Isaacs v Minister van Wet en Orde (188/94) [1995] ZASCA 152; [1996] 1 All SA 343 (A); (29 November 1995)

75 Reportability
Criminal Law

Brief Summary

Arrest — Unlawful arrest — Appellant claimed damages for unlawful arrest and detention by police — Appellant was arrested based on vague information regarding involvement in sheep theft — Court found that police officer did not have reasonable grounds to suspect appellant of theft, rendering the arrest unlawful — Appellant awarded damages for unlawful detention.

Comprehensive Summary

Summary of Judgment


1. Introduction


The proceedings concerned a delictual claim for damages arising from allegedly unlawful police conduct, specifically an asserted malicious arrest and detention (in the alternative, wrongful arrest and detention) and malicious prosecution. The matter ultimately turned on the lawfulness and consequences of the appellant’s deprivation of liberty in the context of a warrantless arrest and subsequent appearance in the magistrates’ court.


The appellant was Robert Isaacs, a resident of Steynsburg. The respondent was the Minister van Wet en Orde (Minister of Law and Order), cited in consequence of the conduct of members of the South African Police, including Constable Marais.


Procedurally, the appellant instituted action in the Oos-Kaapse Afdeling (Eastern Cape Division). The trial court (Erasmus R) awarded the appellant damages only on the basis of wrongful arrest and detention, rejecting (or not upholding) the claims premised on malice and on malicious prosecution. The trial court assessed damages in the amount of R5 000. The appellant appealed to the Appèlafdeling (Supreme Court of Appeal, then Appellate Division) with leave granted by the trial court. There was no appeal against the trial court’s conclusion that the arrest and detention were not justified under the statutory arrest power invoked by the respondent.


The general subject-matter of the dispute on appeal was therefore not whether the arrest was unlawful, but rather (i) whether the evidence justified a finding that the arresting officer acted with wederregtelikheidsbewussyn (consciousness of wrongfulness) relevant to malice-based relief and/or quantum, (ii) when the appellant’s wrongful detention commenced, (iii) when it legally terminated (particularly in light of the subsequent magistrate’s order), and (iv) the appropriate quantum and costs in light of the appeal’s partial success.


2. Material Facts


The appellant was a 48-year-old man living in Steynsburg. He owned a yellow bakkie with a white canopy, used as a hire vehicle. He also sold sheep meat from his home, and was not formally qualified as an electrician. Constable Marais, a member of the South African Police in Steynsburg, knew of the appellant but had no significant prior dealings with him before the events in issue.


Early in 1988, Marais questioned a young man who did casual jobs for the appellant about the appellant’s activities as a meat seller. The appellant and his wife confronted Marais about this. During the confrontation, emotions flared, and on the appellant’s version Marais made a threatening remark to the effect that he would still prove that the appellant stole sheep. Marais’s evidence was that at that time he had no information suggesting the appellant’s involvement in stock theft, beyond the fact that the appellant sold sheep meat.


On 17 February 1988, Marais received information from an informer about stock theft in the district. The informer named several participants, including Geelbooi Mguzulwa and Richard Klaas, and mentioned that a yellow bakkie with a white canopy was involved. Marais followed up by taking a statement from Klaas. Klaas described thefts of sheep and, in relation to an incident said to have occurred during mid-1986, stated that he, Geelbooi, and another person encountered a yellow bakkie with a white canopy; the driver was later referred to as Jan Kwak, which was common cause the appellant’s nickname. Klaas’s statement described the loading of two sheep onto “Jan Kwak’s” bakkie for R240.


On Saturday 20 February 1988 at about 09h00, two detectives approached the appellant in town, confirmed he was “Jan Kwak”, and requested that he drive ahead of them to the charge office. At the police station, the appellant was taken to a room where Geelbooi was present. The police asked whether the appellant knew the man; the appellant acknowledged having seen him previously on a gravel road but denied any transaction involving sheep. The appellant was told Geelbooi alleged having sold two sheep to him for R120 each; the appellant denied this and stated he bought sheep from Mr Du Plessis at R50 each, providing Du Plessis’s telephone number for verification.


After this interaction, the police returned to the charge office. The appellant believed he could go home, but Marais instructed him to wait at the charge office while Marais went out to attend to pointings-out by Klaas and another suspect. The appellant remained at the charge office for many hours. His requests (including in the evening) to go home to eat were refused; he was told to continue waiting, and his family later brought him food.


At 01h40 on 21 February 1988, Marais returned and instructed that the appellant be detained. The appellant was taken to the police cells. Later on 21 February, Marais questioned him further and indicated that he would be charged; the appellant was returned to the cells.


On 22 February 1988, the appellant appeared with three others before a magistrate on a charge of theft of 67 sheep from one Keefe. The accused were not asked to plead, and the matter was remanded for further investigation. The appellant was only released on bail on 16 August 1988, and after a series of mishaps between police and prosecutors, all charges were eventually withdrawn. However, for purposes of the appeal, it was not necessary for the court to set out the full post-22 February sequence in detail.


The respondent sought at trial to justify the arrest and detention under section 40(1)(b) of the Criminal Procedure Act 51 of 1977, read with Schedule 1 (which includes theft). The trial court held that Marais did not have a reasonable suspicion as required by the section, so the arrest and detention were unlawful. That finding stood on appeal, as it was not challenged.


3. Legal Issues


The appeal raised four closely related questions. First, whether the trial court ought to have found that Marais acted with animo iniuriandi in the full sense, including wederregtelikheidsbewussyn (consciousness of wrongfulness), and what the consequences of such a finding would be for the claims and/or the quantum.


Second, the appeal raised a mixed fact-and-law issue concerning when the appellant’s wrongful deprivation of liberty commenced: whether it began only when he was formally taken to the cells in the early hours of 21 February (as the trial court held), or whether it began earlier on 20 February when he was ordered to remain at the charge office and refused permission to leave.


Third, it raised a principally legal question with important consequences for causation and damages: whether the unlawfulness of the initial arrest meant that the appellant’s subsequent detention pursuant to the magistrate’s order of 22 February 1988 was also unlawful, such that the respondent could be liable for detention beyond the first court appearance.


Fourth, if the unlawful detention period was extended at the start (and/or at the end), what adjustment to quantum was warranted, and what the appropriate costs order should be given the degree of success on appeal.


4. Court’s Reasoning


The court dealt first with the contention that Marais acted with wederregtelikheidsbewussyn. It accepted that such consciousness is not a required element for a claim based on wrongful deprivation of liberty, but it noted the appellant’s submission that it could bear on the amount of solatium. It further recorded that consciousness of wrongfulness is required for malicious prosecution, with reference to the authorities cited.


On the facts relied upon, the court held that the circumstances did not justify an inference of consciousness of wrongfulness. It reasoned that although the information Marais relied on was ultimately inadequate to ground a reasonable suspicion (as the trial court had found, and as was no longer in dispute), it was not so insubstantial as to demonstrate that Marais could not in good faith suspect the appellant’s involvement. The court emphasised the appellant’s position as a small-scale meat seller purchasing sheep directly from producers, which placed him in a position where trading in stolen sheep was possible. It further noted the distinctive description of the vehicle (a yellow bakkie with a white canopy) in a small town context, and the fact that Klaas’s statement identified “Jan Kwak”, the appellant’s nickname, in connection with an incident involving the loading of sheep. The court referred to the well-known articulation of suspicion as a state of conjecture at the start of an investigation, as expressed in Shaaban Bin Hussien and Others v Chong Fook Kam and Another [1969] 3 All ER 1626 (PC) and previously approved in South African authority. On that basis, the court was not persuaded that the appellant had proved consciousness of wrongfulness.


The court also considered the earlier altercation between Marais and the appellant, including the alleged threat. It treated the remark, made in the heat of an argument, as insufficient to support the conclusion that Marais pursued an improper purpose or acted with consciousness of wrongdoing in arresting or prosecuting the appellant.


The court then turned to the commencement of the wrongful detention. It distinguished between the initial request that the appellant go to the police station to be questioned and the subsequent instruction that he remain there and wait. The court considered that the first request did not necessarily amount to a deprivation of liberty on the evidence, as it was not explored what would have happened had the appellant refused.


However, the court held that the later instruction to remain at the charge office was materially different. At that point the questioning had already been completed, no reason was given for requiring the appellant’s continued presence, and his requests to go home were refused. From these circumstances, the court drew the inference that if the appellant attempted to leave he would have been prevented from doing so, even by force if necessary. It therefore concluded that the appellant was already under the control of the police and had been deprived of his freedom. In support of the proposition that arrest occurs when police assume control over a person’s movements, the court relied on R v Mazema 1948 (2) SA 152 (as approved and applied in State President and Others v Tsenoli 1986 (4) SA 1150 (A)). It followed that the trial court’s damages assessment was based on an incorrect factual premise as to when the unlawful detention began.


The next question was whether the unlawful detention ended at the appellant’s first appearance on 22 February 1988, as the trial court held, or whether it continued thereafter. The appellant argued that if the arrest was unlawful then all subsequent steps were likewise unlawful, making the only remaining question one of causation extending to his eventual release on bail in August.


The court identified the core issue as whether the initial unlawfulness rendered the subsequent detention under the magistrate’s order unlawful. It analysed section 50 of the Criminal Procedure Act 51 of 1977, especially section 50(1), and referred to Minister of Law and Order v Kader 1991 (1) SA 41 (A) regarding the section’s functions. It accepted that section 50 has at least two overlapping purposes: to ensure that arrested persons are brought to court within a short time (reducing secret and irregular detentions and allowing public challenge and bail applications), and to empower the court to order further detention pending trial. It emphasised that when ordering further detention, the court’s decision is directed to whether further detention is warranted, and that, in principle, the lawfulness of the initial arrest is not the issue the court must decide for that purpose (though it may often be practically relevant because weak grounds for arrest may coincide with weak grounds for further detention).


The appellant’s jurisdictional argument was that section 50 applies only to a person “in hegtenis geneem” in the sense of a valid arrest; thus, an unlawful arrest could not be “cured” by section 50 and everything thereafter would be invalid. While acknowledging the theoretical attractiveness of the argument, the court rejected it on practical and purposive grounds. It reasoned that such an interpretation would undermine section 50’s protective purpose, because it would perversely relieve unlawful arrestors of the duty to bring the detainee to court while binding lawful arrestors to do so. It further reasoned that the proposed construction would allow accused persons to challenge criminal proceedings at any stage (including after conviction) purely because of an earlier arrest irregularity, requiring processes to recommence and potentially setting aside convictions—an outcome the court considered implausible as a legislative intention.


The court observed that, as a matter of practice, criminal courts were not generally required to adjudicate the validity of an arrest as a jurisdictional prerequisite to trial, and no authority was presented demonstrating such a requirement in ordinary circumstances. The court then discussed the line of cases addressing cross-border abduction, contrasting Abrahams v Minister of Justice and Others 1963 (4) SA 542 (K) with S v Ebrahim [1991] ZASCA 3; 1991 (2) SA 553 (A). It explained that Ebrahim involved a specific common-law principle limiting jurisdiction where a person is abducted from another jurisdiction by state agents, whereas outside that context the general position reflected in Abrahams applied, namely that once there is a lawful detention (in that context, detention pursuant to a court order), the circumstances of arrest and capture are irrelevant to the court’s competence.


Applying these considerations, the court held that the phrase “in hegtenis geneem” in section 50(1) is not confined to persons validly arrested. It includes persons brought under an arrestor’s control in a purported exercise of arrest powers. Consequently, the magistrate’s order of 22 February fell within the magistrate’s jurisdiction and was valid. The initial unlawfulness of arrest did not itself render the subsequent court-ordered detention unlawful. The court expressly stated that to the extent that Mthimkhulu and Another v Minister of Law and Order 1993 (3) SA 432 (E) adopted a contrary approach, it was wrong to that extent. It also distinguished Minister of Law and Order, Kwandebele, and Others v Mathebe and Another 1990 (1) SA 114 (A) (as dealing with emergency regulations rather than ordinary criminal procedure) and noted that Minister of Law and Order v Thandani [1991] ZASCA 123; 1991 (4) SA 862 (A) was a cross-border abduction matter and did not contradict the present conclusion.


Having found that the appellant succeeded only on the earlier commencement of wrongful detention, the court considered quantum. It reiterated that damages for wrongful deprivation of liberty are a solatium for injured feelings and personality rights, and that quantum cannot be adjusted mechanically on a time-based pro rata approach. It accepted that the most serious humiliation lay in being placed in cells and kept there until court, and that waiting in the charge office was a lesser infringement; nonetheless, it could not be ignored. The court therefore increased damages from R5 000 to R6 000.


On costs, the court weighed the appellant’s lack of success on the main arguments (consciousness of wrongfulness and extended unlawfulness until August) against his partial success in increasing the award by 20%. The court noted that it was necessary for the appellant to appeal to secure the increase and that the respondent had made no offer insulating itself from a costs order, referring to Griffiths v Mutual & Federal Insurance Co Ltd [1993] ZASCA 121; 1994 (1) SA 535 (A). Exercising a discretion with reference to authority on divided success, it ordered that each party bear its own appeal costs, including the costs of the application for leave to appeal.


5. Outcome and Relief


The appeal was upheld to the limited extent that the trial court’s order was amended to reflect a higher award of damages. The court substituted the amount of R6 000 for R5 000 in the trial court’s order.


No finding of wederregtelikheidsbewussyn on the part of Marais was made, and the appellant’s attempt to extend the period of unlawfulness beyond the first court appearance was rejected. The court confirmed that after the magistrate’s order the detention was pursuant to a valid court order, notwithstanding the unlawfulness of the initial arrest.


As to costs, the court ordered that each party pay its own costs of appeal, including the costs of the leave-to-appeal application.


Cases Cited


Minister of Justice v Hofmeyr [1993] ZASCA 40; 1993 (3) SA 131 (A)


Todt v Ipser 1993 (3) SA 577 (A)


Moaki v Reckitt and Colman (Africa) Ltd and Another 1968 (3) SA 98 (A)


Shaaban Bin Hussien and Others v Chong Fook Kam and Another [1969] 3 All ER 1626 (PC)


Duncan v Minister of Law and Order 1986 (2) SA 805 (A)


Minister of Law and Order v Kader 1991 (1) SA 41 (A)


R v Mazema 1948 (2) SA 152


State President and Others v Tsenoli 1986 (4) SA 1150 (A)


Abrahams v Minister of Justice and Others 1963 (4) SA 542 (K)


S v Ebrahim [1991] ZASCA 3; 1991 (2) SA 553 (A)


Mthimkhulu and Another v Minister of Law and Order 1993 (3) SA 432 (E)


Minister of Law and Order, Kwandebele, and Others v Mathebe and Another 1990 (1) SA 114 (A)


Minister of Law and Order v Thandani [1991] ZASCA 123; 1991 (4) SA 862 (A)


Griffiths v Mutual & Federal Insurance Co Ltd [1993] ZASCA 121; 1994 (1) SA 535 (A)


Community Development Board v Mahomed and Others NNO 1987 (2) SA 899 (A)


Protea Assurance Co Ltd v Matinise 1978 (1) SA 963 (A)


Legislation Cited


Criminal Procedure Act 51 of 1977, section 40(1)(b)


Criminal Procedure Act 51 of 1977, section 50(1)


Criminal Procedure Act 51 of 1977, Schedule 1


Rules of Court Cited


No rules of court were cited in the judgment.


Held


The court held that the appellant did not prove that Constable Marais acted with animo iniuriandi in the full sense, including consciousness of wrongfulness, and therefore the appellant’s attempt to rely on such a finding (whether for malicious prosecution or to enhance damages) failed on the facts accepted as relevant.


The court held further that the appellant’s wrongful deprivation of liberty commenced earlier than the trial court found. It began when the appellant was instructed to remain at the police charge office and was refused permission to leave, because at that stage the police had assumed control over his movements and he was effectively not free to go.


The court held that, despite the unlawfulness of the initial arrest, the appellant’s continued detention after his first appearance was by virtue of a valid magistrate’s order made within jurisdiction under section 50 of the Criminal Procedure Act. The unlawfulness of the arrest did not, by itself, render the subsequent court-ordered detention unlawful.


The court held that the damages award required upward adjustment because it had been assessed on the mistaken premise that the unlawful detention started only in the early hours of 21 February. The award was increased from R5 000 to R6 000, and each party was ordered to bear its own appeal costs, including the costs of the leave-to-appeal application.


LEGAL PRINCIPLES


A reasonable suspicion for purposes of warrantless arrest is a threshold state of conjecture rather than proof; it arises at the beginning of an investigation and does not require prima facie evidence. The judgment reaffirmed the articulation that suspicion is a tentative inference where proof is lacking, consistent with the Privy Council formulation in Shaaban Bin Hussien and Others v Chong Fook Kam and Another [1969] 3 All ER 1626 (PC) as adopted in South African appellate authority.


A person is deprived of liberty, and may be regarded as under arrest in substance, when the police assume control over the person’s movements, even if the detention occurs outside formal incarceration in a cell. The court applied the principle expressed in R v Mazema 1948 (2) SA 152 and approved in State President and Others v Tsenoli 1986 (4) SA 1150 (A) to find that compelled waiting under police control can constitute detention.


Section 50(1) of the Criminal Procedure Act 51 of 1977 was interpreted purposively: the statutory duty to bring a detained person to court and the magistrate’s power to order further detention apply not only to persons who were validly arrested, but also to persons brought under police control in a purported exercise of arrest powers. The validity of a magistrate’s court order for further detention is not automatically undermined by the mere unlawfulness of the initial arrest, and the subsequent detention under such a judicial order is treated as lawful for purposes of civil liability for unlawful detention, absent some independent basis to impugn the court’s jurisdiction or the order itself.


Damages for wrongful deprivation of liberty are assessed as a solatium for infringed personality rights and injured feelings; quantum is not adjusted on a purely mechanical, time-based approach. The seriousness of the indignity (such as incarceration in police cells) remains central, though lesser forms of compelled police control (such as extended compelled waiting at a charge office) are not irrelevant.

About SAFLII
Databases
Search
Terms of Use
RSS Feeds
South Africa: Supreme Court of Appeal
SAFLII
>>
Databases
>>
South Africa: Supreme Court of Appeal
>>
1995
>>
[1995] ZASCA 152
|

|

Isaacs v Minister van Wet en Orde (188/94) [1995] ZASCA 152; [1996] 1 All SA 343 (A); (29 November 1995)

Saak Nr 188/94
IN DIE HOOGGEREGSHOF VAN SUID-AFRIKA
(APPèLAFDELING)
In die saak tussen:
ROBERT
ISAACS
Appellant
en
DIE MINISTER VAN WET EN
ORDE
Respondent
CORAM:
E M GROSSKOPF, STEYN, HARMS, OLIVIER, ARR
et SCOTT Wnd AR
DATUM VAN VERHOOR
: 17 November 1995
DATUM GELEWER
: 29
November 1995
UITSPRAAK E M GROSSKOPF, AR
2
Die appellant het die respondent in die
Oos-
Kaapse Afdeling gedagvaar vir genoegdoening weens beweerde kwaadwillige
of, in die alternatief, wederregtelike, inhegtenisneming en
aanhouding, asook
weens beweerde kwaadwillige vervolging. Hy het geslaag slegs in sy eis gegrond
op wederregtelike inhegtenisneming
en aanhouding. Die hof a quo (Erasmus R) het
'n bedrag van R5000 as genoegdoening bepaal. Die appellant kom nou in hoër
beroep
teen hierdie uitspraak met verlof van die verhoorhof. Voordat ek die aard
van die geskilpunte op appèl behandel is dit nodig
om die relevante feite
kortliks uiteen te sit.
Die appellant is 'n 48-jarige man woonagtig op Steynsburg. Hy is 'n
ongekwalifiseerde elektrisiën maar was in 1988 werkloos.
Hy was die eienaar
van 'n geel bakkie met 'n wit kap wat hy as 'n huurmotor aangewend het.
Daarbenewens het hy skape by 'n plaaslike
boer gekoop en by sy huis vleis
verkoop. Hy is getroud, die
3
vader van vyf kinders, en 'n lidmaat van die N G Kerk.
Op
Steynsburg was daar 'n konst Marais van die S A Polisie, Die appellant het
Marais geken as 'n persoon wat vis verkoop, maar verder
het hulle niks met
mekaar te doen gehad voor die gebeure wat tans ter sake is nie.
Vroeg in 1988 het Marais 'n swaksinnige jong man wat vir die appellant
los werkies gedoen het, by die polisiekantoor ondervra oor
die appellant se
bedrywighede as vleisverkoper. Die appellant en sy vrou was vies hieroor, en het
Marais gaan roskam oor sy optrede.
Humeure het opgevlam, en by hul vertrek het
Marais gedreig dat hy nog sou bewys dat die appellant skape steel. Volgens
Marais se
getuienis het hy op daardie tydstip nog geen inligting gehad wat
daarop gedui het dat die appellant moontlik betrokke kon wees by
veediefstal
nie, behalwe, vermoedelik, dat hy wel skaapvleis by sy huis verkoop
het.
4 Op 17 Februarie 1988 het Marais inligting
ontvang
van 'n beriggewer oor veediefstal in die
distrik. Die
beriggewer het verskeie name genoem van persone
wat
daaraan deelgeneem het. Onder hulle was Geelbooi
Mguzulwa en Richard Klaas. Die beriggewer het genoem
dat 'n geel bakkie met 'n wit kap ook by die diefstalle
betrokke was.
Marais het hierdie inligting opgevolg. Onder meer
het hy 'n verklaring geneem van Klaas. Klaas het vertel
hoe hy, Geelbooi en ander persone skape gesteel het.
Gedurende die middel van 1986 was daar 'n insident toe
hy, Geelbooi en 'n sekere Ellie in Geelbooi se bakkie
gery het en 'n geel bakkie met 'n wit kap langs die pad
gesien het. Hulle het gestop en vir die bestuurder van
die bakkie gevra wat makeer. Die bestuurder het gesê
niks - hy het gedink die aankomelinge was ene "baas
Doppie". Die verklaring gaan dan voort:
"Die skaap was op hierdie stadium reeds bymekaar gemaak ...Geelbooi het
toe vir K/man Jan Kwak
5
gevra hoeveel hy wil hê, hy het gesê dat hy net 2 wil hê
want hy het net R240 by hom. Ons het toe die 2 skaap op
Jan Kwak se bakkie
gelaai en 8 skaap op Geelbooi se bakkie.... Die twee voertuie het toe weer
weggery in die rigting van die teerpad."
Hoewel die
verklaring eers praat van die bestuurder van die bakkie en daarna van Jan Kwak,
is dit duidelik dat dieselfde persoon bedoel
was. En dit is gemene saak dat Jan
Kwak die appellant se bynaam is.
Op Saterdag 20 Februarie 1988 was
die appellant in die dorp. Dit was ongeveer 9 vm. Twee speurders het hom
genader. Hulle het hom
gevra of hy Jan Kwak is. Hy het dit bevestig. Hulle het
hom gevra om voor hulle uit te ry na die aanklagkantoor. Daar aangekom het
die
twee speurders en Marais hom geneem na 'n kamer waarin daar 'n man was. Dit was
Geelbooi. Die polisie-beamptes het die appellant
gevra of hy die man ken. Die
appellant het geantwoord dat hy nie eintlik die man ken nie maar dat hy hom
eenkeer op die grondpad
van De Dam gesien het. Dit is nie nodig om die appellant
se weergawe van
6
hierdie ontmoeting te herhaal nie. Dit is voldoende om
te
sê dat, volgens die appellant, daar geen transaksie m b t skape
plaasgevind het nie. Een van die speurders het vir die appellant
gesê dat
Geelbooi beweer dat hy twee skape aan die appellant verkoop het vir R120 elk.
Die appellant het dit ontken, en gesê
dat hy skape by 'n mnr Du Plessis
koop teen R50 stuk. Hy sou dus nie so veel as R120 betaal nie. Hy het gesê
dat hulle dit
by Du Plessis kon bevestig, en hulle Du Plessis se telefoonnommer
gegee. Een van die polisie-beamptes het gesê dat die man
die waarheid
praat, en hulle is terug na die aanklagkantoor. Die appellant het gedink hy kon
huis toe gaan, maar Marais het gesê
hy moes daar wag. Marais is toe weg
sodat Klaas en 'n ander verdagte uitwysings kon maak van relevante
punte.
Intussen het die appellant in die aanklagkantoor gebly. Teen die aand het
hy twee polisievroue wat daar aan diens was, gevra of hy
huis toe kon gaan om te
eet.
7 Hulle het by die adjudant navraag gedoen. Hy het
gesê
die appellant moes nog wag. Later het sy familie vir
hom kos gebring.
Om 1.40 die volgende oggend het Marais teruggekeer. Hy het opdrag gegee
dat hulle die appellant moes aanhou. Die appellant is na die
polisie-selle
geneem. Dieselfde middag het Marais hom weer laat kom en sekere inligting van
hom verkry. Marais het gesê dat
hy hom aankla. Die appellant is
teruggeneem na die selle toe. Die volgende oggend (22 Februarie) het hy en drie
ander persone voor
die landdros verskyn op 'n aanklag van diefstal van 67 skape
van ene Keefe. Die beskuldigdes is nie gevra om te pleit nie, en die
saak is
uitgestel vir verdere ondersoek tot 29 Februarie.
Om redes wat later sal blyk is dit nie nodig om die gebeure ná 22
Februarie volledig uiteen te sit nie. Die appellant is eers
op 16 Augustus 1988
vrygelaat op borg. Na 'n deurmekaarspul tussen die polisie en die
8
aanklaers is alle klagtes teen hom uiteindelik
teruggetrek.
Die respondent het die appellant se aanhouding
deur
die polisie probeer regverdig met verwysing na art
40 (1) (b) van die Strafproseswet, 51 van 1977.
Hierdie
bepaling lui soos volg:
"(1) 'n Vredesbeampte kan iemand sonder lasbrief in hegtenis neem
-
(b) wat hy redelikerwys verdink dat hy 'n in Bylae I bedoelde misdryf
gepleeg het ...".
Diefstal verskyn in Bylae I. Die verhoorhof
het
egter bevind dat Marais die appellant nie
"redelikerwys" verdink het nie, en dat die artikel dus
geen regverdiging vir die arrestasie an aanhouding
gebied het nie. Die hof se redes was kortliks soos
volg. Die inligting van die beriggewer was vaag. Dit
het nie aangedui wie die bestuurder van die bakkie was
nie nóg hoe dié persoon by die veediefstal
betrokke
was. Marais het nie eers geweet in watter dorp die
9
bakkie geregistreer was nie. Hy het slegs geweet
dat
die enigste geel bakkie met 'n wit kap in Steynsburg aan die
appellant behoort het. Blykbaar het die beriggewer nie gesê wanneer
die
veediefstalle sou plaasgevind het nie.
Wat Klaas se verklaring betref, was daar eerstens geen direkte bewering
dat die appellant geweet het dat hy gesteelde skape koop nie.
Die transaksie het
gedurende die dag op 'n openbare pad plaasgevind. Die appellant en Geelbooi het
mekaar oënskynlik toevallig
ontmoet. Marais se inligting omtrent datums het
nie gerym nie. Klaas beweer dat die diefstal op 'n plaas Hillmoor gedurende die
middel
van 1986 plaasgevind het. Mnr Dell, die eienaar van Hillmoor, het egter
by die polisie gekla oor veediefstalle in 1987. Dit was onseker
of die
beriggewer en Klaas van hierdie diefstalle gepraat het.
Volgens Klaas het die appellant R240 vir die twee
10 skape
betaal. Die appellant het egter vir Marais vertel
dat hy nooit soveel soos R120 per skaap sou betaal
nie
aangesien hy skape by Du Plessis kon kry teen R50
stuk.
Dit behoort Marais tot versigtigheid te gestem het:
die
koop van gesteelde goedere word normaalweg gekenmerk
deur pryse laer as die markprys. Daarbenewens was die
beriggewer en Geelbooi op die oog af nie betroubare
getuies nie.
Weens hierdie onsekerhede en teenstrydighede behoort Marais, volgens die
verhoorhof, verder ondersoek in te gestel het voordat hy
die appellant
redelikerwys van veediefstal kon verdink. Aangesien daar geen rede was om te
vermoed dat die appellant sou probeer
ontvlug nie was daar geen haas om hom in
hegtenis te neem nie.
As gevolg van al hierdie omstandighede het die verhoorhof dan bevind dat
art 40 (1) (b) van die Strafproseswet nie in hierdie geval
van toepassing
was
11
nie, en dat die appellant se arres dus onregmatig
was. Daar is geen appèl teen hierdie bevinding nie.
Mnr
Eksteen, wat namens die appellant verskyn het, het egter betoog dat die
verhoorhof in verskeie opsigte verder behoort te gegaan
het. Eerstens
argumenteer hy dat die verhoorhof behoort te bevind het dat Marais animo
iniuriandi in die volle sin van die begrip,
d w s, met
wederregtelikheidsbewussyn, opgetree het met die appellant se inhegtenisneming
en vervolging sien Minister of Justice
v Hofmeyr
[1993] ZASCA 40
;
1993 (3) SA 131
(A) op bl
154C-157F. Die aanwesigheid van wederregtelikheidsbewussyn is nie 'n
noodsaaklike element vir 'n eis weens onregmatige
vryheidsberowing nie (ibid)
maar mnr Eksteen het betoog dat dit die bedrag van genoegdoening sou
beïnvloed. Wederregtelikheidsbewussyn
is wel nodig vir die eis weens
kwaadwillige vervolging (Todt v Ipser
1993 (3) SA 577
(A) op bl 586F-G; Moaki v
Reckitt and Colman
12 (Africa) Ltd and Another
1968 (3) SA 98
(A) op bl 103D-
104D; Neethling, Potgieter en Visser Deliktereg 2 uitg
(1992) 343 en gewysdes daar aangehaal.)
Mnr Eksteen het
betoog dat wederregtelikheidsbewussyn afgelei kan word van die feite. Die
enigste relevante feite is dié t
o v die appellant se inhegtenisneming en
t o v Marais se uitlatings 'n paar weke vantevore toe hy en die appellant 'n
rusie gehad
het oor die ondervraging van hul helper.
Die redes vir die inhegtenisneming regverdig m i nie die afleiding dat
Marais met wederregtelikheidsbewussyn opgetree het nie. Ek
het reeds die
swakhede in hierdie redes aangedui. Ten gunste van Marais se besluit kan die
volgende gesê word. Die appellant
is 'n kleinhandelverkoper van vleis
vanuit sy woonhuis. Hy koop blykbaar nie vleis by enige groothandelaar of
slagpale nie, maar
direk van die
13
produsent. Hoewel dit waar mag wees dat hy
wettiglik by
mnr Du Plessis koop, is hy in 'n posisie om ook met gesteelde skape te
handel. Daar is net een geel bakkie met 'n wit kap in Steynsburg,
en dit is
onwaarskynlik dat daar baie van hulle in die omliggende distrikte is. Waar die
beriggewer dus vertel het dat 'n geel bakkie
met 'n wit kap betrokke was, moes
daar 'n redelike sterk kans gewees het dat hy van die appellant se bakkie
gepraat het, veral waar
Klaas ook na die appellant en sy bakkie verwys
het.
Die insident met Geelbooi waarvan Klaas in sy verklaring praat het sekere
onskuldige aspekte, soos die verhoorhof uitgewys het. Nogtans,
as Klaas se
storie waar was, moes dit minstens agterdogwekkend vir die appellant voorgekom
het dat iemand soos Geelbooi langs die
pad in die veld (soos blyk uit die fotos
wat Marais van Klaas se uitwysings laat neem het) op iemand anders se plaas tien
skape bymekaar
gehad het, waarvan
14 hy twee aan die appellant
verkoop het en ag in sy eie
bakkie gelaai het.
Daar moet onthou word dat art 40 (l)(b) slegs
'n
redelike verdenking vereis. Soos dit gestel is
in
Shaaban Bin Hussien and Others v Chong Fook Kam and
Another
[1969] 3 All ER 1626
(PC) op bl 1630C in 'n
passasie wat al verskeie kere in hierdie hof aangehaal
is (sien Duncan v Minister of Law and Order 1986 (2) SA
805 (A) op bl 8191-J; Minister of Law and Order v Kader
1991 (1) SA 41
(A) op bl 50H-I):
"Suspicion in its ordinary meaning is a state of conjecture or surmise
where proof is lacking; 'I suspect but I cannot prove'. Suspicion
arises at or
near the starting point of an investigation of which the obtaining of prima
facie proof is the end".
Die inligting wat Marais tot sy beskikking gehad het
was myns insiens nie so onbeduidend dat dit 'n
afleiding regverdig dat Marais nie te goeder trou die
appellant van veediefstal kon verdink het nie.
Die relletjie oor die appellant se helper kan ook
15 m i nie
veel gewig dra nie. Dat Marais in die hitte van
die oomblik die voorneme uitgespreek het om die
appellant se skuld aan veediefstal te bewys toon nog
nie dat hy enigiets onbehoorliks beoog het nie.
Ek meen dus nie dat die appellant daarin geslaag
het
om wederregtelikheidsbewussyn aan die kant van
Marais te bewys nie.
'n Tweede opsig waarin die appellant die
verhoorhof se uitspraak aanveg het te doen met die
tydperk van die appellant se onregmatige aanhouding.
Die verhoorhof het bevind dat dit begin het in die
vroeë oggendure van 21 Februarie 1988 toe Marais hom na
die selle laat neem het en dat dit gestrek het tot sy
verskyning in die hof op 22 Februarie 1988. Mnr Eksteen
betoog dat dit vroeër begin het en langer aangehou het.
Ek behandel eers die tyd van aanvang. In die
besonderhede van vordering beweer die appellant dat hy
om ongeveer 9 vm op 20 Februarie 1988 in hegtenis
16
geneem is. Die woord "arrested" word gebruik.
Die
omstandighede van die appellant se aanhouding is volledig in die
getuienis uitgepluis. Die vraag is of clit 'n aanvang geneem het
voordat Marais
vroeg die oggend van 21 Februarie teruggekom het. Die hof a quo het geen redes
vir sy bevinding in hierdie verband
verstrek nie, en het blykbaar veronderstel
dat die appellant se onregmatige aanhouding begin het eers toe hy formeel in
hegtenis
geneem is.
Ek het die getuienis hierbo opgesom. Daarvolgens blyk dit dat die
appellant aanvanklik aangesê is om na die polisiekantoor te
gaan. Die doel
was klaarblyklik om hom te ondervra. Op die oog af was dit nie onbillik van die
betrokke polisie-amptenare om dit
van hom te verwag nie. Wat sou gebeur het as
die appellant geweier het is nie in die getuienis ondersoek nie. Besmoontlik sou
die
polisie-amptenare hom laat loop het totdat hulle verdere opdragte ontvang
het. Ek dink nie dit is
17
'n geregverdigde afleiding dat hierdie opdrag op
'n
vorm van vryheidsberowing neergekom het nie.
Die opdrag aan hom om in die polisiekantoor
vir
Marais te wag is egter anders. Toe hierdie opdrag
gegee
is het die polisie klaar die appellant ondervra.
Geen
rede is gegee waarom sy verdere aanwesigheid vereis
was
nie. Vermoedelik wou Marais hom daar beskikbaar

indien hy na sy inspeksie besluit het om hom formeel
in
hegtenis te neem. Die appellant se versoeke
om
toegelaat te word om huis toe gaan is geweier. Dit
is
'n geregverdigde afleiding dat indien hy
probeer
wegloop het, hy verhinder sou gewees het, desnoods
met
geweld. Ek meen dat hy toe reeds van sy vryheid
beroof
was. Ek dink nie dat vir huidige doeleindes 'n
tegniese
betekenis aan die woord "arrested" in die
besonderhede
van vordering geheg moet word nie, maar dit is
nogtans
insiggewend dat die appellant waarskynlik wel toe
reeds
selfs in 'n tegniese sin onder arres was. In R v
Mazema
18
1948 (2) SA 152
op bl 154 word gesê
"A person is under arrest as soon as the police assume control over his
movements."
Hierdie dictum is goedgekeur en toegepas in
State
President and Others v Tsenoli
1986 (4) SA 1150
(A)
op
bl 1186C-D.
Die volgende vraag is dan wanneer die appellant
se
onregmatige aanhouding tot 'n einde gekom het.
Die
verhoorhof het bevind dat die onregmatigheid van die
appellant se aanhouding net geduur het tot sy
verskyning voor die landdroshof op 22 Februarie. Daarna
waa hy aangehou kragtens 'n regmatige bevel wat deur
die hof uitgereik was. Hierdie bevinding is voor ons
aangeveg. Mnr Eksteen se argument was dat as die
appellant se arres onregmatig was, was alle stappe wat
daarop gevolg het, ook onregmatig. Volgens hierdie
betoog was die enigste vraag dus een van veroorsaking -
was die appellant se arres die oorsaak van sy
aanhouding totdat hy in Augustus op borg vrygelaat is?
19
Mnr Eksteen het betoog dat hierdie vraag bevestigend
beantwoord moet word.
Die wesentlike vraag vir beslissing is dus of
die
appellant se onregmatige inhegtenisneming die
gevolg
gehad het dat sy aanhouding ingevolge die landdros se
bevel van 22 Februarie ook onregmatig was. Die
prosedure na inhegtenisneming word uiteengesit in art
50 van die Strafproseswet. Veral sub-artikel (1) is van
belang. Insoverre ter sake lui dit soos volg:
"Iemand wat met of sonder lasbrief in hegtenis geneem is, word so gou
moontlik na ' n polisiekantoor geneem ... en, as hy nie vrygelaat
word omrede
geen aanklag teen hom ingebring gaan word nie, word hy aangehou vir 'n tydperk
van hoogstens agt-en-veertig uur tensy
hy voor 'n laer hof gebring word, en sy
verdere aanhouding vir die doeleindes van sy verhoor deur die hof op 'n aanklag
van enige
misdryf gelas word ...".
Ingevolge verdere bepalings van die artikel mag die
tydperk van agt-en-veertig uur onder sekere
omstandighede oorskry word.
Die funksie van hierdie bepaling is oorweeg in
20
Minister of Law and Order v Kader (supra). Dit
is
tweërlei, hoewel daar 'n mate van oorvleueling is. Eerstens
vereis die artikel dat 'n gearresteerde persoon binne 'n kort tydperk
voor die
hof gebring word. Hierdeur word heimlike en onreëlmatige inhegtenisnemings
en aanhoudings ontmoedig. Die gearresteerde
persoon word 'n geleentheid gegee om
in die openbaar die wyse en omstandighede van sy inhegtenisneming te
bevraagteken, en om aansoek
te doen om op borg of waarskuwing vrygelaat te word
(ibid, bl 49F-G). Hoe die hof in so 'n geval sal reageer sal natuurlik afhang
van die aard van die gearresteerde se versoek of klagte. 'n Klagte dat hy deur
die polisie aangerand was sal vermoedelik administratief
behandel word, terwyl '
n aansoek om borg ' n beroep op die uitoefening van die hof se gewone regterlike
funksies uitmaak.
Tweedens magtig die artikel die hof om die verdere
21
aanhouding van die gearresteerde vir die doeleindes van
sy verhoor op 'n aanklag van 'nmisdryf te gelas (ibid,
bl
49H). By die uitoefening van hierdie bevoegdheid kan
die hof gevra
word om verskillende sake te oorweeg, bv,
of dit hoegenaamd nodig is
dat die gearresteerde
aangehou word eerder as om op borg of waarskuwing
vrygelaat te word. 'n Aangeklaagde kan ook betwis dat
daar voldoende getuienis teen hom is om sy verdere
aanhouding te regverdig. Ek sou nie graag 'n algemene
formule wou neerlê oor hoe die hof so 'n dispuut moet
hanteer nie. Dit sal afhang van omstandighede. In die
meeste gevalle sou dit waarskynlik genoeg wees om die
aanklaer te vra, in sodanige besonderheid as wat nodig
mag wees, watter inligting in die vervolging se besit
is, en na aanleiding van die aanklaer se antwoord te
besluit of die beskuldigde se verdere aanhouding gelas
moet word. In ander gevalle mag dit nodig wees om
verder te gaan. Hoe dit ook al sy, dit is belangrik om
22
te beklemtoon dat die besluit wat die hof moet
neem is
of die beskuldigde se verdere aanhouding gelas moet word.
Vir doeleindes van hierdie besluit is dit in beginsel nie ter sake of die
beskuldigde se aanvanklike arrestasie geregverdig was nie, Natuurlik, as daar
onvoldoende gronde was om hom in hegtenis te neem,
sal daar dikwels ook
onvoldoende gronde wees om sy verdere aanhouding te gelas, maar dit is nie
noodwendig so nie. Nuwe getuienis
mag sedert die inhegtenisneming beskikbaar
geword het.
Mnr Eksteen se argument is dan ook nie dat die funksie wat 'n hof
ingevolge art 50 van die Wet vervul dit vir hom nodig maak om 'n
beslissing te
vel oor die regmatigheid van die beskuldigde se inhegtenisneming nie. Sy betoog
is 'n jurisdiksionele een. Dit lui
soos volg. Art 50(1) geld alleen t o v iemand
wat "in hegtenis geneem" is. Hierdeur word bedoel 'n regsgeldige
inhegtenisneming.
Waar daar geen geldige
23
inhegtenisneming was nie, kan art 50(1) nie toegepas
word
nie. Die verdere aanhouding en alles wat daarop volg is dan net so ongeldig as
die oorspronklike gepoogde inhegtenisneming.
Bloot teoreties beskou is hierdie argument heeltemal aantreklik maar as
'n mens na die praktiese uitwerking daarvan kyk kan dit nie
reg wees nie. Soos
reeds gesê, die artikel beoog onder meer om onreëlmatige vorms van
vryheidsberowing teen te werk. Dit
behels juis dat ook persone wat nie
regsgeldig in hegtenis geneem is nie, voor 'n hof gebring moet word sodat hulle
hul griewe in
die openbaar kan lug en hul vrylating kan probeer bewerkstellig.
Indien die artikel vertolk word om net te slaan op persone wat regmatiglik
onder
arres verkeer, sal hierdie funksie van die artikel grootliks verydel word. Dit
sou dan beteken dat 'n persoon wat 'n regmatige
arres uitgevoer het, verplig is
om die gearresteerde binne die vasgestelde
24
tyd voor 'n hof te bring terwyl 'n persoon wat geen
gronde
gehad het om iemand te arresteer nie, vrygestel word van hierdie
verpligting.
Daarbenewens sou hierdie voorgestelde
vertolking
inhou dat 'n beskuldigde wat op onregmatige wyse
in
hegtenis geneem is, in enige stadium van
die
verrigtinge teen hom kan staatmaak op die
ongeldigheid
van alles wat op die inhegtenisneming gevolg het.
Dit
sou gevolglik moontlik wees vir 'n beskuldigde om by
sy
verhoor, of op hersiening na sy skuldigbevinding,
die
geldigheid van die verrigtinge aan te val op grond
van
'nbeweerde onreëlmatigheid by sy inhegtenisneming.
En
indien sy arrestasie inderdaad onregmatig was, sou
die
proses van voor af moet begin. Selfs
'n
skuldigbevinding sou tersyde gestel moes word. Ek
kan
my nie voorstel dat dit ooit die bedoeling van
die
wetgewer kon gewees het om so 'n resultaat
te
bewerkstellig nie.
25
In die praktyk is die artikel ook nie so
toegepas
nie. Indien die argument korrek waa, sou 'n
mens verwag het dat ons strafhowe dikwels sou moes uitspraak gee oor die
geldigheid van
'n inhegtenisneming ten einde te bepaal of die hof voor wie die
beskuldigde verskyn, of reeds verskyn het, regsbevoegdheid het of
gehad het om
hom te verhoor. Geen voorbeeld van so 'n saak is aan ons voorgelê nie, en
ek weet van geen nie.
Een aspek van hierdie probleem wat wel voor ons howe gedien het is die
vraag of 'n beskuldigde wat oor die landsgrense na Suid-Afrika
vervoer is, hier
verhoor mag word. Sien Abrahams v Minister of Justice and Others
1963 (4) SA 542
(K) en S v Ebrahim
[1991] ZASCA 3
;
1991 (2) SA 553
(A) . Die vroeëre gewysde het beslis dat
dit nie saak maak hoe 'n beskuldigde voor die hof kom nie. As die hof andersins
bevoeg
is, kan hy die saak verhoor. In Ebrahim se saak het hierdie hof egter tot
die teendeel bevind ooreenkomstig 'n gemeenregtelike
26
beginsel dat 'n hof geen regsbevoegdheid het om 'n
persoon te
verhoor wat uit 'n ander jurisdiksie ontvoer
is deur werktuie van die staatsgesag wat bewind voer in
die regsgebied van so 'n hof nie (op cit, bl 579F-G;
582B) . Waar 'n persoon nie so ontvoer is nie, sou
Ebrahim se saak nie van toepassing wees nie, en sou die
algemene reël wat in Abrahams se saak (supra)
geformuleer is op bl 545 G-H geld, t w,
"... once there is a lawful detention, the circumstances of the arrest
and capture are irrelevant."
Deur "lawful detention" bedoel die hof klaarblyklik
aanhouding ingevolge 'n landdroshofbevel, afgesien
daarvan of die inhegtenisneming regmatig was (sien bl
545G).
Ek meen dus dat waar art 50(1) praat van iemand
wat "in hegtenis geneem" is, dit nie beperk is tot 'n
regmatige inhegtenisneming nie. Dit sluit iemand in
wat, in 'n gepoogde uitoefening van arrestasie-
27
bevoegdhede, onder die arresteerder se beheer gebring
is. Dit
volg dat die aanval op die landdros se regsbevoegdheid in die onderhawige geval
ongegrond is en dat die bevel vir die verdere
aanhouding van die appellant binne
sy regsbevoegdheid geval het en geldig was. Die blote feit dat die appellant se
inhegtenisneming
onregmatig was, kan nie daaraan afdoen nie. Die beslissing van
die hof a quo in hierdie verband was dus korrek. Die saak van Mthimkhulu
and
Another v Minister of Law and Order
1993 (3) SA 432
(E), waar 'n teenstrydige
houding ingeneem word (op bl 438 C-F), was m i tot daardie mate verkeerd
beslis.
Ons is ook na 'n aantal ander beslissings verwys. In nie een van hulle is
die vraag wat ek hierbo bespreek het, pertinent behandel
nie. Insoverre as daar
dicta in sommige sake voor provinsiale of plaaslike afdelings mag wees wat
teenstrydig is met wat ek hierbo
gesê het, stem ek nie daarmee saam nie.
Mat beslissings
28
van die appèlhof betref, het Minister of Law and
Order,
Kwandebele, and Others v Mathebe and Another
1990 (1) SA 114
(A) nie te doen gehad met die vertolking en toepassing van die Strafprosesreg
nie, maar van noodregulasies, waar 'n verskillende
bewoording en ander beginsels
van toepassing is (ibid bl 122 E-G). Minister of Law and Order v Thandani
[1991] ZASCA 123
;
1991
(4) SA 862
(A) was weer 'n geval van ontvoering oor landsgrense. Soos reeds
gemeld is ander oorwegings daar ter sprake. In elk geval meen ek
nie dat die
beslissing in daardie saak enigsins teenstrydig is met wat ek hierin bevind het
nie.
Die eindresultaat is dat die appellant slaag in net een van sy argumente,
nl, dat sy onregmatige aanhouding vroeër 'n aanvang
geneem het as bevind
was deur die verhoorhof. Die bedrag van R5000 wat as genoegdoening bepaal is
deur die verhoorhof berus op die
verkeerde veronderstelling dat die appellant
eers
29 in die vroeë ure van Sondagoggend van sy vryheid beroof
was. Inderdaad was dit een of ander tyd gedurende
Saterdagoggend. Ek meen dat die appellant geregtig is
op 'n
verhoging van die bedrag van genoegdoening om
voorsiening te maak
vir die werklike feite. Natuurlik
kan 'n mens nie die bedrag aanpas
op 'n meganiese pro
rata tydsbasis nie. Die genoegdoening dien as 'n
solatium vir die appellant se gekrenkte gevoelens. Sy
ernstigste vernedering was om in die selle gestop en
daar gehou te word totdat hy voor die landdros verskyn
het. Om in die aanklagkantoor te wag, al is dit ure
lank, is 'n mindere aantasting van sy
persoonlikheidsregte. Nogtans kan dit nie buite
rekening gelaat word nie. Ek meen dat die bedrag
vermeerder moet word na R6000.
Die laaste vraag wat ontstaan is watter kostebevel
gemaak moet word. Die appellant se hoofbetoë was dat
Marais met wederregtelikheidsbewussyn opgetree het en,
30
in elk geval, dat die appellant se onregmatige
aanhouding
voortgeduur het totdat hy op borg vrygelaat was in Augustus. Hierdie betoë
het misluk. Aan die ander kant het die
appellant 'n mate van sukses gehad. Die
bedrag van genoegdoening is met twintig persent verhoog. Dit was vir hom nodig
om na hierdie
hof te kom om hierdie verhoging te bewerkstellig. Die respondent
het geen aanbod gemaak wat hom teen 'n kostebevel kon vrywaar nie
(sien
Griffiths v Mutual & Federal Insurance Co Ltd
[1993] ZASCA 121
;
1994 (1) SA 535
(A) op bl 549
D-E). Onder hierdie omstandighede meen ek dat daar 'n verdeling van die koste
behoort te wees. sien Community Development
Board v Mahomed and Others NNO
1987
(2) SA 899
(A) op bl 919F-920A; Protea Assurance Co Ltd v Matinise
1978 (1) SA
963
(A) op bl 978A-B. Myns insiens sou dit billik wees as elke party sy eie
appèlkoste dra.
Bygevolg word die appèl gehandhaaf. Elke party sal
31
sy eie koste van appél dra, insluitende die koste
van
die aansoek om verlof om te appelleer. Die hof a quo se bevel
word gewysig deur die bedrag van R5000 in paragraaf (a) te vervang met
R6000.
E M GROSSKOPF, AR
STEYN, AR HARMS, AR OLIVIER, AR SCOTT, AR Stem saam