Minister van Justisie, Ex Parte In Re: S v Suid-Afrikaanse Uitsaaikorporasie (130/91) [1992] ZASCA 175; 1992 (4) SA 804 (AD); [1992] 2 All SA 472 (A) ; [1992] 2 All SA 478 (A) (28 September 1992)

78 Reportability
Criminal Law

Brief Summary

Criminal Law — Corporate Criminal Liability — Interpretation of section 332(1) of the Criminal Procedure Act 51 of 1977 — Minister of Justice sought clarification on whether section 332(1) applies to negligent crimes and the correctness of the ruling in R v Bennett & Co (Pty) Ltd — South African Broadcasting Corporation (SABC) charged with publishing a photo of a prisoner without authorization, resulting from an employee's negligent act — Court held that negligence of an employee cannot be projected onto the corporation for criminal liability under section 332(1) — The court concluded that the legislature did not intend for minor negligence to result in corporate liability, affirming the SABC's acquittal and dismissing the appeal.

Comprehensive Summary

Summary of Judgment


1. Introduction


This was an ex parte reference to the Appellate Division (now the Supreme Court of Appeal) by the Minister of Justice in terms of section 333 of the Criminal Procedure Act 51 of 1977. The reference sought authoritative guidance for the future conduct of criminal courts on the interpretation of section 332(1) of that Act, which governs the attribution of conduct by natural persons to a juristic person for purposes of criminal liability.


The matter arose out of prior criminal proceedings in the Johannesburg magistrates’ court in which the South African Broadcasting Corporation (the SAUK/SABC) had been prosecuted by the State for an alleged statutory offence concerning the publication of a prisoner’s photograph. The SABC was acquitted and discharged. The State thereafter pursued a case stated procedure and appeal, culminating in a decision of the Witwatersrand Local Division in S v Suid-Afrikaanse Uitsaaikorporasie 1991 (2) SA 698 (W), where the appeal was dismissed, but on divergent reasoning.


The general subject-matter of the dispute was the scope of corporate criminal liability under section 332(1), specifically whether that provision permits a corporate conviction for negligence-based offences (culpa) committed by directors, servants, or persons acting with their authority, and whether the earlier full-bench decision in R v Bennett & Co (Pty) Ltd and another 1941 TPD 194 (which had upheld corporate liability for culpable homicide based on an employee’s negligence) was legally incorrect.


2. Material Facts


The material facts, as relied upon by the Appellate Division, concerned the procedural and interpretive setting rather than a contested factual matrix about the underlying publication.


The SABC had been charged in the Johannesburg magistrates’ court with contravening section 44(1)(e)(iv) of the Prisons Act 8 of 1959, on the basis that it had allegedly unlawfully, and without written authorisation from the Commissioner of Prisons, published or caused the publication of a photograph of a prisoner. The charge was framed on the footing that the offence had been committed by a servant of the SABC acting in the course of employment duties or in furtherance (or attempted furtherance) of the SABC’s interests, thereby implicating section 332(1) of the Criminal Procedure Act 51 of 1977.


At the conclusion of the trial the magistrate found that the relevant employee’s conduct in publishing the photograph had been unlawful and negligent, but not intentional, and that the conduct was at least an attempt to promote the SABC’s interests. The magistrate, however, considered that the degree of negligence could not be determined and therefore treated it as slight negligence, and further concluded that the legislature did not intend that the slightest negligence of an employee should be projected onto a juristic person through section 332(1). On that basis, and in the absence of any alternative foundation for liability, the SABC was found not guilty and discharged.


Following the acquittal, the Attorney-General invoked section 310(1) of the Criminal Procedure Act 51 of 1977 and requested the magistrate to state a case. The resulting case stated raised, among other matters, whether section 332(1) applies where only slight negligence by a director or servant is proved. An appeal to the Witwatersrand Local Division was dismissed in S v Suid-Afrikaanse Uitsaaikorporasie 1991 (2) SA 698 (W). One judgment reasoned that the Prisons Act offence required intent (rendering negligence irrelevant and the posed question academic), while the majority addressed section 332(1) directly and concluded that it could not be read as attributing negligence to a juristic person for purposes of criminal liability.


The Minister’s reference was prompted by the conflict between the approach adopted in the SABC case and the earlier decision in R v Bennett & Co (Pty) Ltd and another 1941 TPD 194, as well as uncertainty regarding the correctness of the SABC decision.


3. Legal Issues


The Appellate Division was required to determine two central interpretive questions, framed as questions of law for prospective guidance.


The first issue was whether section 332(1) of the Criminal Procedure Act 51 of 1977 applies to negligence offences (nalatigheidsmisdade), in the sense that a juristic person may be held criminally liable where the underlying offence requires culpa rather than intention.


The second issue was whether R v Bennett & Co (Pty) Ltd and another 1941 TPD 194 was wrong in law, given that it had upheld a company’s conviction for culpable homicide on the basis of an employee’s negligent conduct under the statutory predecessor of section 332.


The dispute was primarily one of statutory interpretation and the conceptual relationship between the statutory attribution mechanism (which explicitly refers to conduct and “intent”) and the doctrinal structure of criminal liability where fault may take the form of dolus or culpa. It therefore concerned a question of law, with an embedded question about the application of legal concepts (especially culpa) to the statutory language.


4. Court’s Reasoning


The Appellate Division approached the matter by analysing the purpose and structure of section 332(1). It characterised the provision, in broad terms, as creating a mechanism by which the acts or omissions of specified natural persons (directors, servants, or persons acting under their direction or consent) are, in defined circumstances, deemed to be the acts or omissions of the juristic person for purposes of criminal liability. The relevant circumstances include that the director or servant acted in exercising powers, performing duties, or in furtherance (or attempted furtherance) of the juristic person’s interests.


The core interpretive disagreement concerned what is projected onto the juristic person by section 332(1), and whether the statute’s express reference to action/omission and “intent” meant that culpa could not be attributed. The argument supporting the SABC majority’s approach was that section 332(1) mentions only conduct and intention, and therefore does not provide for the attribution of negligence; on that view, a juristic person could be liable for strict-liability offences (where only conduct is required) and for intent-based offences (where conduct and intent can be deemed), but not for negligence-based offences.


The Appellate Division rejected that approach as misconceiving the nature of culpa. Relying on its own analysis in S v Ngubane 1985 (3) SA 677 (A), the Court emphasised that dolus connotes a volitional state of mind, while culpa is not treated as a subjective mental state in the same sense but as a failure to meet an objective standard of conduct, generally that of the reasonable person. The Court treated culpa, in this respect, as akin to unlawfulness, in that once the facts are established, the court makes an evaluative determination—according to objective criteria—whether the conduct was unlawful and/or negligent.


On that reasoning, the Court held that it is not necessary for section 332(1) to “project” culpa as a subjective attribute from the actor to the juristic person. The attribution mechanism projects the conduct (and, where relevant, intention) of the natural person to the juristic person. Where intention is absent, the court may still determine, on the objectively assessed facts and circumstances of that conduct, whether it was negligent (and unlawful, if that is a separate requirement). The Court illustrated the point by explaining that if a juristic person is charged with murder based on an employee’s conduct, section 332(1) may attribute the conduct and any intention; but unlawfulness and negligence are not “properties” of the actor that must be imputed—they are conclusions reached by applying legal standards to the attributed conduct and circumstances. If intention is absent but unlawfulness and negligence are found, the juristic person may be convicted of a negligence-based homicide offence.


The Court further addressed the textual features relied upon in argument, including the phrase “besondere opset” (“particular intent”) and the later reference to “the same intent”. It treated this wording as directed to the attribution of the relevant species of intention where an offence requires it, and did not accept that the presence of this language supported an exclusion of negligence-based offences from the scope of section 332(1), particularly given the conceptual distinction between intent as a mental state and negligence as an objective failure to meet a standard.


Two additional considerations supported the Court’s conclusion. First, as a matter of plausibility, the Court found no rational basis for a legislative scheme that would make juristic persons liable for strict-liability offences and intentional offences, but not for negligence offences. Secondly, the Court relied on the legislative and judicial history: section 332(1) originated from amendments introduced in 1939 to the statutory predecessor (section 384 of the 1917 Act). In R v Bennett & Co (Pty) Ltd and another 1941 TPD 194, a full bench had decided that the provision did extend to negligence-based crimes. That understanding had been consistently applied for decades, and subsequent reenactments of the relevant provision in materially unchanged form (including through later criminal procedure legislation) were treated as indicating legislative acceptance of that interpretation, with reference to the approach noted in S v Theron 1984 (2) SA 868 (A).


In considering the conflicting decisions, the Appellate Division examined both Bennett and the SABC judgment. It explained that in Bennett the issue had not been argued in the same form as in the SABC case; the Bennett court had dealt with other interpretive limitations advanced by the appellant, and upheld a broad reading of the attribution provision. The Appellate Division considered that the SABC majority had misconstrued Bennett, particularly in suggesting that Bennett treated negligence as synonymous with “intent”. The Appellate Division read Bennett as attributing the employee’s negligent conduct to the company in terms of the provision, rather than imputing negligence as a separate mental element akin to intention.


On that analysis, the Court concluded that section 332(1), properly construed, permits juristic persons to be held liable for negligence-based offences committed by those acting within the scope described in the section, and that Bennett was not wrongly decided.


5. Outcome and Relief


The Appellate Division answered the questions referred by the Minister as follows.


It held that section 332(1) of the Criminal Procedure Act 51 of 1977 does apply to negligence offences.


It further held that the decision in R v Bennett & Co (Pty) Ltd and another 1941 TPD 194 was not wrong in law.


The judgment, being an ex parte reference for guidance, did not turn on an order granting or refusing relief between opposing litigants, and no costs order is recorded in the provided text.


Cases Cited


Minister van Justisie, Ex Parte In Re: S v Suid-Afrikaanse Uitsaaikorporasie (130/91) [1992] ZASCA 175; 1992 (4) SA 804 (AD); [1992] 2 All SA 472 (A); [1992] 2 All SA 478 (A).


S v Suid-Afrikaanse Uitsaaikorporasie 1991 (2) SA 698 (W).


R v Bennett & Co (Pty) Ltd and another 1941 TPD 194.


S v Ngubane 1985 (3) SA 677 (A).


R v Innes Grant 1949 (1) SA 753 (A).


S v Johnson 1969 (1) SA 201 (A).


S v Chretien 1981 (1) SA 1097 (A).


S v Joseph Mtshumayeli (Pvt.) Ltd 1971 (1) SA 33 (RAD).


S v Louterwater Landgoed (Edms) Bpk en Andere 1972 (2) SA 809 (K).


S v Film Fun Holdings (Pty) Ltd and Others 1977 (2) SA 377 (OK).


S v Theron 1984 (2) SA 868 (A).


Legislation Cited


Criminal Procedure Act 51 of 1977, section 333.


Criminal Procedure Act 51 of 1977, section 332(1).


Criminal Procedure Act 51 of 1977, section 310(1).


Prisons Act 8 of 1959, section 44(1)(e)(iv).


Wet op de Kriminele Procedure en Bewijslevering 31 van 1917, section 384 (as amended by Act 23 of 1939).


Criminal Procedure Act 56 of 1955 (referred to as part of the statutory history).


Rules of Court Cited


No rules of court are cited in the provided text.


Held


Section 332(1) of the Criminal Procedure Act 51 of 1977 was held to be applicable to nalatigheidsmisdade (negligence-based offences), because the section attributes the relevant conduct (and, where applicable, intent) of directors and servants to the juristic person, while culpa is assessed by the court as an objective failure to meet the required standard on the facts of that attributed conduct and circumstances.


The Court held that R v Bennett & Co (Pty) Ltd and another 1941 TPD 194 correctly treated the predecessor of section 332(1) as extending to negligence offences, and that the contrary implication drawn in the SABC matter rested on a misconstruction of both the statutory concept of culpa and the Bennett reasoning.


LEGAL PRINCIPLES


Section 332(1) of the Criminal Procedure Act 51 of 1977 establishes a statutory mechanism of attribution whereby, in defined circumstances, the acts or omissions of certain natural persons are deemed to be those of a juristic person for purposes of criminal liability, and any relevant form of intent with which the act was done is likewise attributed where intent is a requirement.


For negligence offences, culpa is not treated as a subjective mental state that must be independently imputed from the actor to the juristic person; it is assessed as an objective failure to meet the required standard of conduct on the established facts. Once the relevant conduct is attributed under section 332(1), a court may determine whether that conduct, in its circumstances, was negligent (and unlawful, where relevant), thereby permitting juristic-person liability for negligence-based crimes.


Longstanding judicial interpretation of materially unchanged statutory wording, together with legislative reenactment of that wording, may be treated as indicating legislative acceptance of the established interpretation, as applied in the Court’s reliance on the historical continuity from the 1939 amendment through later criminal procedure enactments.

About SAFLII
Databases
Search
Terms of Use
RSS Feeds
South Africa: Supreme Court of Appeal
SAFLII
>>
Databases
>>
South Africa: Supreme Court of Appeal
>>
1992
>>
[1992] ZASCA 175
|

|

Minister van Justisie, Ex Parte In Re: S v Suid-Afrikaanse Uitsaaikorporasie (130/91) [1992] ZASCA 175; 1992 (4) SA 804 (AD); [1992] 2 All SA 472 (A) ; [1992] 2 All SA 478 (A) (28 September 1992)

Saak nr 130/91
IN DIE HOOGGEREGSHOF VAN SUID-AFRIKA
(APPéLAFDELING)
EX PARTE:
DIE MINISTER VAN JUSTISIE In re
DIE STAAT
Teen
DIE SUID-AFRIKAANSE
UITSAAIKORPORASIE
CORAM
: CORBETT, HR, VAN
HEERDEN, E M GROSSKOPF, GOLDSTONE,
ARR et HARMS, Wn AR
VERHOOR
: 18 September 1992
GELEWER
: 28
September 1992
UITSPRAAK
2
E M GROSSKOPF, AR
Kragtens artikel 333 van die Strafproseswet, no. 51
van 1977, het die Minister van Justisie die volgende twee
vrae aan hierdie
hof voorgelê vir beredenering en beslissing
vir die toekomstige leiding
van alle howe:-
"(a) Vind artikel 332(1) van die Strafproseswet,
1977 (Wet 51 van 1977) toepassing by
nalatigheidsmisdade?
(b) Is die uitspraak gelewer in
R v Bennett & Co
(Pty) Ltd and another
1941 TPA 194 regtens
verkeerd?"
Die agtergrond tot hierdie vrae kan soos volg opgesom word.
Artikel 332(1) van die bogemelde Strafproseswet
("die huidige Wet") lui:
"(1) Ten einde 'n regspersoon strafregtelike aanspreeklikheid op te lê
weens 'n misdryf, hetsy statutêr of gemeenregtelik,
word -
(a)
'n handeling wat deur of in
opdrag of met uitdruklike of stilswyende toestemming van 'n direkteur of dienaar
van daardie regspersoon,
met of sonder 'n besondere opset, verrig word;
en
(b)
die versuim, met of sonder 'n besondere
opset,
3
om 'n handeling te verrig wat verrig moes geword het maar nie verrig is nie deur
of in opdrag van 'n direkteur of dienaar van daardie
regspersoon, by die
uitoefening van sy bevoegdhede of die uitvoering van sy pligte as so 'n
direkteur of dienaar of ter bevordering
of gepoogde bevordering van die belange
van daardie regspersoon, geag 'n handeling (met dieselfde opset, as daar opset
by is) deur
daardie regspersoon verrig te gewees het of, na gelang van die
geval, 'n versuim (en met dieselfde opset, as daar opset by is) aan
die kant van
daardie persoon te gewees het."
Die uitleg van
hierdie bepaling het ter sprake gekom in 'n strafregtelike vervolging van die
Suid-Afrikaanse Uitsaaikorporasie ("die
SAUK"). Die SAUK is in die
Johannesburgse landdroshof aangekla van 'n oortreding van artikel 44(l)(e)(iv)
van die Wet op Gevangenisse,
no. 8 van 1959, deurdat die SAUK na bewering
wederregtelik en sonder skriftelike magtiging van die Kommissaris van
Gevangenisse 'n
foto van 'n gevangene gepubliseer het of laat publiseer het.
Volgens die klagstaat is die oortreding gepleeg deur 'n
4
dienaar van die SAUK in die uitoefening van sy pligte as so 'n dienaar, of
ter bevordering of gepoogde bevordering van die belange
van die SAUK. Die SAUK
het onskuldig gepleit en is aan die einde van die saak onskuldig bevind en
ontslaan. Die landdros het bevind
dat die werknemer van die SAUK wat vir die
publikasie van die foto verantwoordelik was, onregmatig en nalatig (maar nie
opsetlik
nie) opgetree het en dat daardie optrede ten minste 'n poging was om
die SAUK se belange te bevorder. Die graad van die werknemer
se nalatigheid kon
egter nie bepaal word nie en is gevolglik as gering beskou. Die landdros het
verder bevind dat die wetgewer nie
bedoel het dat die geringste nalatigheid van
'n werknemer ingevolge artikel 332(1) op die regspersoon geprojekteer moet word
nie,
en dat die SAUK dus nie uit hoofde van artikel 332(1) skuldig bevind kon
word nie. Daar was ook geen ander basis vir 'n skuldigbevinding
nie, en die SAUK
is onskuldig bevind en ontslaan.
Die prokureur-generaal het daarop ingevolge artikel
5
310(1) van die huidige Wet die landdros versoek om 'n
casus
-posisie op
te stel. Dit is gedoen. Die
casus
-posisie het onder meer die vraag
geopper of artikel 332(1) toepassing vind waar daar slegs geringe nalatigheid
aan die kant van die
direkteur of dienaar van die regspersoon bewys word.
Die prokureur-generaal het aan die hand van die
casus
-posisie
appél aangeteken na die Witwatersrandse Plaaslike Afdeling. Die
appél is van die hand gewys - sien S
v Suid-Afrikaanse
Uitsaaikorporasie
1991(2) SA 698 (W) ("die
SAUK
-saak"). Twee
uitsprake is gelewer - een deur SPOELSTRA R en een deur STREICHER R. Hoewel dit
nie uit die verslag van die uitsprake
blyk nie, het M J STRYDOM R met SPOELSTRA
R
saamgestem. Die meerderheid en minderheid van die hof het albei bevind dat
die appél afgewys moes word, maar het hierdie slotsom
langs verskillende
weë bereik. STREICHER R het bevind dat
mens rea
in die vorm van
opset nodig is om 'n oortreding van artikel 44(l)(e)(iv) van die Wet op
Gevangenisse daar te stel (bl. 707 E tot
709 I). Dit volg
6
dus dat nalatigheid van die persoon wat die foto gepubliseer het nie ter sake
was nie. Die regsvraag wat deur díe
casus
-posisie geopper was, was
gevolglik bloot akademies en kon geen invloed op die skuldigbevinding van die
SAUK gehad het nie (bl. 710
C-D). Die appêl moes volgens STREICHER R op
daardie grond afgewys word.
Die meerderheid van die hof het pertinent die trefwydte van artikel 332(1)
behandel, en tot die gevolgtrekking gekom dat dit onmoontlik
is om in die
bewoording van die artikel in te lees dat die wetgewer 'n bedoeling openbaar om
die nalatigheid van 'n direkteur of
dienaar van 'n regspersoon sonder meer in
strafregtelike verrigtinge aan die regspersoon toe te dig (bl. 703 J tot 704 A).
Waar nalatigheid
ter sprake is kan die Staat, so word bevind, gevolglik nie
steun op die fiksie wat deur die artikel geskep word nie vir sover dit
op die
skuldelement slaan (bl. 704 C). Die SAUK kon dus nie strafregtelik aanspreeklik
wees vir die nalatige optrede van sy werknemer
7
nie, en die prokureur-generaal se appèl is afgewys.
SPOELSTRA R se
gevolgtrekking is strydig met die uitspraak in
Rex v Bennett and Co (Pty) Ltd
and Another
1941 TPD 194.
In daardie saak is 'n maatskappy in die
landdroshof skuldig bevind aan strafbare manslag gegrond op die nalatige optrede
van sy werknemer.
Op appél na die Transvaalse Provinsiale Afdeling is die
skuldigbevinding gehandhaaf. Vir hierdie doel is staatgemaak op artikel
384 van
die Wet op de Kriminele Procedure en Bewijslevering, no. 31 van 1917 ("die 1917
Wet"), soos vervang deur Wet 23 van 1939.
Artikel 384 van die 1917 Wet is 'n
voorganger van artikel 332 van die huidige Wet, en dit is gemene saak dat daar
geen wesentlike
verskil tussen die twee artikels is nie. SPOELSTRA R het dan ook
aanvaar dat
Bennett
se saak van toepassing is op die uitleg van artikel
332 van die huidige Wet, maar het, so wil dit voorkom, beskou dat dit verkeerd
beslis was (bl. 702 D tot 704 C). Ek kom later hierop terug. Die strydige
beslissings in
Bennett
se saak en die
SAUK
-saak, asook die
8
Minister van Justisie se twyfel oor die juistheid van die beslissing in die
SAUK
-saak, het daartoe gelei dat hy bogemelde vrae aan hierdie Hof gestel
het.
Die antwoord op die vrae moet gevind word in die uitleg van artikel
332(1). Die strekking van die artikel is, breed gesproke, dat
onder bepaalde
omstandighede die handelinge of versuime van sekere natuurlike persone aan 'n
regspersoon toegereken word vir doeleindes
van strafregtelike aanspreeklikheid.
Die natuurlike persone wat betrokke is, is direkteure of dienaars van die
regspersoon, of persone
wat in opdrag of met die uitdruklike of stilswyende
toestemming van 'n direkteur of dienaar van die regspersoon optree. Die
omstandighede
waaronder die optrede van die gemelde natuurlike persone aan die
regspersoon toegereken word, is waar 'n direkteur of dienaar optree
by die
uitoefening van sy bevoegdhede of die uitvoering van sy pligte as 'n direkteur
of dienaar of ter bevordering of gepoogde bevordering
van die belange van die
regspersoon. Tot dusver skep die artikel
9
geen probleme vir huidige doeleindes nie.
Die wesentlike geskil in hierdie
saak gaan om die aard van die handelinge of versuime, en die daarmee
gepaardgaande gesindhede, wat
ingevolge artikel 332(1) op die regspersoon
geprojekteer word. Die artikel bepaal dat 'n handeling, met of sonder 'n
besondere opset,
en 'n versuim, met of sonder 'n besondere opset, van 'n
natuurlike persoon geag word 'n handeling (met dieselfde opset, as daar opset
by
is) of 'n versuim (met dieselfde opset, as daar opset by is) van die regspersoon
te wees. Aangesien die artikel hom uitdruklik
ten doel stel om 'n regspersoon
strafregtelike aanspreekliheid op te lê, is dit duidelik dat 'n mens hier
te doen het met handelinge
en versuime wat elemente van misdrywe uitmaak.
Hierdie handelinge of versuime word, saam met enige relevante opset,
geprojekteer
op die regspersoon.
Die basis van die argument ter ondersteuning van die juistheid van die
SAUK-saak is dat die artikel net praat van 'n handeling, 'n
versuim en 'n opset.
Hierdie is dus, so
10
is betoog, die enigste elemente van 'n misdaad wat op 'n regspersoon
geprojekteer kan word. Waar 'n misdaadomskrywing 'n skuldlose
aanspreeklikheid
skep kan die regspersoon aanspreeklik wees vir die natuurlike persoon se
misdaad, want al wat geprojekteer hoef
te word is die handeling of versuim wat
die misdaad uitmaak. En waar
mens rea
in die vorm van opset deel vorm van
die misdaadomskrywing is daar ook voorsiening vir die toerekening van albei
elemente, d.w.s.,
actus reus
en
mens rea
. Maar, en dit is die kern
van die argument, waar die misdaad
mens rea
in die vorm van
culpa
(of nalatigheid) verg, maak die artikel geen voorsiening dat die natuurlike
persoon se
culpa
toegereken word aan die regspersoon nie. In so 'n geval,
so word betoog, kan die artikel dus nie ingespan word om 'n regspersoon
aanspreeklik te maak vir die misdrywe van 'n natuurlike persoon nie.
Hierdie argument kan myns insiens nie aanvaar word nie. Dit misken die wese
van
culpa
as 'n vorm van
mens rea
. In
S v Ngubane
1985(3)
SA 677 (A) het hierdie Hof die
11
verskille tussen
dolus
en
culpa
ontleed. Op bl. 686 E-G
word
die volgende gesê:
"
Dolus
connotes a volitional state of mind.
Culpa
, it would seem,
may entail no state of mind at all. The mere labelling of
culpa
as a form
of
mens rea
does not necessarily and decisively point to the contrary.
The view generally held by our Courts is that
culpa
is constituted by
conduct
falling short of a particular standard, viz that of the
reasonable man (cf Snyman
Strafreq
at 196-8, 199-200; Van der Merwe and
Olivier
Onregmatige
Daad 4th ed at 131-152; Van der Walt
Delict
at
[LAW SA] 8 paras 36, 39, 41;
Burchell and Hunt
vol 1 at 196-200).
Although the reasonable man standard may to some extent be individualised in
certain circumstances, it remains
an objective standard. If failing to meet such
a standard of conduct is the essence of
culpa
, then it seems unrealistic
to eguate it to a state of mind at all."
En op bl.
687 E word die Hof se gevolgtrekking kernagtig soos
volg uitgedruk:
"... the concepts of
dolus
and
culpa
are totally different.
Dolus
connotes a volitional state of mind;
culpa
connotes a
failure to measure up to a
12
standard of conduct."
Culpa
is dus nie 'n geestesgesindheid of eienskap wat eie is aan die
dader en wat op die regspersoon geprojekteer kan word nie. Dit behels
'n oordeel
wat ooreenkomstig objektiewe maatstawwe op die handeling toegepas word. In
hierdie opsig is
culpa
soortgelyk aan onregmatigheid. As die feite eers
bepaal is, moet die Hof, waar dit relevant is, vasstel of die bepaalde optrede
onregmatig
en nalatig was. 'n Mens kan dit illustreer met 'n geval waar 'n
regspersoon aangekla word van moord as gevolg van 'n handeling verrig
deur sy
werknemer. Ingevolge artikel 332(1) kan die werknemer se handeling en opset
(indien daar 'n opset was) aan die regspersoon
toegedig word. Die onregmatigheid
van die handeling (bv. dat dit nie in noodweer geskied het nie) is egter nie
iets wat aan die dader
kleef en aan die regspersoon toegedig kan word nie - dit
word beoordeel volgens objektiewe maatstawwe. Dieselfde geld vir nalatigheid.
As
daar dus by die moordaanklag geen opset
13
aanwesig was nie kan net die dienaar se handeling op die regspersoon
geprojekteer word. Die regspersoon sal dan nie aan moord skuldig
bevind kan word
nie, maar die Hof sal nogtans moet besluit, na gelang van die aard van die
handeling en die omstandighede waarin
dit plaasgevind het, of daar
onregmatigheid en nalatigheid was. Indien wel, sal die regspersoon skuldig wees
aan strafbare manslag.
Hierdie resultaat volg nie omdat onregmatigheid en
culpa
van die dader op die regspersoon geprojekteer word nie, maar omdat
enige persoon wat hierdie handeling onder hierdie omstandighede
pleeg,
onregmatig en nalatig optree.
Gedurende argument, en ook in die meerderheidsuitspraak van die SAUK-saak, is
daar verwys na die uitdrukking "besondere opset" in
artikel 332(1) wat later in
die artikel gevolg word deur "dieselfde opset". Vir huidige doeleindes, waar
opset nie ter sprake is
nie, maak hierdie woordgebruik natuurlik nie saak nie,
maar ek meen in elk geval dat die gebruik van die byvoeglike naamwoord
14
"besondere" nie van enlge belang is nie. In die Engelse teks word dit
weergegee as "particular" wat sedert 1939 ook in die artikel
se voorgangers
voorkom. Die bedoeling was klaarblyklik dat, waar 'n misdryf 'n vorm van opset
vereis, die opset van die dader op
die maatskappy geprojekteer word. Die
uitdrukking "besondere opset" skep die indruk dat die wetgewer aan verskillende
soorte opset
gedink het, en voor ons is betoog dat opsetvorms soos
dolus
directus
,
dolus eventualis
e.d.m. in die wetgewer se gedagte was.
Gesien die regsklimaat in 1939, toe hierdie bewoording ingevoer is, was daar
miskien eerder
gedink aan die Engelsregtelike verskil tussen "basic intent" en
"specific intent" - sien
R v Innes Grant
1949(1) SA 753 (A) op bl. 765;
S v Johnson
1969(1) SA 201 (A) op bl. 205 F-G; en
S v Chretien
1981(1) SA 1097 (A) op bl. 1103 H tot 1104 A. Vir 'n algemene bespreking van
"specific intent" in Engelse Reg, sien
Smith and Hoqan
, Criminal Law, 6e
uitgawe, bl. 211 tot 216. Hoe dit ook al sy, die wetgewer het klaarblyklik
bedoel om enige relevante
15
opset waarmee die handeling gepleeg is, op die regspersoon te
projekteer.
Weens die voorgaande meen ek dat, by 'n behoorlike vertolking van
artikel 332(1), 'n regspersoon wel aanspreeklik kan wees vir nalatigheidsmisdade
gepleeg deur sy direkteure, amptenare en ander persone genoem in die artikel.
Hierdie gevolgtrekking word gestaaf deur twee verdere
oorwegings. Die eerste is
een van waarskynlikheid. Ek kan aan geen rede dink waarom die wetgewer 'n
regspersoon sou aanspreeklik
maak vir skuldlose misdade en opsetsmisdade, maar
nie vir nalatigheidsmisdade nie. Selfs al sou die bewoording van die artikel
minder
duidelik gewees het sou ek nie maklik oortuig kon word dat die wetgewer
so 'n ongerymde resultaat beoog het nie.
Die tweede stawende oorweging is 'n historiese een. Soos reeds gemeld is
artikel 332(1) se voorganger in ons strafreg ingevoer deur
'n wysiging van die
1917 Wet in 1939. In 1941 is daar in
Bennett
se saak deur 'n volle hof
beslis
16
dat nalatigheidsmisdade wel deur die artikel getref word. In die
daaropvolgende halfeeu is die juistheid van die uitspraak nooit betwyfel
nie en
is dit konsekwent deur die howe toegepas. Sien byv.
S v Joseph Mtshumayeli
(Pvt.) Ltd
1971(1) SA 33 (RAD) op bl. 33-5;
S v Louterwater Landgoed
(Edms) Bpk en Andere
1972(2) SA 809 (K) op bl. 824 F tot 825 D; en
S v
Film Fun Holdinqs (Pty) Ltd and Others
1977(2) SA 377 (OK) op bl. 385 E tot
386 B. Sedert 1941 het ons strafreg en strafprosesreg revolusionêre
veranderinge ondergaan.
Tweekeer, eers deur die Strafproseswet, no. 56 van 1955,
en toe weer deur die huidige Wet, is nuwe strafproseswette gepromulgeer.
Nogtans
is die bepaling wat tans artikel 332(1) is elke keer in wesentlik onveranderde
vorm herhaal. Dit is 'n duidelike aanduiding
dat die wetgewer die uitspraak in
Bennett
se saak aanvaar en goedgekeur het. Sien
S v Theron
1984(2)
SA 868 (A) op bl. 877 E-H.
Ten slotte behandel ek kortliks die uitsprake in
17
Bennett
se saak en die
SAUK
-saak. In
Bennett
se saak,
soos reeds gemeld, was die aanklag strafbare manslag. Hoewel nalatigheid
klaarblyklik ter sprake was, is daar nie soos in
die onderhawige geval
geargumenteer dat 'n maatskappy nie ingevolge die artikel weens nalatigheid
skuldig bevind kan word nie. Die
appellant se argument in die
Bennett
-saak was dat die artikel alleen gegeld het waar die dienaar of
direkteur se handeling binne die bestek van sy oënskynlike magtiging
geval
het, of, in die alternatief, waar die regspersoon deur middel van 'n ander
direkteur of dienaar as die dader, nagelaat het
om die betrokke handeling te
verhoed (sien bl. 200). Die hof het bevind dat die woorde van die bepaling nie
vatbaar vir so 'n beperkte
uitleg is nie. In die loop van sy beredenering het
MURRAY R, wat die uitspraak van die hof gelewer het, onder meer gesê dat
"where proof of any intent is necessary to constitute a crime, the intent of the
physical actor, if a director or servant of a corporation
is deemed to be the
intent of the corporation itself"
18
(
ibid
.). Hierdie was 'n algemene stelling gerig op die
vertolking
van die artikel met verwysing na die appellant se
argumente oor die
omstandighede waaronder 'n regspersoon
toegerekende aanspreeklikheid kan
hê. Nadat hierdie
argumente verwerp is, het MURRAY R sy finale slotsom
soos
volg uitgedruk (bl. 200-1):
"In the present case it is clear that Kruger (die werknemer) in carrying out
his duties as servant of the appellant company was negligent.
His negligence
must in terms of sec. 384(1)(a) and (b), as amended, be deemed to be the
company's negligence and must be imputed
to the company."
Deur "his negligence" het die geleerde regter klaarblyklik bedoel sy nalatige
optrede - vgl. die eerste paragraaf op bl. 201 waar
gepraat word van "his
negligent operations". Daar is sekerlik niks om aan te dui dat MURRAY R gemeen
het dat Kruger se nalatigheid
afsonderlik van sy handelinge aan sy werkgewer
toegereken moes word nie.
In die
SAUK
-saak, meen ek, met respek, het SPOELSTRA R die passasie op
bll. 200-201 van die
Bennett
-saak
19
wat ek hierbo bespreek het, verkeerd vertolk. Op bl. 702 D
meld hy dat die
begrippe "besondere opset" en "opset" 'n
netelige vraag na vore bring. Hy
haal dan (op bl. 702 F tot
703 B) die gewraakte passasie uit
Bennett
se saak aan, en
lewer die volgende kommentaar (op bl. 703 C-D):
"Dit is opvallend dat Murray R by die bespreking van die artikel deurgaans slegs
na die begrip 'intent' verwys soos wat dit in die
artikel gebruik word sonder om
dit enigsins verder te bespreek of om aan te dui dat nalatigheid daarby
inbegrepe is en waarom dit
die geval is. By die toepassing van die artikel op
die feite word nalatigheid sonder meer beskou as sinoniem met 'intent' en word
die nalatigheid van die werknemer aan die regspersoon
toegedig."
Hierdie kommentaar is myns insiens nie
geregverdig nie. Ek kan nêrens in die
Bennett
-saak vind dat
nalatigheid sonder meer beskou word as sinoniem met "intent" nie. Die bespreking
van "intent" was, soos ek reeds aangedui
het, in heeltemal 'n ander samehang. En
as die Hof in die
Bennett
-saak nie presies uitgespel het hoe die artikel
in gevalle van
20
nalatigheid toegepas word nie, is dit waarskynlik omdat daar geen argument
daaromtrent was nie.
Deurdat SPOELSTRA R die
Bennett
-saak verkeerd
gelees het, het hy die probleem voor hom beskou as een wat gaan oor die
vertolking van die begrippe "besondere opset"
en "opset". Met sy gevolgtrekking
dat hierdie begrippe nie
culpa
insluit nie, moet, met respek, saamgestem
word. Hieruit volg egter nie dat artikel 332(1) nie op nalatigheidsmisdade
betrekking het
nie, soos ek hierbo aangedui het. Ek kan dus met respek nie
saamstem met sy uiteindelike gevolgtrekking nie.
21
Die vrae wat die Minister van Justisie aan hierdie hof gestel het word, weens
die voorgaande, as volg beantwoord:
(a)
Ja
(b)
Nee.
E M GROSSKOPF, AR
CORBETT, HR
VAN HEERDEN,AR
GOLDSTONE, AR
HARMS, Wn AR Stem saam