About SAFLII
Databases
Search
Terms of Use
RSS Feeds
South Africa: Western Cape High Court, Cape Town
SAFLII
>>
Databases
>>
South Africa: Western Cape High Court, Cape Town
>>
2012
>>
[2012] ZAWCHC 267
|
|
Lourens v S (A156/2012) [2012] ZAWCHC 267 (25 May 2012)
IN
DIE HOOGGEREGSHOF VAN SUID-AFRIKA
(WES-KAAP
HOE HOF, KAAPSTAD)
Saak
Nr: A156/2012
Afdeling:
6
Datum
op Rol: 25/05/2012
In
die saak tussen:
ELROY
LOURENS
.............................................................................................................
Appellant
en
DIE
STAAT
.....................................................................................................................
Respondent
Hof:
Goliath R en Van Staden WnR
Appel
aangehoor: 25Mei2012
UITSPRAAK
Van
Staden. WnR
1.
Die appellant is aangekla van ‘n oortreding van Artikel 3 van
Wet 32 van 2007. In die klagstaat word beweer dat hy op
25 Desember
2009 die kiaagster, Me Claudine Draai verkrag het.
2.
Die appellant is op 12 April 2011 in die streekhof te George skuldig
bevind op ‘n aanklag van verkragting, Op 13 April
2011 is hy
gevonnis tot tien jaar gevangenisstraf. Verlof tot appel teen beide
skuldigbevinding en vonnis is toegestaan op 20
April 2012.
AGTERGRONDFEiTE
EN GETU1EN1S
3.
Op die stadium toe die beweerde verkragting plaasgevind het, het die
Appellant saam met sy vriendin, Me Saulene Februarie (‘Februarie')
gebly. Hulle twee, asook die klaagster, wat Februarie se jonger
suster is, het in een kamer geslaap. Die stiefpa van die twee
susters het in ‘n buite- vertrek, in die agterplaas van die
betrokke huis gewoon. ‘n Loseerder, ene Sharon en skynbaar
ook
‘n paar kinders was in dieselfde huis woonagtig.
4.
Op Oukersaand 2009, het die klaagster en die appellant by ‘n
smokkelhuis in die omgewing gekuier. Die volgende oggend
was albei
van hul weer by smokkelhuise. Volgens die appellant was hulle by
dieselfde smokkelhuis, maar die klaagster het o.niken
dat hulle saam
was. Daar is egter min twyfel dat albei van huile sterk onder die
invloed van drank was teen die tyd dat die beweerder
verkragting op
Kersdag 2009 plaasgevind het.
5.
Die klaagster is volgens . haar weergawe. teen omtrent 14:00
namiddag alleen na hul huis Waar sy gaan “tiep” het.
Toe
sy wakker word was appellant bo-op haar en was hy besig om haar te
verkrag. Sy het na Sharon geroep maar die appellant het
haar twee
klappe gegee en haar gewurg. ‘n Persoon wat bekend staan as.
Seuntjie, het toe in die kamer ingekom en die appellant
het
opgespring en is by die deur uit. Die klaagster het daarna, na haar
vriend, Elliot Jordaan ("Jordaan”) gegaan
en aan horn
vertel wat gebeur het.
6.
Beide Jordaan en die appellant het getuig dat Jordaan op daardie
Kersfees-middag die appellant gekonfronteer het en dat daar
toe ‘n
bakleiery ontstaan het.
7.
Die klaagster en Jordaan is later op dieselfde dag na die
polisiestasie om ‘n klagte te !e. Volgens Jordaan, wat ook
getuig het, wou die polisiebeamptes nie dadeiik aan die klaagster
aandag gee nie van wee haar beskonkenheid. ‘n Verklaring
van
die Appellant is kort voor 19:00 deur Konstabel Witleman afgeneem.
Teen omtrent 9nm is die klaagster medies ondersoek deur
Dr Marshall
wat ‘n J88-vorm voltooi het. Hierdie vorm J88 is by ooreenkoms
as getuienis toegelaat. Dr Marshall se mondelinge
getuienis is egter
nie aangebied nie. In die verslag word gemeld dat die klaagster na
drank geruik het. Daar is egter geen aanduiding
van enige beserings
nie, hoewei die klaagster getuig het dat sy vir die dokter vertel
het dat sy ‘n blou oog en wurgmerke
opgedoen het tydens die
beweerde verkragting.
8.
Djt is nie in geskil dat die klaagster se stiefpa nie wou gehad het
dat Jordaan by hulle in die huis moes woon nie. Dit is
ook nie
geskil dat die klaagster ongelukkig was hieroor nie. Wat ihgedagte
gehou mpet word is dat appellant daarteenoor wel toegelaat
is om in
die huis saam met Februarie te woon. Inderdaad het Jordaan getuig
dat hy en die klaagster se stiefpa vroeer daardie
Kersdag oor
hierdie kwessie in ‘n woordewisseling betrokke was.
9.
Konstabel Willeman het die klaagster se getuienis bevestig dat daar
beserings aan haar was toe sy by die polisiestasie aangekom
het,
meer spesifiek dat haar linkeroog blou was en dat daar sigbare rooi
merke aan haar nek was. Willeman het verder beweer dat
die klaagster
nugter was toe sy haar gesien het “
want
sy
het gehuil ook, sy het gese
sy
het vroegoggend gedrinken
toe...gaan
slaap
”.
10.
Die tante van die appellant, Elizabeth Kapang (‘Kapang’)
het getuig dat hy op 25 Desember 2009, by haar woning
aangekom het.
Hy het daar rondgedwaal tot omtrent middagete en het toe weer
vertrek. Toe Kapang getuig het, het die gebeure waaroor
sy getuig
het meer as ‘n jaar vantevore plaasgevind en soos wat mens sou
verwag kon sy nie goed onthou hoe laat die appellant
daar aangekom
en weer vertrek het nie.
11.
In sy getuienis het die appellant getuig oor sy bewegings op die
betrokke Kersdag en ontken dat hy die klaagster verkrag het
of dat
hy teenwoordig was toe die voorva! na bewering plaasgevind het. Hy
het ook getuig oor sy en die klaagster se drinkery
en die feit dat
hulle albei onder die invloed van drank was. Toe hy gevra is om te
verduidelik wat die motief van die klaagster
is om horn valslik te
beskuldig, was die enigste rede waaraan hy kon dink die feit dat
Jordaan nie saam met die klaagster mag
gewoon het nie.
12.
Februarie is geroep om namens die Appellant te getuig en sy het in
sekere opsigte sy bewegings op daardie dag beaam. Toe die
verhoor
plaasgevind het in Maart 2011 het Februarie en die appellant steeds
saamgewoon. Februarie het bevestig dat die klaagster
by die huis
gekom het en “getiep” het. Sy het bevestig dat die
klaagster kwaad was orndat haar stiefpa nie wou he
dat Jordaan by
hulle mag woon nie. Sy het verder bevestig dat die buite-vertrek,
waar haar stiefpa bly, so naby aan die huis
is, dat hy ailes sou
gehoor as iets verkeerd gegaan het in die huis.
13.
Die getuienis van die klaagster en Jordaan was dat hulle daarna nie
weer vir Seuntjie gesien het nie. Hulle weet ook nie waar
hy
opgespoor kan word nie. Jordaan het verder getuig dat Seuntjie ‘n
vriend van die Appellant is.
14.
‘n Monster wat van die appellant geneem is, is weggestuur vir
ontleding, maar was onvoldoende om enige DNS-verbintenis
aan te
toon.
DIE
UITSPRAAK
15.
Die verhoorlanddros was beTndruk met die getuienis van die klaagster
en het in die uitspraak gese dat. sy haar getuienis op
‘n
“
duidelike kronologiese
volgorde verduidelik
* het en dat sy
“
gemotiveerde antwoorde gegee
het in kruisondervraging"
.
Verder is spesifiek bevind dat die hof geen aanduiding of motief uit
haar getuienis kon aflei waarom sy die appellant valslik
sou wou
betrek nie. Die verhoorlanddros bevind verder dat die appellant se
verduideliking van ‘n moontlike motief nie aanvaarbaar
is nie.
16.
Volgens die verhoorlanddros word die klaagster se weergawe gestaaf
deur die eerste rapport aan Elliot, sowel as Konstabel
Willeman se
getuienis oor die beserings aan haar, Verder word stawing gevind in
die getuienis van Februarie omdat sy, soos die
klaagster, getuig dat
Seuntjie wel op die betrokke dag by die woning was.
17.
Die verhoorlanddros bevind verder dat die betroubaarheid van die
weergawe van die klaagster gestaaf word daardeur dat die
klaagster
nie enigsins vyandig teenoor die beskuldigde is nie. Sy ken baie
goed en die beskuldigde het ook bevestig dat daar
geen sodanige
vyandigheid tussen hulle is nie. Volgens die verhoorhof kan die
klaagster “
absoluut niks
daarby baat om die beskuldigde onnodiglik aan die pen te laat ry
nie”..
In die uitspraak word
ook die volgende steiling gemaak “
gesonde
verstand en mensiike ondervinding suggereer dat enige normale mens,
regdenkende mens die werkiik misdadiger sal wil laat
straf en nie ‘n
onskuldige persoon voor die hof laat verskyn nie. ”
18.
Die verhoorlanddros verwys verder na enkele verskille in die
klaagster en Jordaan se getuienis oor die tydsaspek en die vraag
wanneer sy gedrink het. Die verhoorlanddros verwys ook na.die
verskille in haar getuienis en dit wat sy aan Wiileman vertel het.
Hierdie verskille word afgemaak as van so 'n nietige aard dat dit
nie die geloofwaardigheid van die klaagster aantas nie.
19.
Wat die getuienis van die appellant betref word genoem dat die
staatsaanklaer nie veel in kruisondervraging kon uitrig nie
omdat
die appellant se weergawe een van totale ontkenning was. Wat sy
alibi betref, meld die verhoorhof dat die tydsfaktor ‘n
beiangrike aspek is en steun sy op ‘n beweerde weerspreking in
die getuienis van die appellant en Februarie wat die tydsaspek
betref. Die verhoorhof beskou hierdie weerspreking as van kardinale
belang. Die verhoorhof se verder dat appellant se alibi-getuienis
ver te kort skiet omdat daar ruimte is om te enige tyd vanaf
Parkdene, waar hy was, terug te keer na die huis waar die klaagster
na bewering verkrag is.
RELEVANTE
REGSBEGINSELS
20.
Die gevolgtrekking of ‘n beskuldigde skuldig of onskuldig is,
hang af van die totaliteit van die gelewerde getuienis.
Al die
getuienis moet in ag geneem word. Met betrekking tot gedeeltes van
die getuienis mag bevind word dat dit vals is en ten
opsigte van
ander gedeeltes kan bevind word dat dit onbetroubaar is, maar geen
getuienis mag net eenvoudig geTgnoreer word nie
1
.
In
S v Chabalala
2
,
het Heher WnAR aangedui dat die korrekte benadering in die verband
is:
‘
To
weigh
up all the elements which point towards the guilt of the accused
against all those which are indicative of his innocence,
taking
proper account of inherent strengths and weaknesses, probabilities
[and improbabilities on both side$ and
,
having
done so, to decide whether the balance weighs so heavily in favour
of the state as to exclude any reasonable doubt about
the accused’s
guilt.
”
21.
‘n Skuldigbevinding mag ingevolge Artikel. 208 van die
Strafproseswet, Wet 61 van 1977 voig op die getuienis van ‘n
enkele getuie, ma^r in s?tke oor verkragting, mag die feite en
omstandighede van so 'n aard wees dat ‘n versigtige benadering
gevolg moet word. Dit is verai so in gevaile waar die inkriminerende
getuienis die van ‘n enkelgetuie is
3
.
22.
Ingevolge Artikel 194 van die Strafproseswet, Wet 51 van 1977, is
niemand wat weens dronkenskap aan verstandsverbystering
ly ‘n
bevoegde getuie nie. Hierdie onbevoegdheid geld vir getuies wat
dronk is : wanneer hulle getuienis afle.
!
n
Persoon wat dronk was toe ‘n voorvai plaasgevind het se
getuienis is in die hof toelaatbaar, maar afhangende van die
omstandighede, kan die gewig wat daaraan toegeken word ' minimaal
wees
4
.
23.
Daar moet gewaak word teen die kringloop-argument waarna verwys word
in die saak van
S v Abrahams
5
waar ‘n verhoorhof ‘n beskuldigde se weergawe verwerp
bioot omdat dit teenstrydig is met die weergawe van die
staatsgetuie.
24.
Stawing is bevestigende bewysmateriaai wat die tersaaklike getuienis
in ‘n wesenlik opsig bevestig. Die stawende getuienis
moet
klaarblyklik betroubaar wees om as stawing te kan . dien
6
.
‘n Rapport in ‘n verkragtingsaak bevestig die kiaagster
se geloofwaardigheid, maar is nie stawing van haar getuienis
nie en
kan ook nie as ‘n waarskynlikheidsfaktor in haar guns gesien
word nie
7
.
25.
In Abrahams se saak is daar op die aangehaalde plek ook daarop gewys
dat ‘n verhoorhof die waarskynlikhede slegs aan
die hand van
bewese feite of feite wat gemeensaak is kan toets
8
.
26.
‘n Verhoorhof kan, afhangende van die omstandighede, begaan ‘n
mistasting as kiem gele word op ‘n beskuldigde
se onvermoe of
swak vermoe om ‘n klaer se motief vir ‘n vals aanklag
teen hom te verduidelik
9
.
BESPREKING
27.
Me Berry, die advokaat vir die Staat het daarop gesteun dat ‘n
hof van appel nie met geloofwaardigheids-bevindings van
‘n
verhoorhof sal inmeng nie, tensy dit blyk dat daar wanvoorligting
ten opsigte van die feite was
10
.
Sy wys daarop dat die kiaagster ‘n goeie indruk op die
verhoorhof gemaak het. Dit moet egter in gedagte gehou word dat
meer
waarde geheg behoort te word aan objektiewe getuienis, soos
byvoorbeeld getuienis oor die waarskyniikhede en stawende getuienis
as die subjektiewe voorkoms of gedrag van ‘n getuie in die
getuiebank
11
.
28.
Die kwessie van stawing is myns insiens verkeerdelik deur die
verhoorhof hanteer. Soos hierbo uiteengesit is stawing bevestigende
bewysmateriaal wat die tersaaklike getuienis in ‘n wesenlike
opsig bevestig. Dit is so dat Jordaan en Wilieman die kiaagster
se
getuienis in een opsig, dat sy ‘n blouoog en skaaf merke aan
haar nek gehad het, gestaaf het. Daarteenoor is daar geen
aanduiding
in die J88 van enige beserings nie. Mens sou verwag dat die mediese
beampte wat die J88 voltooi het ‘n aantekening
sou gemaak het
van enige beserings. Dit kan dus bevraagteken word of die getuienis
oor die beserings die appellant se weergawe
in ‘n wesenlike
opsig ondersteun. Anders as wat die verhoorlanddros te kenne gee
staaf die getuienis van Februarie dat
Seuntjie op die betrokke dag
by hul woning was, hoegenaamd nie kiaagster se weergawe nie. Dit is
nie in geskil dat hy daar was
nie. Soos hierbo aangedui is die
rapport wat die kiaagster aan Jordaan gemaak het ook nie stawing vir
haar weergawe nie
12
.
29.
Wat die appellant se alibi betref, doen Me Berry aan die hand dat
die getuienis van Me Elizabeth Kapang nie aan die Appellant
se
alibi-verweer betroubaarheid verleen nie. Me Kapang was, soos hierbo
aangedui, onseker oor die tye wanneer die appellant by
haar was. Sy
het egter inderdaad sy getuienis bevestig dat hy wel op die betrokke
Kersdag daar was. Die kritiek teen die appellant
se getuienis was
dat hy onseker was oor die spesifieke tydstip waarop gebeurtenisse
op die betrokke Kersdag plaasgevind het en
dat sy getuienis in die
verband bots met die van Februarie en Kapang. Hierdie botsings is
deur die verhoorlanddros beskou as
van kardinale belang en sy
alibi-verweer is dus verwerp. Die kiaagster was egter ook onseker
oor presies wanneer alles plaasgevind
het en sy en haar vriend,
Jordaan, het botsende weergawes in die verband gegee. Die
verhoorlanddros het egter hierdie onsekerhede
en botsings in die
getuienis van die staatsgetuies afgemaak as verskille wat mens sou
verwag wan nee r getuies die waarheid vertei.
Dit is nie aanvaarbaar
dat die appellant se weergawe oor ‘n ander kam geskeer word as
die van die klaagster nie.
30.
Dit kon verder nie van die appellant verwag word, sops wat die
verhoorhof doen, dat sy. verweer in groter detail aan getuies
gestel
moes word nie; Die bewering in die klagstaat was bloot dat die
appellant die klaagster op die betrokke dag, 25 Desember
2009,
verkrag het, daar is geen tyd aan die aanklag gekoppel nie. Die
appellant hy sy aiibi-verweer gedurende die kruisverhoor
van
staatsgetuies geopenbaar en daar is geen grondsiag waarop hy
verkwalik behoort te word vir die feit dat Kapang.se naam nie
in
kruisverhoor aan staatsgetuies genoemis nie. Die situasie kon
moontlik anders gewees het as die appellant op. die betrokke
dag toe
die voorval plaasgevind het voortdurend in die geselskap van een of
twee persone was en dan nagelaat het om in ‘n
vroeer stadium
hierdie persoon of persone se identiteit te openbaar.
31.
Ek stem saam met Me Rajap, die regsverteenwoordiger van die
appellant dat, met inagneming van die relevante regsbeginsels
in
paragraaf 20 hierbo uiteengesit, die appellant se skuld me bo
redelik twyfel bewys is nie en dat die appellant se weergawe
redelik
moontlik waar kan wees. Ek stem ook saam dat die verhoorlanddros
fouteer het deur van die appellant te vereis om ‘n
motief vir
die klaagster se optrede voor te hou
13
.
32.
Dit kom my ook voor asof die verhoorhof die feit dat die klaagster
‘n enkelgetuie was wat betref die wesenlike geskilpunte
en
boonop sterk onder die invloed van drank was toe die beweerder
voorval plaasgevind het, totaal onderbeklemtoon het. Die feit
van
die saak is dat die klaagster so dronk was toe sy laat daardie
middag by die polisiestasie aankom dat sy aanvanklik geignoreer
is
14
.
In die onderhawige geval het ‘n mens dus te doen met ‘n
enkelgetuie wat dronk was toe die voorval waaroor sy getulg
plaasgevind het.
33.
Dit is soos ek die saak sien ook fataal vir die staat se saak dat
die dokter, wat die klaagster ondersoek het, en ook Seuntjie
nie
getuig het nie. ‘n Groter poging kon sekerlik aangewend word
om Seuntjie op te spoor. Die appellant behoort in elk
geval nie
benadeel te word as ‘n staatsgetuie nie opgespoor kan word
nie.
34.
Dit kom my laastens voor asof die verhoorlanddros verval het in die
kringloop-redenasie waarteen gewaarsku word in Abrahams
se saak. Die
appellant se weergawe word verwerp bloot omdat dit teenstrydig is
met die weergawe van die klaagster.
GEVOLGTREKKING
35.
By my is daar geen twyfel dat die appellant se skuld nie bo red el
ike twyfel bewys is nie en dat hy onskuldig bevind behoort
te word.
Ek sou dus die skuldigbevinding en die vonnis van die appellant, aan
‘n oortreding van die bepalings van Artikel
3 van Wet 32 van
2002 tersyde stel en die appellant onskuldig bevind.
W
H VAN STADEN
Waarnemende
Regter van Die Hoe Hof
Ek
stem saam. Dit word so beveel.
P
GOLIATH R,
Regter
van Die Hoe Hof
1
S
v Van der Meyden
1999 (1) SACR 447
W te 449 c -450 b; S v Van
Aswegen
2001 (2) SACR 97
(SCA) te 100 f— 101 e; S v Ipeleng
1993 (2) SACR 185
(T) te 189 b en S v Mafiri
2003 (2) SACR 121
(SCA)
te bl. 125..
2
2003
(1) SACR 134
(SCA) te paragraaf 15.
3
S
v Van der Ross
2002 (2) SACR 362
(CPD) te 365 e tot j; S v Jones
2004(1) SACR 420C.
4
Commentary
on the Criminal Procedure Act (Du Toit en Andere) bladsy 23-26A.
5
1979
(1) SA 203A
te 207 f - h per Hoexter WAR.
6
Schmidt
Bewysreg (4de Uitgawe) bl. 119 en S v Gentle
2005 (1) SACR 420
(SCA)
te 403 g - 431 c.
7
S
v Hammond
2004 (2) SACR 303
(SCA) para 11 tot 17 te 307 f - 310 g.
8
S
v Hammond (hierbo)bl. 310f-g.
9
S
v Lotter (A84/2007) ZAWCHC 70; S v Lesito
1996 (2) SACR 682
(O).
10
S
v Bailey 2007 (2) SASV C in paragraaf 16 op bladsy 8.
11
Schmidt
op;cit bladsy 104 tot 106; S v Dladla
1974 (2) SA 689
N te bladsy
690E tot 6920.
12
Para
24 hierbo.
13
Sien
paragraaf 27 hierbo.
14
Sien
S v Hammond en S v Gentle (voetnoot 6 en 7 hierbo).