S v Makhaya (C871/02, H11/03, 031277) [2003] ZAWCHC 51; 2004 (1) SACR 444 (C) (26 September 2003)

About SAFLII
Databases
Search
Terms of Use
RSS Feeds
South Africa: Western Cape High Court, Cape Town
SAFLII
>>
Databases
>>
South Africa: Western Cape High Court, Cape Town
>>
2003
>>
[2003] ZAWCHC 51
|

|

S v Makhaya (C871/02, H11/03, 031277) [2003] ZAWCHC 51; 2004 (1) SACR 444 (C) (26 September 2003)

[REPORTABLE]
IN THE HIGH COURT OF
SOUTH AFRICA
(CAPE OF GOOD HOPE
PROVINCIAL DIVISION)
Case
No : C871/02
Magistrate
Serial No : H11/03
High Court Ref
No : 031277
THE STATE versus
JOSEPH MAKHAYA
THIS
REVIEW JUDGMENT DELIVERED ON THIS 26
TH
DAY OF SEPTEMBER 2003
NGWENYA, J:
This
matter came to me by way of automatic review in terms of the
provisions of the Criminal Procedure Act. After reading the file,
I
found the manner in which the proceedings were conducted somewhat
disturbing. I consequently raised a query with the presiding
magistrate for his comments. His response was 6½ pages long. After
reading the response, I remained unpersuaded that the proceedings
accorded with justice and I ordered the release of the accused with
my reasons to follow. I here and now set out my reasons.
The
accused appeared in the magistrate’s court at Bellville on 4 March
2003 on a charge of housebreaking with the intention to steal
and
theft. It would appear that he was accused number 1 and that accused
number 2 was at large. As a result, the prosecutor asked
that the
proceedings be commenced with in terms of section 157(2) of Act no 51
of 1977 as amended (the Act). This application was
granted.
Thereafter the accused pleaded. For the sake of convenience I repeat
in full the plea.
In
the first instance the charge was put to the accused as follows:
“
Aanklag: Huisbraak met die opset
om te steel en diefstal.
Hof aan
beskuldigde: Goed, beskuldigde verstaan u die aanklag? - - --
Verstaan Edelagbare.
Wat pleit jy daarop?
Pleit : Skuldig
Edelagbare.
Hof aan
beskuldigde : U verstaan die aanklag, ne? - - - Dit is korrek
Edelagbare
Nou
jy sê jy pleit skuldig. Die Hof gaan nou net vir jou ‘n paar vrae
vra om uit te vind of jy inderdaad skuldig is. Net voordat
dit dan
vir die rekord is dat die verhoor word nou geskei. Beskuldigde
nommer 1 se borg is al finale verbeurde verklaar. Hy is
onopspoorbaar tans. So die saak gaan … (tussenbeide)
…
Die
hof gaan dan nou voort om vir u te ondervra om vas te stel of u
inderdaad skuldig is op die aanklag. Is dit korrek so die staat
beweer op die 12de September en te of naby Vioolstraat 17 Blomtuin
Bellville het jy ingebreek by die huis van ‘n Huibrecht Visagie,
is
dit reg so? - - - Ja, Edelagbare.
Nou
kan jy vir ons net sê hoe dat jy ingebreek in die huis? Miskien kan
ek net weer dit vir jou vra was dit in die dag of in die
nag om vir
jou net op die spoor te sit. - - - Dit was in die dag Edelagbare.
Gedurende
die dag. En wat het jy gedoen daar by die huis? Hoe het jy ingekom
in die huis? - - - Edelagbare op daardie dag was
ek saam met die
medebeskuldigde wat nou hier in die hof is Edelagbare. Ons het met
die agterdeur in die huis ingegaan.
Hoe
het julle ingegaan? - - - Edelagbare wat gebeur beskuldigde –
daar was – die venster was oop Edelagbare daar waar beskuldigde
nommer 2 ingeklim het. Die deur, die agterdeur gaan oopmaak.
So
hy klim deur die venster na binne en hy maak die deur van binne oop?
Hy kilim deur die venster van buite na binne en hy maak van
binne af
die deur oop? - - - Dit is korrek Edelagbare.
Nou
hoe het hy deur die venster gekom? - - - Die venster was oop
Edelagbare.
Was
daar diefwering voor? - - - Dit het ek nou nie opgelet nie
Edelagbare ek was ver van die venster af.
Hoe
ver was die venster oop? - - - Dit kan met twee meter wees
Edelagbare.
Twee
meter? Twee meter is soos hoog soos daardie deur. Sê vir my watter
hoe lyk die venster? - - - Edelagbare dit is die groot
vensters
Edelagbare. Die vensters gaan oop met hier bo Edelagbare, hier onder
is dit ‘n glas Edelagbare.
So
dit is daardie klein venstertijie daar bo wat so op die knip sit? -
- - Edelagbare, al twee is dieselfdwe lengte die onderste
en die
boonste een.
Maar
net die boonste een kan oop, of was oop sê jy. Nou vra ek vir jou
hoe ver was hy oop, of was oop sê jy. Nou vra ek vir jou
hoe ver
was hy oop, wys vir my met jou hand. Wys vir my met jou hand. Is
dit so groot soos die venster is? Nou hoe ver was daardie
groot
venster was hy oop? - - - Die venster was net so oop Edelagbare.
All
right het dardie venster ‘n knip? - - - Edelagbare, ek was baie
ver van die venster dit het ek nie opgelet nie.
Het
hy die venster oopgemaak en verder ingeklim om in te kom? - - -
Edelagbare dit het ek nie opgelet nie maar hy het deur die venster
ingegaan.
Nou
ek wil weet of ‘n obstruksie oopgemaak is en verwyder is om in te
kom. Dit is wat ek wil weet. - - - Edelagbare soos ek die
Hof
meegedeel het ek was ver van die venster af, ek weet nie of die
venster verder oopgemaak is nie of daar diefwering is.
Nou
maar hoe – wanneer het jy dan nou in die prentjie ingekom ek
verstaan nou nie mooi. Ek moet nou besluit of jou pleit reg is
en
nou moet ek vir jou vrae vra. Wanneer het jy in die prentjie
ingekom. Jy was nou ver weg. Jy weet nie wat by die venster
aangegaan
nie. Was ju ooit binne-in die huis? - - - Edelagbare,
wat gebeur ek het daar gestaan en wag Edelagbare, gekyk of mense ons
nie
sien nie. Hy het toe vir my geskree Edelagbare. Toe ek om die
huis gaan toe sien ek die deur is oop.
So
jy het nie eers gesien hoe hy in die huis kom nie? - - - Edelagbare
wat gebeur het albei van ons het gesien dat die venster oop
is
Edelagbare. Beskuldigde 2 het toe gesê hy sal deur die venster
inklim.
Ja?
- - - So moet ek daar wag staan en kyk of mense ons nie sien nie.
All
right. Goed, nou vat hom mnr die Tolk net na daardie venster toe
daar agter assebleif en maak daardie venster oop laat ek sien
want jy
kan nie beduie nie en dit lyk vir my jy verstaan nie mooi wat ons wil
weet nie. All right nou maak hom oop en wys vir my
hoe ver was hy
oop? Wys jy. So die venster wys jy nou daar vir my was ‘n entjie
oop, dan kon nie ‘n mens daardeur geklim het
sonder om die venster
verder oop te maak nie, soos jy nou daar demonstreer is dit reg? Dan
kan nie eers ‘n kind daardeur klim
nie. Hy is seker omtrent minder
as ‘n liniaal, outydse liniaal minder as 30 sentimeters oop. - - -
Nee, Edelagbare persoon kan
daar deurklim.
Deur
daardie gat? Ek gee vir jou al my geld pay vir die maand as jy deur
daardie gat klim sonder om daardie venster verder oop te
maak. Jy
kan nie deur daardie venster klim sonder om hom verder oop te maak
nie. Dit is eintlik maar wat ek wil by uitkom. Kom
terug, kom maar
terug. Goed, laat ons nou, ek wil nou bepaal of daar ‘n huisbraak
plaasgevind het. Ontken jy nou, sê jy nou
‘n mens kon deur
daardie gat geklim het sonder om die venster oop te maak. U wys vir
ons hier ‘n venster is oopgemaak omtrent
minder as 30 sentimeter.
Daar maak jy hom oop en dit is wat jy vir ons beduie het,
gedemonstreer het laat ek liewerste so stel.
Ja, wat sê die
beskuldigde nou? Al wat oopgemaak het om in te kom of nie? Jy het
gesê jy het gesien die venster is oop en julle
het gegaan om in te
breek. - - - Edelagbare ek is nou nie seker, ons albei het gsien
die venster is oop. So toe hy deur die venster
inklim het ek nie
gesien nie.
Nee,
maar jy hoef nie dit te sien nie. Jy sien ‘n oop en jy weet of
daar ‘n mens deur daardie klein openinkie kan deurgaan dit
weet jy.
Nou vertel vir my. - - - Dit is korrek hy kon deurklim Edelagbare.
Sonder
om die venster verder oop te maak om in te kom? - - - Edelagbare hy
sou dit self gedoen as hy nie kon deurklim nie Edelagbare.
Man
jy verstaan my verkeerd. Common sense hierdie breins in jou kop sê
vir jou daar kan ‘n man daar deurklim of hy moet verder
oopmaak om
in te kom. Die is al wat ek wil weet want dit lyk vir my ek moet jou
pleit na onskuldig verander nou want jy is glad
nie seker hoe daar in
daardie huis ingekom is nie. - - - Edelagbare, by daardie venster
moet hy die venster ‘n bietjie oopmaak
voor hy deurklim.
Goed,
nou het ons darem ‘n lang geloop om daar uit te kom. Maar verstaan
ek jou reg dat julle twee – jy sê nou vir my julle
twee het gegaan
om daar in te breek. Toe het jy gaan waghou. - - - Dit is korrek
Edelagbare.
En
jy sê hy sluit toe die deur van binne oop die agterdeur en jy gaan
toe daardeur in? - - - Korrek Edelagbare.
En
het julle toe, volgens die klagstaat soos die aanklaer vir jou
uitgelees, dit is ‘n klomp goed het julle toe die goed gevat soos
daar vir jou gelees is, die tolk het dit alles vir jou uitgelees, ek
het gehoor? R4 222 se goed. Juweliersware omtrent alles, laat
ek net
sien. Daar is plastiese banksak ja all right dit is nou niks nie.
Daar is ‘n kamera en dan alles oorbelle, armband borspeld.

Wasgoedpennetjies ook. Wat, hangertjies, dameshorlosies, armbande ja
klomp juweliersware en dan kontant R16,95, is dit reg so?
Is dit die
goed wat julle gevat het? - - - Dit is korrek Edelagbare.
Dit
is korrek sê u, en toe wat het julle toe gemaak toe jullle die goed
gevat het? - - - Terwyl ons daar binne-in die perseel was
Edelagbare, in die huis was het die polisie ons op heterdaad betrap.
Op
heterdaad betrap. Nou waar was die juweliersware toe gewees toe die
polisie julle vang? - - - Dit was op die tafel Edelagbare.
Waar
het julle dit gekry. Wat het jy gevat of julle al twee want jy sê
julle was al twee in die huis. Waar het julle die goed gevat?
- - -
‘n Kamara wat ek geneem het.
Ekskuus?
- - - Kamara edelagbare.
Nee,
nee waar het julle dit gevat? Jy se die goed was op die tafel hoe
het die goed op die tafel gekom? - - - Al die goedere was
in die
slaapkamers, ander was in die sitkamer Edelagbare.
En
toe wat maak julle met die goed? - - - Edelagbare ons het dit toe
op die tafel gesit Edelagbare om dit – om alles bymekaar
te maak
Edelagbare sodat ons dit kon neem.
So
toe vang die polisie vir julle terwyl die goed op die tafel lê nog,
gereed om verwyder te word? Al hierdie goed wat gelees is
vir jou?
- - - Edelagbare wat gebeur het op daardie tyd was ons daar in die
kombuis Edelagbare. Toe die polisie daar opdaag het
ons daar
binne-in die huis probeer wegkruip Edelagbare.
All
right die klein kamera het jy – is dit die kamera wat jy gevat het
wat hier genoem word, het jy dit in jou sak gesit. U wys
daar in jou
broeksak? - - - Dit is korrek Edelagbare.
Was
daar van die ander juweliersware ook in jou sakke? - - - Nee,
Edelagbare behalwe my eie kontant wat ek by my gehad het.
En
jy sê toe die polisie daar inkom toe probeer julje wegkruip daar in
die huis? - - - Korrek edelagbare.
Julle
is daar gevang in die huis? - - - Edelagbare, hulle het vir
beskuldigde nommer 2 gearresteer Edelagbare. Vir my het die
polisie
nie gesien nie Edelagbare, maar ek het myself laat arresteer en
myself oorgehandig aan die polisie.
Nou
waar het jy dan weggekruip dat hulle nie vir jou gekry het nie? - -
- Edelagbare, ons al twee het daar in die motorhuis weggekruip
Edelagbare. Toe arresteer hulle vir beskuldigde nommer 2 daar in die
motorhuis. Toe het die polisie daar rondgekyk. Die polisie
het my
nie gesien nie Edelagbare.
Waar
was jy dan dat hulle jou nie sien nie? - - - Ek was ook daar in die
motorhuis.
Ja,
maar ‘n motorhuis is mos nou nie so groot nie. Ek vra maar sommer
net. So jy gee jouself toe nou oor. Nie vir ons daaroor
bekommer
nie. Nou dit wat jy nou daar gedoen het, wat julle daar gedoen het
is dit reg? - - - Nee, edelagbare dit was verkeerd.
Het
jy geweet wat julle doen? Het jy geweet dit is verkeerd wat julle
doen? - - - Ja, Edelagbare.
Het
jy die klaer geken, hierdie man wie se huis dit is. Mnr Huibrecht of
die vrou die dame, weet nie man of ‘n vrou is nie? -
- - Nee,
Edelagbare.
Het
julle die reg gehad om daar te wees op daardie plek, huis of erf? -
- - Nee, edelagbare dit was sonder toestemming van die eienaar.
Nou
goed beskuldigde ek het nou – aanklaer aanvaar u sy pleit so?
AANKLAER: Ek
aanvaar Edelagbare.
HOF AAN BESKULDIGDE: Die aanklaer
aanvaar jou pleit so. Die Hof is tevrede en oortuig daarvan dat die
pleit van jou korrek is, jy
erken al die wesenlike elemente wat in
die klagstaat genoem word. Die inbraak word erken. Die verwydering
van die goed van waar
dit was toe op die kombuistafel en die neem van
die horlosie, van die kamera deur dit in jou sak te sit. Dit sluit
alles diefstal
in. Julle het nie die reg gehad om daar te wees nie.
Jy erken dit. Jy erken ook dat jy geweet het wat jy gedoen het is
verkeerd.
Die Hof is tevrede dat jou pleit korrek is. Jy word
SKULDIG BEVIND.’
After this very lengthy
“questioning” as the magistrate described it, the accused was
found guilty. He was sentenced to 12 (twelve)
months imprisonment
half of which was suspended for 5 (five) years under certain
conditions.
In
my view the questioning is not the one envisaged in the Act. For the
sake of completeness I repeat the provisions of section 112(1)(b):
“
Where an accused at a summary
trial in any court pleads guilty to the offence charged, or to an
offence of which he may be convicted
on, the charge and the
prosecutor accept that plea –
the
presiding Judge, Regional magistrate or magistrate shall, if he/she
is of the opinion that the offence merits punish of imprisonment
or
any other form of detention without the option of a fine or of a
whipping or of a fine exceeding the amount determined by the
Minister
from time to time by notice in the Gazette, or if requested thereto
by the prosecutor, question the accused with reference
to the
alleged
facts of the case
in
order to ascertain whether he/she admits the allegations in the
charge to which he/she has pleaded guilty, and may, if satisfied
that
the accused is guilty of the offence to which he/she has pleaded
guilty, convict the accused on his/her plea of guilty of the
offence
and impose any competent sentence.’
The above questioning by
the magistrate speaks for itself. It is undesirable that the accused
should do any demonstration in court
for purposes of the provisions
referred to above. More so, the questioning borders on
cross-examination. The manner in which this
so-called questioning
was conducted is unsavory and unfortunate. In passing sentence the
magistrate took the following into account:
“
Ek moet nou darem
se dat hierdie tipe van misdaad is ‘n misdaad wat baie algemeen is
en wat baie voorkom en dit is gewoonlik die
huise waar ingebreek word
hier in die meer gegoede buurte. Jy kom daar agter van Phillippi af
en jy kom tot hier kom julle en julle
kom steel kom breek in en kom
steel in Bellville. Bellville, Durbanville, Plattekloof en Panorama,
noem maar al die plekke. Ek
doen baie van hierdie sake. Julle kom
van agter af hier Khayalitsha, Gugulethu, Phillippi kom steel julle
hier.”
I need to take this no
further than to say that anybody familiar with our recent history
would be inclined to conclude as I have done
here that the sentence
was motivated by racial or class prejudice because the comparison is
made between what has formally been known
as white and black areas.
The magistrate chose to be eloquent and euphemistic. In a crude form
it could be worse. The less said
about this value driven approach in
court by a judicial officer, the better. It does not do our judicial
system any good. The accused
in such circumstances cannot be said to
have had a fair trial. The magistrate descended to the arena in such
a manner that he lost
his impartiality. This he was not supposed to
do. The fact that the accused pleads guilty does not justify the
conduct exhibited
in these proceedings. This was a complete
mistrial.
In
the circumstances, although it would have been proper under normal
circumstances to set aside the proceedings in this matter and
refer
it back for a retrial before another judicial officer, I think the
proper thing to do is to set both conviction and sentence
aside in
the light of the passage of time, and the fact that this was not just
a misdirection in the interpretation of the provisions
of the Act.
It was a complete failure of justice in my judgment.
In
the result therefore the following order is made:
The
conviction and sentence are hereby reviewed and set aside.
_______________
NGWENYA, J
I
agree and it is so ordered.
__________________
HLOPHE, JP