About SAFLII
Databases
Search
Terms of Use
RSS Feeds
South Africa: Supreme Court of Appeal
SAFLII
>>
Databases
>>
South Africa: Supreme Court of Appeal
>>
1989
>>
[1989] ZASCA 14
|
|
Minister van Wet en Orde v McKenzie (439/87) [1989] ZASCA 14 (21 March 1989)
Saak No:KPA 439/87
DIE MINISTER VAN WET EN ORDE
en
IAN DONALD McKENZIE RESPONDENT
J J F HEFER AR
IN DIE HOOGGEREGSHOF VAN SUID-AFRKA
APPèLAFDELING In die saak tussen
DIE MINISTER VAN WET EN ORDE APPELLANT
en
IAN DONALD McKENZIE RESPONDENT
CORAM : HEFER, E M GROSSKOPF, VIVIER, STEYN et EKSTEEN ARR.
AANGEHOOR : 15 FEBRUARIE 1989.
GELEWER : 21 MAART 1989.
UITSPRAAK
HEFER AR :
Die regulasies wat op 12 Junie 1986 in Prokla-
masie R 109/86 ooreenkomstig art 3 van die Wet op Open-
bare Veiligheid (Wet 3 van 1953) afgekondig is,
/2
2. het 'n aantal onlangse beslissings van hierdie hof ter
sprake gekom. Reg 3 waaroor dit in die onderhawige ge-val gaan,is oorweeg
oa in
State President and Others v
Tsenoli 1986(4) S A 1150, Minister of Law and
Order and
Another v Dempsey 1988(3) S A 19 en Nagumba/Damons N O/
Jooste v
Staatspresident en Andere 1988(4) S A 224. In
die lig van die breedvoerige bespreking in daardie beslis-sings is ek nie van
voorneme om reg 3 weer aan te haal of te bespreek nie.
Die respondent in die
appèl was gedurende 1986 'n student aan die Universiteit van Kaapstad. Sy
bedrywig-hede, waaroor daar
nie uitgewei hoef te word nie, hetmee-gebring dat hy
gedurende Julie 1986 gearresteer en tot Oktober 1986 onder reg 3 in die
gevangenis
aangehou is.
/3
3.
Nie lank na sy vrylating nie is hy gedurende die nag van 11
Desember 1986 betrap terwyl hy besig was om pamflette in Woodstock te
versprei.
Die oggend van 12 Desember 1986 is hy ooreenkomstig reg 3(1) deur 'n lid van die
veiligheidstak van die polisie gearresteer
en aangehou en op 22 Desember 1986
het dle appellant kragtens reg 3(3) gelas dat hy verder aangehou word vir solank
die regulasies
van krag is. Vanaf 24 Desember 1986 is hy in die Pollsmoor
gevangenis aangehou.
Na 'n vrugtelose versoek wat respondent se prokureurs op 23 Desember 1986 om
hom "on compassionate grounds" vry te laat tot die appellant
gerig het, het sy
prokureurs die appellant op 20 Januarie 1987 versoek orn die redes vir sy
voortgesette aanhouding skriftelik
/4
4.
te verskaf. Toe die redes teen die begin van
Februa-
rie 1987 nog nie ontvang is nie,is 'n aansoek om sy vry-
lating by
die hof a guo ingehandig, In die kennisge-
wing van mosie is 'n bevel
aangevra -
"(a)
(b) Declaring:
(i) the arrest on 12 December 1986; and (ii) the initial
detention for 14 days; and (iii) the continued
detention until the
lifting of the State of Emergency; of the applicant to be unlawful and of no
force and effect.
(c) Directing the respondents forthwith to
release the Applicant from detention at Pollsmoor prison.
(d) Alternatively to paragraphs (b) and (c)
...../5
5.
above :
Directing the First respondent to furnisl the Applicant in writing with the
reasons for his continued detention in terms of
Regulation 3(3)
of Proclamation R.109 of 12 June 1986.
(e)
Further or alternative
relief.
(f) Ordering the First Respondent to pay the costs of this applicatlon, except
in the event of the Second respondent opposing
the Application,
in which event, ordering
the Respondents to pay the costs of this applicntion jointly and severally, the
or paying the other to be absolved. "
Op 12 Februarie 1987 het
respondent se prokureurs 'n brief ge-
dateer 10 Februarie 1987 van die appellant ontvang wat soos
volg lui:
"Dear Sirs, Detention in terms of Regulation 3(3) of the Regulations
promulgated under the Public Safety
/6
6.
Act, 1953 (Act 3 of 1953) by Proclamation R.109 of 12 June 1986: IAN DONALD
MACKENZIE
With reference to your telex dated 20 January 1987, I wish to advise that the
political unrest which prevails in the country, especially
amongst the
bláck communities, manifests in various ways, inter allia'n endeavours to
bring the administra-tion of the State
into disrepute by the creation of
unofficial structures intent on supplanted ex-isting ones. These endeavours led
to the break-down
of law and order with concommittant eruption of violence,
injury to or death of innocent per-sons and damage to private and public
property.
According to information at my disposal, your client was arrested in the act
of distributing inflanmatory pamphlets in connection
with the 'Christmas against
the Emergency Campaign'. This campaign has already led to numerous incidents of
violence. His actions
undermined and endan-gered the maintenance of public
order. "
Die aansoek om respondent se vrylating het inmiddels voort-
gegaan. Appellant het dit bestry maar nieteenstaande
...../7
7.
sy teenstand het WILLIAMSON R op 31 Maart 1987 'n bevel ver-
leen -
" that the continued detention of applicant
under Regulation 3(3) is declared to be unlaw-ful and the respondents are
directed forthwith to release the applicant from detention
at Polls-moor
Prison."
Die appellant is ook gelas om die koste van die aansoek te
betaal. Met verlof van hierdie hof het appellant nou in
hoër beroep gekom teen die hele bevel.
Soos uit die bevel blyk, is al die smeekbedes in
die kennisgewing van mosie nie toegestaan nie. Smeekbede
(d) het verval weens die ontvangs deur respondent se proku-
reur van die brief van 10 Februarie 1987 en smeekbedes (b)
(i) en (ii) is nie toegestaan nie omdat bevind is dat die
arrestasie en aanvanklike aanhouding inderdaad geldig was.
/8
8.
Ek is van voorneme om die hof a guo se motivering vir
hier-
die bevinding volledig aan te haal maar voordat ek dit doen,
is dit nodig om eers te verwys na die inhoud van die pamflet
wat die
respondent versprei het. Dit is voorberei deur die
United Democratic Front
("UDF") - 'n organisasie wie se be-
drywighede nie tans ter sprake is nie -
met die pog op 'n
veldtog wat beplan was vir die tydperk van 16 to 26 Desem-
ber 1986. Die eerste gedeelte daarvan lui soos volg :
"LET US MAKE THIS A CHRISTMAS TO REMEMBER
*
Remember those in detention
especially the CHILDREN. The Detainees Parents Support Committee (DPSC) believes
more than 2000 children
under the age of 18 are in
deten-tion.
*
Remember the thousands who have
died in the
/9
9.
struggle for freedom.
* Remember the thousands who have left the country. Some are training to
fight in Umkhonto we Sizwe, the army of the ANC. The thousands
in exile can-not
be with their families this Christmas or any Christmas until we are free.
UDF CALLS ON ALL SOUTH AFRICANS TO OBSERVE THE PERIOD
16 Dec - 26 Dec IN A WAY THAT WILL BRING US CLOSER TO THESE THOUSANDS IN AIL
AND IN EXILE.
LET THERE BE NO DRUNKARDNESS, INSTEAD OF SPENDING MONEY ON FANCY PRESENTS AND
PARTIES - USE THE MONEY TO SUPPORT THE FAMILIES OF
DETAINEES, THE UNEMPLOYED AND
THE WORKERS ON STRIKE"
Umkhonto we
Sizwe en die ANC het geen bekendstelling nodig
nie en oor die bedrywighede van dié organisasies hoef ook
nie uitgewei te word nie. Met betrekking tot die inhoud van
die pamflet en respondent se verspreiding daarvan het WIL-
LIAMSON R opgemerk:
/10
10.
" I turn then to consider in more detail the first portion of the pamphlet.
There can be no doubt but that the sentiments expressed
therein are ones of
identification with and sympathy for the fighters of Mkonto we Sizwe, the army
of the ANC. Many of these people
have been guilty of horrifying acts of
terrorism and brutality. They are responsibie for the death and maimíng
of many innocent
people. To express solidarity with these sort of people is, at
the very least, to give tacit approval of their evil deeds. This portion
of the
pamphlet can, in my judg-ment, reasonably be considered to have the potential of
contributing towards and fostering a climate
of approval of terrorism and
violence. It is clearly not a direct call for acts of terrorism or violence or a
direct approval thereof,
but in its own not too subtle way it is an indirect
expression by the UDF of its own approval of the methods adopted by the military
wing of the ANC. To distribute a pamphlet with this message carries the
potential for heighte-ning tensions and of endangering public
order and safety.
Mr Viljoen contended that this portion of the pamphlet could reasonably be
regarded as inflam-matory and encouraging
the idea that with force prob-lems can
be solved. In my opinion there is substance in this argument. From this it
follows that the
ini-tial arrest and detention of the applicant on 12
December
..../11
11.
was, in my view, justified under the regulations." Ek
behandel vervolgens die redes waarom respondent se verdere aanhouding
ooreenkomstig
reg 3(3) ongeldig ver-klaar is. Ter inleiding vestig ek die aandag
op die feit dat die veldtog waarop die pamflet betrekking gehad
het op 26
Desember 1986 ten einde sou loop sodat dit nie rede-likerwyse verwag kon word
dat die pamflet na 26 Desember verder versprei
sou word nie. Ten spyte daarvan
dat dit dus nie redelikerwys verwag kon word dat respondent hom na 26 Desember
weer aan dieselfde
gedrag sou skuldig maakas die wat aanleiding gegee het tot sy
arrestasie nie, was WIL-LIAMSON R van oordeel dat daar redelike gronde
was vir
sy aanhouding na 26 Desember vir solank die regulasies van krag sou bly. Sy
redenasie lui soos volg:
/12
12.
"As I have already pointed out I consider that the initial arrest and
detention on 12 December was justified. There were, in my view,
grounds upon
which the detaining member of the Force could reasonably have held the belief
that such initial detention was necessary
for one or more of the four purposes
set out in Regulation 3(3). There was also, in my view, grounds upon which the
1st respondent
could reasonably have held the view that the further detention of
appllcant until the end of the State of Emergency was neces-sary
for the stated
purposes. I say this because of the legal approach which I am compelled to
a-dopt in opposed , applications of this
nature.The facts set out in the 1st
respondent's papers filed in court show the following:
1. Applicant was a person whose Hout Bay ac-
tivities and note book could
reasonably
justify the view that he was a political
activist operating
clandestinely in ways
which threatened the public safety and or-
der.
2. The prior detention for three months did
not deter him from his activities
for on
12 December he was found to be distribu-
ting pamphlets which could
reasonably be
...../13
13.
regarded as being of a subversive nature as discussed earlier
in this judgment.
3. It would not be unreasonable to think that the applicant was undeterred by
the prospect of detention and that if he were to be
released at the end of the
Christmas campaign period he was the sort of person who would probably car-ry on
wlth political activities
of a subversive nature.
If this was the view which the 1st respon-dent in fact held and if this view
was the basis upon which the detention order was signed,
then applicant would
not have made out a case. Indeed Mr Seligson readily conceded thls."
(Die aktiwiteite en notaboek waarna in paragraaf I ver-wys word, het
betrekklng op die respondent se eerste aan-houding).
Hoe dit gekom het dát appellant se lasgewing nogtans ongeldig beskou
is, blyk uit die laaste
/14
14.
passasie uit die uitspraak wat ek van voorneme is om aan te haal en wat soos
volg lui :
" (Mr Sejigson ) submitted however that on the papers before me it is clear
that 1st respondent did not in fact hold this view and
that the truth of the
matter is that in all probability he did not have regard to the considerations
which the law required of him.
After careful consideration I have come to the conclusion that Mr Selligson's
submlssions in this regard are correct. What primarily
leads me to this
conclusion is the letter of 10 Febru-ry written by 1st respondent in response to
a request for reasons to be furnished
for appli-cant's continued detention. This
letter, after referring to the distribution of pamphlets, bald-ly makes the
following
statement:
'This campaign has already led to numerous incidents of violence. His actions
under-mined and endangered the maintenance of public
order.' There is not one
word about the campaign being limited to the period 16 to 26 December; not one
word about fears for the
future or that furt-her actions of an undermining or
endangering
/15
15.
nature might thereafter be conmitted. One would have thought that if 1st
respondent had directed his mind at all towards the necessity
for detain-ing the
applicant for as long as the regulations remain in force, he would at least have
mentioned something in his letter
in this regard.
The campaign was so
obviously of a limited time duration that it is inconceivable that any-one could
be detained beyond the time period
of the campaign unless there were other
reasons un-connected with this limited campaign. If there were such reasons it
is difficult
to believe that they would not have been given when the whole
pur-pose of the letter was to give reasons for the further detention
of
applicant. Furthermore if there were such reasons and 1st respondent did not
want to disclose them he could so easily
have said so. 1st
respondent does say in paragraph 4 of his affi-davit
that he considered a motivated recommenda-dation before ordering the further
detention. One wonders whether this recommendation even directed attention
towards the necessity of de-tention beyond 26 December.
I say this for the
reason that 1st respondent in paragraph 7 of his affidavit confirms that the
reasons set out in his letter are
in fact his reasons. In my view
/ 16
16.
all this serves to strengthen the almost irresis-table inference that 1st
respondent never applied his mind to the necessity of a
detention beyond 26
December in order to achieve one or more of the purposes set out in Regulation
3(1). That he was, as a matter
of law, required to direct his mind to the time
period of the detention is manifest. That this time period had to be eva-luated
within
the parameters of a necessity to achieve the stated objectives of the
regulation is equally manifest. That 1st respondent on his
own showihg failed to
direct his mind to these considerations is in my opinion an inescapable
conclusion. "
Uit die voorafgaande blyk dit dat die hof a guo slegs
'n enkele nadelige
bevinding vir die appellant gemaak het nl
dat hy versuim het om die noodsaaklikheid van respondent se
aanhouding na 26 Desember 1986 te oorweeg. By die berede-
nering van die appel was hierdie bevlnding die kern van die geskil.
In die skriftelike betoogpunte wat namens die respondent in-
/ 17
17. gehandig is, was die geldigheid van sy arrestasie en
aanvank-
like aanhouding ooreenkomstig reg 3(1) wel weer opnuut in ge-
drang gebring maar tydens die beredenering het sy advokaat
tereg toegegee dat dit onaanvegbaar is. In die skriftelike
betoogpunte is die ligging van die bewyslas ook te berde ge-
bring. Op gesag van Minister of Law and Order v Dempsey and
Another
(supra) het appellant se advokaat aangevoer dat
die bewyslas op die respondent rus om die hof te oortuig dat
die appellant versuim het om die noodsaaklikheid van die aan-
houding na 26 Desember 1986 behoorlik te oorweeg. Respondent
se advokaat het aangevoer dat Dempsey verkeerd beslis is wat
die ligging van die bewyslas in sake soos die onderhawige be-
tref. Ek vind dit egter onnodig om uitsluitsel hieróór te
gee aangesien ek van mening is dat die waarskynlikhede dat
/18
18.
die appellant wel die noodsaaklikheid van die
aanhouding na 26 Desember 1986 oorweeg het, in sy guns is.
Aanvanklik moet daarop gewys word dat die betrokke geskilpunt, net soos enige
ander feitegeskil, deur die ver-hoorhof beslis moes
word aan die hand van die
waarskynlik-hede soos geopenbaar in al die beskikbare getuienis en met behulp
van elke geregverdigde afleiding,
en dat die hof a guo dit beslis het op die
voorgelegde beëdigde verklarings sonder enige mondelinge getuienis of
geloofwaardigheidsbe-vindings.
Die struikelblok genoem in D v Dhlumayo and
Anoher 1948(2) S A 677 (A) op 695-698 staan die appellant dus nie in die weg
nie.
Die enigste grond wat in die uitspraak vir die hof se bevinding aangevoer
word, is dat appellant geen redes
/19
19.
vir respondent se voortgesette aanhouding verskaf het
nie behalwe dié in die brief van 10 Februarie 1987 waarin die feit nie
vermeld word dat die veldtog van beperkte duur was of dat verdere optrede wat
die handhawing van die openbare orde in gevaar kon
stel na 26 Desember 1986 van
dle respon-dent verwag is nie. Dit is inderdaad so dat appellant geen verdere
redes verskaf het nie.
In sy bestrydende beedlgde verklaring beweer hy dat hy
respondent se verdere aanhoudlng gelas het nadat 'n gemotiveerde aanbevellng
aan
hom gedoen is waarna hy dit sorgvuldig oorweeg en te goeie trou geoordeel het
dat die verdere aanhouding nodig was vir die handhawing
van die openbare orde.
Hy verwys na die brief van 10 Feb-ruarie 1987 en voeg dan by:
"Ek bevestig dle inhoud van hierdie skrywe
/20
20.
en die redes daarin verstrek en voeg by dat my diskresie te
alle relevante tye behoorlik, opreg en bona fide uitgeoefen was."
Ek stem egter nie saam dat appellant se versuim om enige ander redes te
verstrek die afleiding regverdig dat hy nie die noodsaaklikheid
van die
aanhouding na 26 Desember 1986 oorweeg het nie. In die lig van wat volg, is dit
myns insiens veel meer waarskynlik dat oorwegings
wat nie in die brief genoem is
nie, bygedra het tot sy besluit om die respondent verder aan te hou.
As vertrekpunt verwys ek na WILLIAMSON R se op-
merking in die
laasaangehaalde passasie uit die uitspraak
dat "(t)he campaign was so obviously of a limited time
duration that it is inconceivable that ahyone would be
detained beyond the time períod unless there were other
..../21
21.
reasons unconnected with the limited campaign". Ek kan nie
sê dat ek hierdie beklemtoning van die beperkte duur van die
Kersfees-veldtog
heeltemal begryp nie. Natuur-lik kon dit nie redelikerwys
verwag word dat die pamflet wat tydens die veldtog gebruik is na 26 Desember
verder versprei sou word nie. Maar dit is klaarblyklik nie waaroor dit gaan nie;
wat die appellant moes oorweeg, was nie of die respondent
na 26 Desember sou
voortgaan met die verspreiding van die besondere pamflet nie.Deur die
verspreiding daarvan het hy sy gesindheid
openbaar en sy bereidwilligheid om
deel te hê aan die bedreiging van die veíligheld van die publiek of
die handhawlng
van die openbare orde. Wat appellant in die lig hiervan moes
oorweeg, was of dit noodsaaklik was om hom aan te
/22
22,
hou, gedagtig daaraan dat hy na Kersfees op 'n ander wyse aan
dieselfde soort aktiwiteite kon deelneem. Dit is hoe WILLIAMSON R self
geredeneer het in paragraaf 3 van die voorlaaste passasie uit die uitspraak wat
ek aange-haal het.
Hoe dit ook al sy, appellant was ongetwyfeld be-wus dat
die pamflet betrekking gehad het op 'n tyd-beperkte veldtog. Dit spreek duidelik
uit die verwysing in dle brief na die "Christmas against the Emergency
Campaign". Hy moes dus geweet het dat hy nie verdere aanhouding
kon gelas bloot
weens respondent se verspreiding van die pam-flet nie, tensy hy totaal onbewus
was van die doel van aanhbuding ooreenkomstig
reg 3 en van die perke van sy
bevoegdheid om verdere aanhouding te gelas. Dit word
/23
23.
nêrens in die stukke beweer dat dit die geval was nie
-selfs nie eens in respondent se repliserende verklaring waarin, na ontvangs
van
appellant se bestrydende verkla-ring, spesifieke bewerings gemaak is ten aansien
van die opsigte waarin hy sou fouteer het nie.
Boonop het respon-dent se
prokureurs dit uitdruklik in hulle versoek van 23 Desember 1986 onder appellant
se aandag gebring dat re-spondent
nie onder die regulasie aangehou kon word
bloot weens die verspreiding van die pamflet nie. Dit is nou-liks denkbaar dat
appellant,na
ontvangs van hierdie tereg-wysing,in die verskafde redes sou wou te
kenne gee dat hy gedoen het presies wat hy gemaan is om nie te
doen nie. Die
opvaliendste weglating, myns insiens, uit appel-
lant se brief van 10 Februarie 1987 is 'n verwysing na
/24
24.
respondent se vorige aanhouding. Dit sou naief wees
om te veronderstel dat, indien appellant daarvan geweet het, die vorige
aanhouding
nie 'n belangrike rol in sy besluit gespeel het nie. En dit sou ewe
naïef wees om te ver-moed dat hy nie daarvan geweet het
nie. Dit is hoogs
on-waarskynllk dat die polisle nie sy aandag op hierdie kar-dinale feit gevestig
het nie. Volgens majoor Smit,
die persoon wat respondent se arrestasie en
aanhouding op 12 Desember 1986 gelas het, was hy, Smit, volledig op hoogte met
die optrede
wat aanleiding gegee het tot respondent se eerste aanhouding (dit is
alles, trouens, in respon-dent se leêr genotulger) en
dit was vir hom
duidelik dat sy vorige aanhouding die respondent nie van stryk gebring het nie
en hy steeds bereid was om aktief
deel te neemaan
/23
25. die Kersfees-veldtog. Dit is waarom hy van oordeel was
dat respondent se arrestasie en hernude aanhouding nodig was. Ek vind dit
ondenkbaar dat dieselfde inligting nie aan appellant oorgedra is nie en dat, na
oorweging daar-van, hy nie presies dieselfde oordeel
as Smit gevorm het nie. Tog
word die vorige aanhouding nie as bykomende rede in die brief genoem nie. Ek glo
ook nie dat dit nodig
was om dit te noem nie. Blykens die teleks waar-In
respondent se prokureurs op 20 Januarie 1987 die redes aangevra het vir sy
voortgesette
aanhouding het hulle die redes benodig met die oog op vertoe vir
respondent se vry-lating wat hulle van voorneme was om tot appellant
te rig.
Appellant se antwoord van 10 Februarie 1987 kan nie be-skou word as 'n formele
uiteensetting van redes en op
...../26
26. daardie basis beoordeel word nie. Dieselfde
prokureurs het tydens sy eerste aanhouding namens respondent opge-tree en in
hulle
versoek van 23 Desember 1986 het hulle pertinent na die vorige aanhouding
verwys, Hulle (en respondent natuurlik self ook ) het geweet
dat hy vante-vore
aangehou en vrygelaat is en al wat nodig was, was om hulle in te lig oor wat hy
daarna gedoen het om hom weer in
aanhouding te laat beland. Dit is wat appellant
in die brief gedoen het.
In die lig van appellant se bewustheid van die
be-perkte duur van die veldtog, van die sterk waarskynlik-heid dat hy ook bewus
was
van die vorige aanhouding, en van die vanselfsprekende effek wat kennis van
die vorige
aanhouding moes gehad het op die besluit om die respondent
/27
27.
weer aan te hou, is dit myns insiens veel meer waarskyn-
lik dat appellant op die verdere aanhouding besluit het
weens redes wat
nie in die brief genoem is nie, as dat
hy eenvoudig nie oorweeg het of dit
nodig was om respon-
dent na 26 Desember 1986 aan te hou nie.
Dat bykomstige redes nie in appellant se bestrydende
beëdigde verklaring verskaf is nie kan natuurlik nie ge-
ignoreer word nie. Die verklaring was immers die formele
antwoord op bewerings dat respondent se voortgesette aan-
houding ongeldig was en dit kon van appellant verwag word
om die volledige redes daarvoor te openbaar. Nogtans kan
daar myns insiens nie veel van hierdie leemte in appellant
se saak gemaak word nie. Die vraag is of die afleiding
geregverdig is dat oorwegings wat nie genoem is nie, nie
/28
28.
oorweeg is nie en ek het reeds gewys op die sterk
waarskyn-likheid dat ander oorwegings inderdaad 'n rol gespeel het.
Maar
selfs al sou ek fouteer en selfs al sou die ap-pel beslis moet word op die basls
dat die waarskynllk-hede nie aandui dat appellant
bewus was van die vorige
aanhoudlng nie, meen ek dat die afleiding wat WILLIAM-SON R gemaak het nie
geregverdig is nie. Vir die beslis-sing
van die appèl op hierdie basis
postuleer ek dat die appellant nie van die vorige aanhouding geweet het nie en
bepaal ek my
bloot by wat in die brief van 10 Januarle 1987 en in appellant se
bestrydende verklaring gesê is.
In die brief verwys die appellant na die politieke onrus wat destyds geheers
het en speslfiek na die ver-steuring van wet en orde,
geweldpleging, die
besering en
........./29
29.
dood van onskuldige persone, en die beskadiging van eien-
dom.
Vervolgens verwys hy na respondent se verspreiding,
te midde van hierdie toestand, van 'n opruiende pamflet in
verband met die
Kersfees-veldtog wat self tot veelvuldige
gevalle van geweldpleging gelei
het, en ten slotte verklaar
hy dat respondent se optrede die handhawing van
die open-
bare orde ondermyn en in gevaar gestel het. Ek het reeds
daarop gewys dat respondent se verspreiding van die pamflet
sy gesindheid en sy bereidwilligheid om deel te neem aan
optrede wat die
veiligheid van die publiek of die handha-
wing van die openbare orde bedreig,
openbaar het. Ek het
ook daarop gewys dat appellant in die lig hiervan
moes
oorweeg of dit nodig was om respondent ooreenkomstig
reg 3(3) aan te hou, gedagtig daaraan dat hy na áfloop
...../30
30. van die veldtog weer op 'n dergelike manier mag
optree. Appellant het onder eed verklaar in sy bestrydende ver-klaring dat hy
respondent se aanhouding sorgvuldig oor-weeg het en van oordeel was dat sy
verdere aanhouding nodig was vir die handhawing van die
openbare orde. Dit is
bekend dat hy gelas het dat die verdere aanhouding sou duur vir solank die
regulasies van krag sou bly.
Ek kan werklik nie dink watter verdere wesenlike bewerings gemaak moes word
om die hof te oortuig dat die noodsaaklikheid van aanhoudlng
na 26 Desember 1986
oorweeg is nie. Indien die besluit om die respondent na daardie datum aan te hou
in al díe omstandighede
van die saak uiters onredelik was, was die
afleiding dat die duur van sy aanhouding nie oorweeg is nie, dalk
geregverdig
...../31
31. (vgl Nggumba (sugra) op 252 F.G). Maar dit is
klaarblyk-
1ik nie .
My gevolgtrekking is dat WILLIAMSON R die aange-vraagde bevel nie moes
verleen het nie en dat die appèl derhalwe gehandhaaf
moet word. Wat die
koste van appèl betref, meen ek egter nie dat die dienste van twee
advo-kate geregverdig kan word nie.
Die appèl slaag met koste. Die bevel van die hof
a guo word tersyde gestel en vervang met die volgende:
"The application is dismissed with costs includig the costs of two
counsel."
J J F HEFER AR. VIVIER AR ) STEYN AR ) STEM SAAM. EKSTEEN AR )