S v Julinoh Macamo and Others (16/2006) [2008] ZAFSHC 55 (26 June 2008)

82 Reportability
Criminal Law

Brief Summary

Criminal Law — Robbery — Conviction of multiple accused for robbery and related charges — Accused found guilty of various counts including armed robbery, theft, and contravention of the Prevention of Organised Crime Act — Evidence included cellphone records, fingerprints, and eyewitness identification — Court held that the totality of evidence established a clear pattern of criminal activity among the accused, leading to their convictions.

Comprehensive Summary

Summary of Judgment


1. Introduction


This judgment concerns an application for leave to appeal in a criminal matter, brought after multiple accused persons had been convicted on a range of serious offences and sentenced in the Free State High Court (then the Orange Free State Provincial Division).


The parties were the State (as respondent to the application) and a group of convicted persons referred to throughout as the applicants, identified by the accused numbers they bore during the trial (including, among others, accused 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 10, 11, 12, 13, 14, 15 and 16). The judgment records that the applicants had been convicted of offences including robbery with aggravating circumstances, kidnapping, theft, and an offence under section 9 of the Prevention of Organised Crime legislation referenced in the record.


The procedural history reflected in the judgment is that the applicants were convicted and sentenced in the trial proceedings, and thereafter sought leave to appeal against both convictions and sentences. The State, represented by counsel, opposed leave to appeal on both aspects. The court dealt with the application by addressing the applicants’ criticisms of the trial findings charge by charge, while emphasising that the charges had to be assessed against the overall pattern of the evidence.


The dispute’s general subject matter was whether, on the evidence accepted in the trial judgment—particularly cellphone-record evidence, fingerprint evidence, certain identification evidence, and other circumstantial links—the convictions and sentences were open to challenge on appeal, and whether there were reasonable prospects of success.


2. Material Facts


The court treated the application against the background that the trial convictions were not founded on isolated fragments of evidence, but on a totality of interlocking facts. A central factual theme was the existence of patterns of cellphone contact between the accused around the times of offences, the sequence and location of calls, evidence that several accused shared handsets, and the presence of each other’s details in their phonebooks. The court considered this overall pattern relevant to multiple charges and not to be compartmentalised.


In relation to particular charges discussed in the judgment, the court relied on a combination of undisputed events (such as that certain vehicles were hijacked/robbed at particular times and later recovered) and disputed inferences (such as what was to be inferred from fingerprints, cellphone usage, and the applicants’ explanations).


On charges 1 and 2 (involving accused 13), the court relied on facts that a truck was robbed from the possession of a driver (and passenger) by unknown persons who used a blue Toyota Cressida on 15 November 1999 at about 22h00; that on 17 November 1999 investigators pursued that Cressida and its occupants fled; that clothing stolen from the complainant during the robbery was found in the vehicle’s boot; and that accused 13’s fingerprint was found on the outside of the vehicle on the bonnet, described by the State witnesses as relatively fresh. The court also noted that the complainant identified accused 10 as one of the robbers, and that accused 10 and accused 13 were, on their own versions, relatives by marriage who lived together.


On charge 4 (involving accused 1), the court treated as common cause that a Pajero was robbed on 27 July 2000 at about 20h10 by three unknown men and recovered the next day in Nelspruit. Although the trial record contained contradictions in the State witnesses’ versions (addressed in the trial judgment), the court relied materially on the fact that accused 1’s fingerprint was lifted from the relevant numberplate and was described as fresh. The court also relied on accused 1 placing himself in the area and being identified there by police officers whom the court had accepted as credible. The court indicated that, for purposes of the conviction on this charge, certain documentary evidence relating to computer printouts was not foundational because the trial court had not based the conviction on that documentation.


On charges 7 and 8 (involving accused 1, 5 and 6), the court relied on evidence that the robbery was not merely attempted but completed, and that the truck was later found about five kilometres from the scene. In relation to accused 6, the court relied on identification by a witness (Willie Ncongwane), with emphasis that the incident occurred in broad daylight, the witness had time for observation, and the witness maintained presence of mind by escaping during detention.


On charges 15 and 16 (involving accused 1 and 2), the court relied on the driver’s evidence that he identified accused 2 as the person who ordered him into the vehicle and who held a firearm, and as the person who escorted him into the bush. The court treated as material the driver’s indication to police that he could identify an attacker, the daylight circumstances, and that the complainant and attackers were together for about four hours. Although the identification was described as a “dock identification”, the court noted that accused 2 was identified amongst a group of fifteen black male persons, and it also took account of accused 2’s performance in the witness box. In relation to accused 1, the court relied on cellphone evidence placing a cellphone number ending 8804 at the scene.


On charges 17 and 18 (involving accused 1, 2, 3, 4, 5, 6 and 11), the court recorded that it did not rely on the identification evidence of a witness (Ganias Budhu) but rather on the totality of circumstantial evidence, in particular cellphone records showing patterns of contact. The court treated as material that accused 11 played a significant role across many offences and had been convicted of numerous counts; it described pre- and post-incident contact between accused 11 and other accused (notably accused 1 and 6, and later accused 4), as well as post-incident location patterns (including movement to Alrode South).


On charges 19 and 20 (involving accused 1, 2, 3, 4, 5, 6, 10, 11 and 14), the court relied on facts that accused 3’s fingerprint was found on the outside of a stolen truck’s door; that accused 5, the driver, was apprehended in the stolen truck with false numberplates in the Lebombo area near the border; that the false plates were placed over originals; and that the truck’s tracking system, radio, and panels had visibly been removed. For the remaining accused on these charges, the court relied on cellphone contact, location evidence, and other circumstantial links, including shared handsets and the appearance of accused 4’s number in the phonebooks of accused 3 and accused 5.


On charges 21 and 22 (involving accused 1, 2, 6, 11, 14 and 15), the court relied on identification of accused 1 by a witness (Leoma) who had been in the company of accused 1 for about four hours during which accused 1 questioned him, and on cellphone data linking accused 1’s phone number ending 8804. The court accepted that a cellphone ending 1911 could not be linked to accused 7 beyond reasonable doubt, but treated it as established that the handler of that phone was active in many offences, while the communications involving other accused justified an inference that the charges were proved.


On charges 23 and 24 (involving accused 1, 11 and 14), the court relied on identification evidence by a truck driver (Molefe) who, after stopping at a fuel station on 17 September 2004 while en route to Maputo, saw the persons who had hijacked him shortly before and reported this to police; he identified accused 1. The court treated that identification as supported by cellphone data.


On charges 25 to 27 (involving accused 1, 3, 10, 11 and 15), the court relied on the evidence of a witness (Conradie) whom it regarded as convincing and reliable, and on cellphone data placing accused 14 (in addition to accused 1) at the scene.


On charges 32 to 34, the court noted an argument concerning directions and a State contention, with the conclusion that accused 4 was acquitted on these charges. The court relied on facts that accused 3’s fingerprint was found on the front false numberplate of the relevant vehicle, and that his explanation was regarded as far-fetched.


On charges 39 and 40 (involving accused 15), the court relied on the fact that accused 15 was arrested on 7 October 2004 at 22h19 (less than five hours after the relevant robbery), three weeks after he had been arrested in a stolen truck relating to charges 37 and 38. The court also relied on the fact of cellphone contact between accused 15 and accused 6 at about 22h00 and 22h01 after the incident, and it recorded that accused 15 was an unreliable witness whose version was rejected as false.


On charges 41 to 43 (involving accused 8 and 10), the court relied on the fact that accused 8 was arrested the day after the robbery in the stolen truck, and that accused 10 was in a Camry that drove past the truck while accused 10 gestured clearly to “follow me”. The court considered evidence about the linking of the relevant SIM card/phone number to accused 10, including that the SIM card was found in his possession at arrest. The court specifically recorded that it did not rely on alleged implicatory communications by accused 8 to police for purposes of assessing accused 10’s guilt, and instead emphasised that the cellphone records of accused 8 mirrored calls between accused 8 and accused 10.


On charges 44 and 45 (involving accused 13 and 16), the court recorded that a time discrepancy in a witness’s account had been corrected during the trial, and treated disputes about the precise Nokia model as not materially advancing the case. It relied on the fact that accused 13 admitted a phone ending 8872 was his, while claiming it was lost during 2004, yet the handset was used thereafter in a manner inconsistent with that version.


On charges 46 and 47 (involving accused 7 and 11), the court relied on cellphone evidence placing accused 7’s linked phones in the relevant area on 26 February 2005 between about 09h48/09h53 and 13h14/13h21, and on multiple contacts between accused 7 and accused 11 around the incident, including contact the following day. The court treated it as material that accused 11 was identified by Tony Ghatu as one of the robbers, and that accused 7 elected not to testify or offer any explanation for the repeated cellphone contact.


Throughout, the court treated the Vodacom and MTN witnesses as credible and knowledgeable, and accepted that the relevant cellphone data was correct, including after a recall of a witness when inaccuracies were suggested.


3. Legal Issues


The central legal issue was whether the applicants had demonstrated reasonable prospects of success on appeal against their convictions and sentences, such that leave to appeal should be granted.


This raised questions primarily concerning the application of legal principles to fact and the evaluation of evidence, rather than pure questions of law. The court had to assess whether the trial court’s reliance on circumstantial evidence—especially cellphone records as corroborative/location and association evidence, together with fingerprints and selected identifications—could reasonably be shown to be wrong.


Subsidiary issues included whether the applicants’ criticisms of the State’s proof (for example, challenges to the correctness or admissibility of cellphone records, the inferential use of call patterns, the treatment of alleged contradictions in witness evidence, and the treatment of identification evidence including “dock identification”) gave rise to an appealable misdirection; and whether certain evidentiary contentions (such as the limited admissibility of an accused’s version against co-accused) undermined the convictions.


4. Court’s Reasoning


The court approached the application by reiterating that the charges could not be examined in isolation, because the trial findings depended significantly on a composite picture. This totality included recurring cellphone contact patterns, the sequencing of calls around offences, the presence of accused persons’ details on each other’s phones, and evidence suggesting that multiple accused shared handsets. The court considered these patterns to be relevant to showing association and participation across several incidents.


In addressing challenges to cellphone evidence, the court accepted the testimony of the Vodacom and MTN witnesses (Petro Heyneke and Hilda du Plessis) as credible, reliable, and technically informed. It rejected the defence suggestions of erroneous data as speculative, particularly because a witness was recalled and the data was confirmed as correct. The court applied the principle that the State is not obliged to eliminate every speculative possibility, and it noted that it was not the defence case that the calls were denied or made elsewhere. It also treated the cellphone data and the information stored on phones, in general, as analogous to real evidence, comparable to photographs or recordings, as supported by authority.


Where fingerprint evidence featured, the court treated the presence of fingerprints on instrumentalities connected to crimes (such as a stolen vehicle, a numberplate, or a false numberplate) as a strong incriminating link, particularly where the prints were described as fresh and where the accused offered explanations that the court found false or far-fetched. The court’s reasoning reflects the evaluative step of rejecting certain accused versions as not reasonably possibly true, and then drawing the corresponding inculpatory inference from the physical evidence together with surrounding circumstances (including location and cellphone activity).


Where identification evidence was criticised, the court’s reasoning shows a selective reliance. In at least one instance (charges 17 and 18), it explicitly stated that it did not rely on a particular witness’s identification (Budhu) due to weakness, and instead relied on circumstantial cellphone evidence. In other instances, the court accepted identifications where the circumstances were described as favourable, such as daylight, extended exposure (approximately four hours), and prior statements to police about the ability to identify an attacker. The court acknowledged the caution required with “dock identification” but considered the identification supported by the circumstances of observation and by broader evidential context, including the accused’s own credibility in the witness box.


The court also engaged specific legal contentions raised in argument. It rejected the defence suggestion on charges 7 and 8 that there had been “disassociation” from the crime or that the element of permanent deprivation had not been proved, holding that the robbery was completed and that the perpetrators had assumed effective control with the intention to permanently deprive. It similarly dealt with the complaint that documentary computer printouts were problematic by stating that no conviction had been based on that material where it had been disregarded.


Where an argument concerned the admissibility of an accused’s version only against himself and not against a co-accused (in relation to charges 19 and 20), the court disposed of it on the factual basis that the impugned material had not been used against the co-accused in the trial judgment. In several places the court also indicated that disputes about handset “ownership” were resolved by a totality approach, including what name appeared upon switch-on, photographs on phones, SIM card possession, and mirrored call patterns.


Ultimately, the court’s evaluative judgment was that, considering the totality of the evidence and the trial court’s credibility and inference findings already made, the application disclosed no reasonable prospects of success in respect of either convictions or sentences.


5. Outcome and Relief


The court held that, in light of the totality of the evidence, there were no reasonable prospects of success on appeal against the convictions or the sentences.


The application for leave to appeal was dismissed. The judgment does not record any separate order as to costs, which is consistent with the criminal procedural context in which costs orders are not routine.


Cases Cited


S v Glegg 1973 (1) SA 34 (A).


S v Boesak 2000 (1) SACR 633 (SCA).


S v M 2002 (2) SACR 411 (SCA).


S v Baleka and Others (1) 1986 (4) SA 192 (T).


S v Ramgobin and Others 1986 (4) SA 117 (N).


Legislation Cited


Prevention of Organised Crime Act 21 of 1998 (as referenced in the judgment in connection with section 9).


Prevention of Organised Crime Act 121 of 1998 (as referenced in the judgment in connection with section 9).


Criminal Procedure Act 51 of 1977, section 197(d) (as referenced in the judgment).


Rules of Court Cited


No rules of court were cited in the provided text of the judgment.


Held


The court found that the convictions rested on the cumulative force of circumstantial evidence, prominently including reliable cellphone records corroborated by expert witnesses, together with fingerprint evidence, selected credible identifications, and adverse credibility findings against certain accused.


It held that the applicants’ challenges largely amounted to speculative possibilities, attempts to isolate individual charges from the broader evidential pattern, or complaints directed at evidence that the trial court had not relied upon for conviction. On this basis, the court held that there were no reasonable prospects of success on appeal against either the convictions or the sentences, and it refused leave to appeal.


LEGAL PRINCIPLES


The assessment of guilt in multi-incident, multi-accused matters may properly require evaluation of the totality of the evidence, including patterns of association and contact, rather than viewing each evidential item or each charge in isolation, especially where circumstantial evidence is relied upon across counts.


In evaluating circumstantial evidence and technical records, the State is not required to eliminate every speculative or conjectural possibility; the evidential inquiry is directed at whether the proven facts support the inference of guilt beyond reasonable doubt, not whether far-fetched alternatives can be imagined.


Where the defence challenges the correctness of technical records (such as cellphone data), such challenges must go beyond speculation. The credibility and expertise of witnesses who generate or explain such records is material, and a failure to put a case that calls were not made or were made elsewhere may weigh against speculative criticism.


Information contained in or derived from devices such as cellphones may be treated as a form of real evidence, analogous to photographs or recordings, and its evidential value is assessed with reference to reliability and the context in which it is produced and used.


Identification evidence, especially “dock identification”, must be approached with caution; however, where observation conditions are favourable (including daylight and extended exposure) and the evidence is supported by surrounding circumstances, a court may accept it as reliable.


An accused’s prior conviction may be relevant for limited purposes (as described in the judgment, for example to assess whether an accused’s version is reasonably possibly true in relation to custody status), but not as general propensity evidence.


An accused’s statement or version is, as a general evidentiary principle raised in argument, not automatically admissible against co-accused; where such material is not used against a co-accused in the reasoning, the complaint does not establish a misdirection undermining conviction.

About SAFLII
Databases
Search
Terms of Use
RSS Feeds
South Africa: Free State High Court, Bloemfontein
SAFLII
>>
Databases
>>
South Africa: Free State High Court, Bloemfontein
>>
2008
>>
[2008] ZAFSHC 55
|

|

S v Julinoh Macamo and Others (16/2006) [2008] ZAFSHC 55 (26 June 2008)

IN
DIE HOOGGEREGSHOF VAN SUID-AFRIKA
(ORANJE
VRYSTAATSE PROVINSIALE AFDELING)
Saak
Nr. :
16/2006
In
die saak tussen:-
DIE
STAAT
versus
PAULUS
SHILANGO @ JULINOH MOCAMO
Beskuldigde
1
ALEXANDRE
ALBINO DAVA
Beskuldigde
2
JABU
MTEMBU @ JAVAS
Beskuldigde
3
ANTHONY
MATHEBULA @ JOHN DRAKE
Beskuldigde
4
LAZARUS
MNISI
Beskuldigde
5
SIMON
MNISI
Beskuldigde
6
SEBASTIAN
SIBEKO @ MANDLA
Beskuldigde
7
SIPHO
DAVID MXOLI
Beskuldigde
8
(MADALA
MALOLEKE)
(Beskuldigde
9)
ARLINDO
DIVANE @ THIVANE @ ELLIOT ZULU
Beskuldigde
10
JACKSON
FULANE @
Beskuldigde
11
JACKSON
STEPHEN KHOZA
CAIN
GONDWE
Beskuldigde
12
JOSEPH
MAHLALELA
Beskuldigde
13
BENZANI
NXUMALO
Beskuldigde
14
JOEL
NDZIMANDE
Beskuldigde
15
WALTER
GUMEDE
Beskuldigde
16
_____________________________________________________
AANGEHOOR
OP:
1 FEBRUARIE 2008, 22 FEBRUARIE 2008, 25 APRIL 2008, 13
JUNIE 2008
_____________________________________________________
UITSPRAAK
DEUR:
HANCKE,
R
_____________________________________________________
GELEWER
OP:
26
JUNIE 2008
_____________________________________________________
[1] Die betrokke
applikante is skuldig bevind aan verskeie aanklagte wat wissel van
roof met verswarende omstandighede, menseroof,
diefstal, oortreding
van artikel 9 van Wet 21 van 1998, die Wet op Voorkoming van
Georganiseerde Misdaad.
[2] Ten
einde verwarring te voorkom sal hierin later verwys word na die
betrokke beskuldigde se nommer waarmee hy tydens die strafverhoor

geïdentifiseer is.
[3] Die
Staat by monde van mnr Steyn opponeer die aansoek ten opsigte van
beide die skuldigbevindings en vonnisse.
[4]
Alhoewel kronologies met elke aanklag gehandel sal word volgens die
applikante se betoogshoofde, is dit egter belangrik dat
die klagtes
nie in isolasie beskou word nie, maar moet die geheelbeeld van veral
selfoonkontak, die tyd, plek en volgorde waarop
die oproepe op mekaar
gevolg het, die feit dat die meeste beskuldigdes handstukke gedeel
het, asook besonderhede van mekaar op
hulle foonboeke gehad het, in
ag geneem word. Die patroon wat selfoonkontak ten opsigte van die
onderskeie klagtes aangeneem het,
asook patroon van misdaad
aktiwiteite moet ook in ag geneem word.
[5] Aanklagte
1 en 2 (Beskuldigde 13):
Die
betrokke vragmotor is geroof vanuit die besit van
Ben Senatle en ‘n passasier deur onbekende persone met ‘n
blou Toyota Cressida, op 15 November 1999 omstreeks 22h00.
Op 17
November 1999 was privaatondersoekers in ‘n jaagtog betrokke
met die Cressida, waarna die insittendes weggehardloop
het. Die
klere van mnr Senatle, wat tydens die rooftog gebuit was, is in die
bagasiebak van die voertuig gevind. Beskuldigde
13 se vingerafdruk
is gevind aan die buitekant van hierdie voertuig op die masjienkap,
welke afdruk, volgens die staatsgetuies
betreklik vars was. (Sien
paragrawe [58], [68] en [170] van die uitspraak.) Applikant se
vorige skuldigbevinding (aan poging
tot roof) was slegs ter sake om
te bepaal of hy in die tronk was toe hy die beweerde motortransaksie
aangegaan het en of sy weergawe
redelik moontlik waar was. Artikel
197(d) van die Strafproseswet, Hiemstra (5de Uitgawe) p. 482.
[6] Insiggewend
is die feit dat die getuie Senatle vir beskuldigde 10 as een van die
rowers uitwys, wat op hulle eie weergawes swaers
is en saamgewoon
het. Sien verder paragraaf
[170]
van die uitspraak.
[7] Aanklag
4 (
Beskuldigde
1):
Dit is
gemene saak dat
die
Pajero voertuig op 27 Julie 2000 omstreeks 20h10 deur drie onbekende
mans geroof is en wat die volgende dag, op Vrydag 28 Julie
2000 te
Nelspruit teruggevind is. Daar was sekere weersprekings in die
weergawe van die staatsgetuies, met welke weersprekings
in die
uitspraak gehandel is. (Sien paragraaf [171].) Dit is ook van
belang om daarop te let dat die registrasienommer naamlik
MME 0490
agter-op die folien, wat vanaf die vingerafdruk gelig is, aangeteken
is. Beskuldigde 1 se vingerafdruk op die nommerplaat
was vars gewees
volgens die getuienis. Hyself plaas homself ook in daardie omgewing
en is hy ook deur verskeie polisie beamptes,
wat geloofwaardige
getuienis gelewer het, aldaar in die omgewing van Beginners Lodge
geïdentifiseer. Verder word volstaan
met dit wat alreeds in die
uitspraak in hierdie verband vermeld is. (Sien paragraaf [171].)
Wat
die eiendomsreg van die selfone betref is alreeds gehandel in die
uitspraak en is belangrik dat die getuienis in die totaliteit
beskou
moet word. Sien paragraaf
[153]
van die uitspraak.
Die
betoog dat mev Heyneke nooit in getui
enis
bevestig het dat die state wat handel oor hierdie klagte of dat die
inhoud daarvan korrek is, kan ook nie opgaan nie. Haar
getuienis was
dat al die state waar en korrek was. In elk geval kan vir doeleindes
van hierdie skuldigbevinding, hierdie getuienis
buite rekening gelaat
word, in die lig van die feit dat beskuldigde 1 se vingerafdruk op
die betrokke nommerplaat gevind is ten
opsigte waarvan hy ‘n
weergawe gegee het wat leunagtig was en gevolglik verwerp was.
Wat
die dokumentasie betref wat ingehandig is deur Kaptein Fourie ten
opsigte van die drukstukke wat afkomstig is van die rekenaarstelsel

is dit verbasend dat dit geopper word in betoog
,
in die lig van die feit dat geen skuldigbevinding gebasseer is op
hierdie getuienis nie en dat dit buite rekening gelaat was.
[8] Aanklagte 7 & 8
(Beskuldigdes 1, 5 en 6):
Die verdediging se
betoog dat daar ‘n sogenaamde afstanddoening (disassociation)
van die misdaad was, en dat die element
van permanente
besitsontneming nie bewys is nie, kan net nie opgaan nie. Dit blyk
duidelik uit die getuienis dat hier nie eers
sprake is van ‘n
poging nie, maar dat die misdaad volledig uitgevoer en voltooi was.
Die applikant wys selfs in sy hoofde
dat die vragmotor vyf kilometer
van die rooftoneel gevindikeer is, d.w.s
nadat
die roof plaasgevind het. Van die rowers se skuld moet beoordeel
word soos wat dit was
tydens
die pleging van die betrokke misdrywe en blyk dit dat hulle
effektiewe beheer oor die voertuig geneem het met die opset om die

eienaar permanent van sy besit te ontneem. Wat beskuldigde 6 se
uitkenning betref deur die getuie, Willie Ncongwane (paragraaf
[72]),
blyk dit dat die voorval helder oordag plaasgevind het en dat die
getuie voldoende tyd gehad het. Hy kon en het noukeurige
waarnemings
gemaak en het ook die teenwoordigheid van gees behou deur tydens die
aanhouding te ontsnap. Origens word verwys na
paragraaf [173] van
die uitspraak.
[9] Wat die eienaarskap
van selfoon 083 481 8804 betref, vertoon dit die naam Mokamo wanneer
dit aangeskakel word en het beskuldigde
1 erken dat sy ander naam
Julinoh Alberto Mocamo is. Dit blyk duidelik uit sy getuienis dat hy
Mokamo/Mocamo verskillend spel.
Verder bevat hierdie selfoon ‘n
foto wat voorgee die van beskuldigde 1 te wees. Alhoewel die
getuienis van
Inspekteur
Van Deventer nie vry van kritiek was nie, was hy (in teenstelling met
Kaptein
Van Deventer) ‘n eerlike en geloofwaardige getuie gewees. Dit
is belangrik dat die totaliteit van die getuienis hier in
ag geneem
word. Sien verder paragraaf [153] van die uitspraak.
[10] Selfoonstate en
getuienis daaromtrent:
Die
getuies, Petro Heyneke namens Vodacom, en Hilda du Plessis namens
MTN, het die Hof beïndruk as geloofwaardige en betrou
bare
getuies wat uitgebreide kennis omtrent hulle vakgebied het. Op ‘n
stadium, toe die verdediging die suggestie gemaak
het dat daar
foutiewe inligting voor die Hof geplaas is, is die getuie, Heyneke,
teruggeroep en het dit geblyk dat die data inderdaad
korrek was. Die
moontlikhede deur die verdediging in hierdie verband t.o.v. hulle
getuienis kom neer op spekulasie. Dit is nie
die Staat se plig om
alle moontlikhede uit te skakel nie. Vergelyk
S
v GLEGG
1973 (1) SA 34
(A) te 38 H – 39 A. Dit was ook nie die
verdediging se saak dat die oproepe ontken of elders gemaak was nie.
S
v BOESAK
2000 (1) SASV 633 (HHA) te 647 c – d. Sien verder paragraaf
[149] van die uitspraak asook die getuienis van Heyneke en Du

Plessis.
[11] Aanklagte 15 en 16
(Beskuldigdes 1 en 2):
Die
bestuurder van die vragmotor, mnr Motaung, het vir beskuldigde 2
uitgeken as die persoon wat hom beveel het om in die voertuig
te
klim, asook die persoon wat ‘n vuurwapen in sy hand gehad het
(paragraaf [74]). Verder is beskuldigde 2 ook die persoon
wat hom in
die bos ingeneem het en het hy aan die polisie te kenne gegee dat hy
in staat sal wees om een van sy aanvallers te identifiseer.

Uitkenning het helder oordag geskied en was hulle vir ongeveer vier
ure in mekaar se geselskap. Alhoewel dit ‘n sogenaamde
“dock
identification” was, wat met versigtigheid benader moet word,
is beskuldigde 2 tussen 15 swart manspersone uitgeken.
Beskuldigde 2
se swak vertoning in die getuiebank is ook hier in ag geneem. Wat
beskuldigde 1 betref, word sy selfoonnommer wat
eindig 8804 op die
toneel geplaas. Sien verder paragraaf [177] van die uitspraak.
[12] Aanklagte 17 en 18
(Beskuldiges 1, 2, 3, 4, 5, 6, en 11):
Dit
blyk duidelik uit die uitspraak dat daar nie staatgemaak is op die
uitkenning van die getuie, Ganias Budhu nie, maar daar gesteun
is op
die totaliteit van die omstandigheidsgetuienis soos gereflekteer in
die selfoonstate. So byvoorbeeld het beskuldigde 11
‘n
belangrike rol gespeel in die pleging van hierdie aanklagte en ‘n
groot aantal van die ander misdrywe. Uiteindelik
is hy aan 21
aanklagte skuldig bevind. Wat hierdie aanklagte betref, het hy voor
die voorval kontak met beskuldigdes 1 en 6, en
ná die voorval
met 1, 6 en 4 (met laasgenoemde op ‘n deurlopende basis). Na
die voorval bevind beskuldigdes 2, 4
en 6 hulle almal soos gewoonlik
te Alrode Suid. Sien verder die 1ste paragraaf [178] van die
uitspraak. Wat die eienaarskap van
selfoon 082 759 5772 betref, is
daarmee gehandel in paragraaf [163] van die uitspraak. Ten opsigte
van die bewyswaarde van die
selfoondata: Op enkele uitsonderings na
was die selfone, en die inligting wat dit bevat, beskikbaar aan al
die lede van die Hof.
Na my mening is dit soortgelyk aan ‘n
foto of opname wat as reële getuienis beskou word.
S
v M
2002 (2) SACR 411
(SCA) te par. [31] teenoor c – e;
S
v BALEKA AND OTHERS
(1)
1986 (4) SA 192
(T) te 195 C en verder.
[13] Aanklagte 19 en 20
(Beskuldigdes 1, 2, 3, 4, 5, 6, 10, 11 en 14):
Namens
die applikante is betoog dat die weergawe gegee deur beskuldigde 5
slegs in getuienis teen homself toelaatbaar is en dat
dit nie as
getuienis teen beskuldigde 4 toelaatbaar is nie – op geen
stadium in die uitspraak is dit egter as getuienis teen
beskuldigde 4
in ag geneem nie. Namens beskuldigde 2 is na die getuienis van Budhu
verwys. Laasgenoemde was ‘n swak getuie
en het ten opsigte van
die vorige klagtes getuig.
[14] Beskuldigde
3 se vingerafdruk is aan die buitekant van die geroofde vragmotor se
deur gevind, terwyl beskuldigde 5, die bestuurder
van die vragmotor,
in die geroofde vragmotor met vervalste nommerplate voorgekeer is in
die Lebombo-omgewing, d.w.s naby die grens.
Die geroofde vragmotor
het vervalste nommerplate gehad wat bo-oor die oorspronklikes geplak
was. Verder blyk dit dat die vragmotor
se opsporingstelsel, radio en
panele, opsigtelik verwyder was.
[15] Die
res van die beskuldigdes se skuldigbevindings is gebaseer op die
selfoonkontak wat daar was tussen die beskuldigdes, die
plekke waar
hulle bevind het, d.w.s. die totaliteit van die getuienis.
Samevattend: beskuldigdes 1 en 14 se selfone was op die
toneel tydens
pleging van die misdryf, daarna beweeg beskuldigdes 1, 5, 6 en 11 na
Alrode-Suid, terwyl beskuldigdes 3, 4, 5 en
11 later na Naas Service
Station te Komatipoort beweeg. Verder insiggewend is dat beskuldigde
4 se nommer wat eindig 8547 op beide
die foonboeke van beskuldigdes 3
(sy vingerafdrukke was op die geroofde vragmotor) en 5 (wie in die
geroofde vragmotor gevang is)
verskyn, en deel beskuldigde 4 ook ‘n
handstuk met beskuldigde 3. Sien verder die 2de paragraaf [178] van
die uitspraak.
[16] Aanklagte
21 en 22 (Beskuldigdes 1, 2, 6, 11, 14 en 15):
Beskuldigde
1 word uitgeken deur mnr Leoma en blyk dit dat hulle ‘n geruime
tyd, ongeveer vier ure, in mekaar se geselskap
was, gedurende welke
tydperk beskuldigde 1 hom oor sekere aspekte uitgevra het. Op
daardie stadium was beskuldigde 1 se haarstyl
feitlik kaalkop gewees.
Benewens hierdie uitkenning word beskuldigde 1 ook geïmpliseer
deur die selfoondata van sy foon wat
eindig met 8804. Wat selfoon
wat eindig met 1911 betref, alhoewel dit nie bo redelike twyfel met
beskuldigde 7 verbind kan word
nie, staan dit vas dat die hanteerder
daarvan aktief betrokke was by die pleging van die meeste van hierdie
misdrywe. Wat die
ander beskuldigdes betref, is die kommunikasie met
die selfone wat hulle mee verbind word van sodanige aard dat dit
enigste redelike
afleiding regverdig dat die Staat hierdie aanklagte
bewys het. Sien verder paragraaf [179] van die uitspraak.
[17] Aanklagte
23 en 24 (Beskuldigdes 1, 11 en 14):
Die bestuurder van die
betrokke vragmotor nl. mnr Molefe (paragraaf [23]) het op 17
September 2004, terwyl hy op pad was na Maputo,
by ‘n vulstasie
gestop, waar hy die mense gesien het wat hom gekaap het kort tevore.
Hy het dit aan die polisiebeamptes
wat daar aangekom het,
gerapporteer en het hy o.a. beskuldigde 1 uitgeken. Volgens hom het
beskuldigde 1, soos mnr Leoma t.o.v.
aanklagte 21 en 22 getuig het,
kort hare gedra. Hierdie uitkenning word ook gestaaf deur die
selfoondata. Origens word volstaan
met dit wat in die uitspraak gesê
is (paragraaf [180]).
Daar
is met die eienaarskap van selfoon 082 723 8870 gehandel in paragraaf
[163] van die uitspraak.
[18] Aanklagte
25, 26 en 27 (Beskuldigdes 1, 3, 10, 11 en 15):
Die getuie Conradie was
‘n oortuigende getuie gewees en het die toets geslaag beide wat
geloofwaardigheid en betroubaarheid
betref. Hy word gestaaf deur die
feit dat die selfoondata benewens beskuldigde 1, ook vir beskuldigde
14 op die toneel plaas.
Origens word verwys na paragraaf [181] van
die uitspraak.
[19] Aanklagte
30 en 31 (Beskuldiges 1, 2, 4 en 11):
Daar word volstaan met
wat alreeds in die uitspraak gesê is. Sien paragraaf [183].
[20] Aanklagte
32, 33 en 34 (Beskuldigdes 1, 2, 3, 11 en 12):
In
paragraaf 13.5 van adv Potgieter se betoogshoofde word daarna verwys
dat die betoog van die Staat “misplaas is aangesien
die Staat
se bewering is dat die vragmotor op pad was na Zambië. Dit is
totaal verskillende rigtings en hoe beskuldigde 4
daardeur tot die
pleging van hierdie misdaad geroep word, is verbasend.” Ek
stem saam daarmee. Beskuldigde 4 is egter
onskuldig
bevind ten opsigte van hierdie aanklagte. Dit blyk verder dat
beskuldigde 3 se vingerafdruk op die voorste vervalste nommerplaat

van die betrokke voertuig gevind is en dat hy ‘n vergesogte
verduideliking daarvoor gegee het. Origens word volstaan met
die
inhoud van die uitspraak (paragraaf [184].
[21] Aanklagte
35 en 36 (Beskuldigdes 1, 2 en 11):
Sien paragraaf [185] van
die uitspraak.
[22] Aanklagte
37 en 38 (Beskuldigdes 1, 2 en 15):
Mnr
van Rensburg het betoog dat daar nie getuienis is waar Vaalpark is
nie. Enige amptelike padkaart dui egter aan dat dit naby
(of aan)
Vereeniging geleë is. Daar word volstaan met die inhoud van die
uitspraak. Sien paragraaf [186].
[23] Aanklagte
39 en 40 (Beskuldigde 15):
Drie
weke nadat beskuldigde 15 gearresteer is in die geroofde vragmotor,
wat betrekking het op aanklagte 37 en 38 (wat op/omtrent
15 September
2004 plaasgevind het), word hy op 7 Oktober 2004 gearresteer vir
hierdie betrokke aanklagte om 22h19 d.w.s minder
as vyf ure na
hierdie rooftog. Verder insiggewend is die feit dat hy na hierdie
voorval in verbinding was met beskuldigde 6, nl.
om 22h00 en 22h01.
Beskuldigde 15 was ‘n ongeloofwaardige getuie wie se weergawe
as vals verwerp is. Sien verder paragraaf
[187] van die uitspraak.
[24] Aanklagte
41, 42 en 43 (Beskuldigdes 8 en 10):
Beskuldigde
8 is die dag na die roof in die geroofde vragmotor gearresteer terwyl
beskuldigde 10 in ‘n Camry voertuig was
wat verby hierdie
vragmotor gery het en terwyl hy sy arm uitgehou het met ‘n
duidelike teken “Volg my”. Sien
verder paragraaf [188]
van die uitspraak. Die eienaarskap van die selfoon, nl. dat dit aan
beskuldigde 10 behoort, blyk minder
belangrik te wees in die lig van
die getuienis hierbo na verwys. Die getuie Van der Schyff het die
betrokke SAP13 vorm, alwaar
die nommer verskyn, as dié van
beskuldigde 10, sowel as die notas van die foonboeke by die hof
ingehandig as bewysstukke.
Die simkaart is ook in beskuldigde 10 se
besit gevind tydens sy arrestasie. Op grond van die totaliteit van
die getuienis is
bevind dat hierdie selfoon aan beskuldigde 10
behoort.
Daar word verwys na die
mededelings wat gemaak is deur beskuldigde 8 aan polisielede wat
beskuldigde 10 sou impliseer. Daar is
geensins in die uitspraak op
hierdie getuienis gesteun by die beoordeling van die skuld van die
betrokke beskuldigde nie.
Elders
in die uitspraak is gehandel met die verdwyning van die selfone. Wat
hierdie aanklagte betref, is dit belangrik dat beskuldigde
8 se
selfoonstate ‘n spieëlbeeld is van oproepe gemaak en
ontvang tussen hom en beskuldigde 10. Vergelyk
S
v BALEKA AND OTHERS (1)
1986 (4) SA 192
(T) te 199J – 200A;
S
v RAMGOBIN AND OTHERS
1986 (4) SA 117
(N) te 134H – 135B. Alhoewel daar defekte was
in die staatsaak, was die Hof egter tevrede dat die getuienis in
wesenlike
opsigte bevredigend was.
[25] Aanklagte
44 en 45 (Beskuldigdes 13 en 16):
Getuie
Kgoete het klaarblyklik ‘n fout gemaak omtrent die tyd, welke
aspek tydens die verhoor reggestel is en ek onder die
indruk was dat
die verdediging hierdie geskilpunt laat vaar het. Ten opsigte van
die aspek of beskuldigde 13 ‘n Nokia 5510
of ‘n Nokia
3310 gebruik het, neem dit werklik nie die saak verder nie. Wat
beskuldigde 13 se selfoon, wat eindig 8872,
betref, het hy erken dat
dit aan hom behoort het, maar dat hy dit na bewering gedurende 2004
verloor het. Dit blyk egter dat sy
handstuk daarna gebruik te gewees
het, wat nie strook met sy weergawe nie. Sien verder paragraaf [165]
en [189] van die uitspraak.
[26] Aanklagte
46 en 47 (Beskuldigdes 7 en 11):
Dit is gepas om eers na die
posisie van beskuldigde 11 te verwys. Hy is o.a. skuldig bevind aan
aanklag 53, nl. oortreding van
artikel 9 van die Wet op Voorkoming
van Georganiseerde Misdaad, Wet 121 van 1998. Die hof het bo
redelike twyfel bevind dat hy
aktief deelgeneem het en lid was van ‘n
kriminele bende wat van hierdie misdrywe gepleeg het. In totaal is
beskuldigde 11
skuldig bevind aan 21 van die ten las gelegde
misdrywe. Die betrokke selfoon wat op hierdie aanklagte betrekking
het, eindig met
7824 wat beskuldigde 11 toegedig word. Sien
paragraaf [163] van die uitspraak.
Wat
beskuldigde 7 betref, is bevind dat die selfone wat eindig met nrs.
7600 en 7582 met hom verbind word. Sien paragraaf [160]
van die
uitspraak. Die betrokke voorval het plaasgevind op 26 Februarie 2005
om ongeveer 11h30 op die pad tussen Paul Roux en
Senekal.
Beskuldigde 7 se selfoon wat eindig met nr. 7600 is op dieselfde dag
vanaf 09h53 tot 13h21 in daardie omgewing gebruik.
Op dieselfde dag
het hy driekeer selfoonkontak met beskuldigde 11 op nr. wat eindig
7824 en die volgende dag by nege geleenthede
met dieselfde nommer.
Beskuldigde 11 is deur Tony Ghatu uitgeken as een van die rowers
(paragraaf [97]).
Beskuldigde
7 met sy ander nommer wat eindig 7582 bevind hom in die Paul
Roux/Senekal-omgewing vanaf 09h48 tot 13h14, gedurende
welke tydperk
20 oproepe gemaak word. Voor die voorval kontak hy vir beskuldigde
11 op dieselfde dag en na die voorval by nog
drie geleenthede. Van
belang is die feit dat beskuldigde 7 verkies het om nie enige
getuienis aan te bied of om enige verduideliking
vir hierdie
meervoudige selfoonkontak te gee nie.
[27] Aanklagte
53 en 54:
Sien paragraaf [194] van
die uitspraak.
AD VONNIS
Sien
uitspraak in hierdie verband.
[28]
In
die lig van die totaliteit van die getuienis is ek van mening dat
daar nie redelike vooruitsigte op sukses bestaan ten opsigte
van
beide die skuldigbevindings en vonnisse nie.
Bygevolg word die
applikante se aansoek van die hand gewys.
________________
S.P.B. HANCKE, R
Namens die 2de en 14de
applikante: Adv T B
van Rensburg
In opdrag van:
Regshulpraad
KROONSTAD
Namens ander
applikante: Adv H J Potgieter
Namens die Staat: Adv C
Steyn
In opdrag van:
Direkteur Openbare
Vervolging
BLOEMFONTEIN
/sp
2008/05/22
09:10:55
2008/06/23
02:57 nm
2008/06/24
09:48