Eco Move 20 BK en Ander v Krygkor Besigheid (Edms) Bpk en Anders (912/2009) [2009] ZANCHC 44 (4 September 2009)

80 Reportability
Contract Law

Brief Summary

Contract — Repudiation — First plaintiff, Eco Move 20 BK, and second plaintiff, Chris Muller, instituted action against first defendant, Krygkor Besigheid (Edms) Bpk, second defendant, Ietznietz Arbeidsdienste BK, and third defendant, T-Systems South Africa (Edms) Bpk, alleging repudiation of contracts — First defendant raised exception on grounds that it was not a party to the contracts in question and thus could not be liable for repudiation — Court held that first defendant was not a party to the contracts and therefore had no legal obligations towards the plaintiffs, rendering the claim against it unmaintainable.

Comprehensive Summary

Summary of Judgment


Introduction


This was an interlocutory decision in an action in which the court was required to determine an exception taken to the plaintiffs’ particulars of claim. The exception was directed at whether the pleadings disclosed a cause of action against the first defendant.


The parties were Eco Move 20 BK (first plaintiff) and Mr Chris Muller (second plaintiff) as plaintiffs, and Krygkor Besigheid (Edms) Bpk (first defendant), Ietznietz Arbeidsdienste BK (second defendant), and T-Systems South Africa (Edms) Bpk (third defendant) as defendants. Although the action cited three defendants, the relief claimed was sought by the first plaintiff only; the second plaintiff and the third defendant were pleaded to be cited due to their alleged “interest” in the proceedings.


Procedurally, both the first and second defendants delivered exceptions alleging that the particulars of claim disclosed no cause of action against them on various grounds. At the hearing, however, there was no appearance for the second defendant, with the result that the court considered only the first defendant’s exception at that stage.


The dispute concerned claims for contractual damages allegedly arising from repudiation of certain written agreements connected to the provision of services at the Alkantpan site in the Northern Cape. The plaintiffs attempted to attribute liability to the first defendant for repudiation of agreements to which, on the face of the pleadings and annexures, the first defendant was not a contracting party.


Material Facts


The court treated the material facts primarily as those appearing from the pleadings and annexed written contracts and letters, as is typical on exception, and assessed whether those pleaded facts could sustain the causes of action advanced.


It emerged from the annexures that the third defendant had concluded a “main agreement” with a client who appeared to be the first defendant, in terms of which the third defendant would provide products and services to the first defendant. The main agreement itself was not annexed, but its existence was inferred from the pleaded narrative and attached contracts.


On 18 August 2004, the third defendant and the first plaintiff concluded a written “independent service agreement” under which the first plaintiff would act as a subcontractor rendering part of the services. An additional document titled an “assignment” was signed on the same date and recorded, among other things, that the agreement would apply from 1 April 2004, be reviewed annually, that the second plaintiff would be the consultant, and that services would be rendered at Alkantpan (treated as the first defendant’s site for present purposes). Further “assignment” documents were included for later periods, including an unsigned assignment extending services from 1 October 2006 to 30 September 2007, but the court regarded signature disputes as immaterial for purposes of the exception.


A separate written contract, annexure “C”, was concluded on 29 June 2005 between the second defendant and the first plaintiff described as a fixed-term service agreement. Under it, the first plaintiff was appointed as an employee to provide services for the second defendant on the relevant site from 1 July 2005 to 30 April 2008. The contract recorded that the second defendant’s business formed part of the “Alkantpan Test Range”.


A pleaded requirement across the arrangements was that the first plaintiff, alternatively the second plaintiff, had to have a suitable security clearance as a prerequisite for access to the site. A letter from the first defendant (annexed as “D”) indicated that a South African National Defence Force panel responsible for security clearances sought to reconsider the second plaintiff’s clearance. Subsequently, on 8 November 2007, a division of the first defendant wrote to the second defendant (annexed as “E”) stating that the second plaintiff would no longer have a clearance and thus would not have access to the site. Two days later, on 10 November 2007, the second defendant wrote to the first plaintiff reporting the position and stating that the second plaintiff’s services had to be terminated due to the failure of the clearance.


The plaintiffs pleaded two claims. Claim 2 was framed as arising from repudiation of the fixed-term service agreement (annexure “C”), and Claim 1 was framed as arising from repudiation of the independent service agreement (annexure “A” and “B”) allegedly as a consequence of what was pleaded to have happened under claim 2.


A central pleaded feature (and the focus of the exception) was that the plaintiffs alleged that the first defendant repudiated the fixed-term service agreement and (directly or indirectly) the independent service agreement, despite the contracts themselves reflecting that those agreements were concluded between the first plaintiff and the second defendant (fixed-term agreement), and between the first plaintiff and the third defendant (independent service agreement), respectively.


Legal Issues


The central legal question was whether, on the pleadings as they stood, the particulars of claim disclosed a legally cognisable cause of action against the first defendant founded on repudiation of the pleaded contracts.


This required the court to determine, as a matter of law applied to pleaded facts, whether a party who is not alleged (and not shown) to be a contracting party can in law repudiate that contract and be liable in damages to the claimant based on that repudiation.


A further issue, arising particularly in relation to claim 1, was whether the plaintiffs’ attempt to plead that repudiation of one agreement was a “necessary consequence” of repudiation of another could cure the absence of a contractual nexus between the plaintiffs and the first defendant, given the court’s task on exception to assess whether the pleaded causal chain could legally sustain liability against the first defendant.


Court’s Reasoning


The court approached the matter by analysing the contractual documents pleaded as the foundation for each claim and by assessing whether the pleaded allegation of repudiation by the first defendant was legally sustainable in the absence of allegations establishing that the first defendant was a party to the relevant contracts.


In relation to Claim 2, the court considered the plaintiffs’ reliance on annexure “C”, the fixed-term service agreement. It held that the contract was “clearly” concluded only between the first plaintiff and the second defendant. It contained no indication that the first defendant was a contracting party, and the particulars of claim themselves expressly pleaded that the contract was concluded “between” the first plaintiff and the second defendant. Against that factual and pleaded foundation, the court held that the first defendant could not in law have repudiated that agreement.


The court accepted the first defendant’s core contention that repudiation, by its nature, can be committed only by a party who has contractual obligations under the contract said to be repudiated. The court referred to standard formulations of repudiation in leading contract-law texts (as cited to it) to emphasise that repudiation presupposes a contractual relationship in which the repudiating party is bound. On that approach, the pleaded assertion in claim 2 that the first defendant repudiated the fixed-term service agreement was legally untenable because the first defendant was not a contracting party and no contractual obligations were pleaded as resting on it vis-à-vis the plaintiffs under that agreement.


The plaintiffs’ argument sought to overcome this difficulty by suggesting that there “must” have been some form of overarching agreement between the first defendant and the second defendant (by analogy with the arrangement involving the third defendant), that such an agreement would have contemplated the performance by persons like the first plaintiff on the first defendant’s site, and that the first defendant’s refusal of access therefore amounted to repudiation. The court held that even if, on such a hypothesis, the first defendant might conceivably have repudiated a contract with the second defendant (a question it indicated need not be decided), that would not transform the first defendant into a party to the fixed-term service agreement between the first plaintiff and the second defendant, nor create a contractual nexus between the first plaintiff and the first defendant under that contract. The pleadings therefore still failed to connect the alleged breach to a contract binding the first defendant to the first plaintiff.


The court rejected the plaintiffs’ reliance on authority concerning the approach to interpretation on exception in this context. It distinguished Francis v Sharp and others on the basis that it dealt with the test for whether pleadings are vague and embarrassing, not whether they disclose a cause of action. It distinguished Sun Packaging (Pty) Ltd v Vreulink because that matter concerned interpretation of a contract at the exception stage where the pleaded issue required it, whereas in the present matter there was no pleaded basis for construing the fixed-term agreement as including the first defendant as a party. On the court’s reasoning, the problem was not one of competing interpretations of the pleaded contract; it was the absence of pleaded privity and thus the absence of a legally coherent repudiation claim against the first defendant.


In relation to Claim 1, the court dealt with the plaintiffs’ pleading that repudiation of the fixed-term agreement had the “necessary consequence” that the independent service agreement was also repudiated, alternatively that the first plaintiff was prevented from performing. The court considered the possible meanings of the pleading and found that neither could sustain liability against the first defendant.


If claim 1 was intended to mean that a true contracting party to the independent service agreement repudiated it as a consequence of the first defendant’s repudiation of the fixed-term agreement, the pleading still depended on a foundational allegation (a repudiation of the fixed-term agreement by the first defendant) that the court had already found was not legally made out on the pleadings. The court also noted internal tension in the particulars of claim in that the plaintiffs pleaded, in different places, that the first defendant repudiated the fixed-term agreement and that the second defendant repudiated it, creating additional difficulty in identifying a coherent pleaded causal chain.


If claim 1 was intended to mean that the first defendant itself repudiated the independent service agreement, the court held that this too was legally impossible on the pleadings because the independent service agreement was concluded between the first plaintiff and the third defendant, and the first defendant was not a party to it. Even the alternative formulation that the first plaintiff was “prevented from performing” could not, on the court’s analysis, constitute an independent contractual cause of action against the first defendant, because any prevention of performance amounting to repudiation would still have to operate within the contractual relationship, and the first defendant was not pleaded to be a party to that contract.


The court accordingly found that, on both claims, the plaintiffs had not pleaded the necessary contractual link that would permit the first defendant to be held liable in damages for repudiation of the relevant agreements. It concluded that the first defendant’s exception should be upheld in respect of both claim 1 and claim 2.


On costs, the court held that there was no reason to depart from the usual rule that costs follow the event. It noted that the second plaintiff had actively opposed the exception (including through argument and heads), and thus did not treat him as merely a nominal party for purposes of costs. In framing the order, the court adopted the form of order suggested with reference to Constantaras v BCE Foodservice Equipment (Pty) Ltd, granting leave to amend and providing a mechanism for dismissal if no amendment followed.


Outcome and Relief


The court upheld the first defendant’s exception to the plaintiffs’ particulars of claim and ordered that the plaintiffs pay the first defendant’s costs relating to the exception.


The court granted the plaintiffs leave to amend their particulars of claim, if so advised, within one month from the date of the order, in accordance with the Uniform Rules of Court dealing with amendment of pleadings.


The court further ordered that if the plaintiffs failed to amend within the stipulated period, the first defendant would be entitled to set the action down for dismissal of the plaintiffs’ claim against the first defendant.


Cases Cited


Francis v Sharp and others [2003] 2 All SA 201 (C)


Sun Packaging (Pty) Ltd v Vreulink [1996] ZASCA 73; 1996 (4) SA 176 (AD)


Constantaras v BCE Foodservice Equipment (Pty) Ltd 2007 (6) SA 338 (SCA)


Johnson v High Sheriff and Pienaar 1925 CPD 109


Legislation Cited


No legislation was cited in the judgment.


Rules of Court Cited


Uniform Rules of Court (rules relating to the amendment of pleadings)


Held


The court held that the particulars of claim did not disclose a cause of action against the first defendant because the pleaded contracts underlying both claims were concluded between the first plaintiff and other parties (the second defendant and the third defendant), and the pleadings did not allege (nor did the annexures show) that the first defendant was a party to those contracts.


It further held that, as a matter of basic contract doctrine applicable on the pleaded facts, repudiation of a contract can only be committed by a party to that contract who bears obligations under it; accordingly, an allegation that the first defendant repudiated contracts to which it was not a party was legally unsustainable.


The first defendant’s exception was therefore upheld, the plaintiffs were ordered to pay the first defendant’s costs, and leave to amend was granted within a fixed period, failing which the first defendant could pursue dismissal of the claim against it.


LEGAL PRINCIPLES


Repudiation is a contractual remedy-triggering form of breach that presupposes a valid contractual relationship between the claimant and the alleged repudiating party; in consequence, only a party to a contract (and one bound by obligations under it) can in law repudiate that contract for purposes of contractual damages claims by the counterparty.


On exception, where the pleaded agreements and pleaded allegations do not establish that the excipient was a party to the contracts relied upon, and the pleaded cause of action depends on repudiation of those contracts by the excipient, the particulars of claim fail to disclose a cause of action and are excipiable.


Where a plaintiff attempts to impose liability on a non-contracting party by reference to hypothesised “main agreements” or by alleging that repudiation of one contract necessarily caused repudiation of another, the pleadings must still allege the legally necessary nexus between the defendant and the contract sued upon; absent pleaded privity (or an alternative properly pleaded legal basis), the claim cannot be sustained against that defendant.

About SAFLII
Databases
Search
Terms of Use
RSS Feeds
South Africa: High Court, Northern Cape Division, Kimberley
SAFLII
>>
Databases
>>
South Africa: High Court, Northern Cape Division, Kimberley
>>
2009
>>
[2009] ZANCHC 44
|

|

Eco Move 20 BK en Ander v Krygkor Besigheid (Edms) Bpk en Anders (912/2009) [2009] ZANCHC 44 (4 September 2009)

R
apporteerbaar:
Ja / Nee
Sirkuleer
onder Regters
:
Ja / Nee
Sirkuleer
onder Landdroste
:
Ja / Nee
Sirkuleer
onder Streeklanddroste
:
Ja / Nee
IN
DI
E
HOëHOF VAN SUID-AFRIKA
(Noord-Kaapse
Hoëhof, Kimberley)
Saak
No
:
912/2009
Saak
Aangehoor:
28/08/2009
Dat
um
gelewer: 04/09/2009
In
die
saak tussen:
Eco
Move 20 BK
1ste Eiser
Chris
Muller 2de Eiser
e
n
Krygkor
Besigheid (Edms) Bpk
1ste
Verweerder
Ietznietz
Arbeidsdienste BK 2de Verweerder
T-Systems
South Africa (Edms) Bpk 3de Verweerder
Coram:
Olivier
R
UITSPRAAK
Olivier
R:
INLEIDING:
Die
eerste eiser, Eco Move 20 BK, en die tweede eiser, mnr Chris Muller,
het ‘n aksie ingestel teen die eerste verweerder, Krygkor

Besigheid (Edms) Beperk, die tweede verweerder, Ietznietz
Arbeidsdienste B
K,
en die derde verweerder, T-Systems South Africa (Edms) Bpk.
Beide die
eerste en tweede verweerders het eksepsies geneem teen die eisers se
besonderhede van vordering op die basis dat dit,
op verskeie gronde,
geen skuldoorsaak teen hulle openbaar nie. Daar was egter by die
aanhoor hiervan geen verskyning namens
die tweede verweerder nie en
slegs die eerste verweerder se eksepsie word dus op hierdie stadium
oorweeg.
Die
besonderhede van vordering is opgedeel in twee eise. Eis 1 is
gebaseer op skriftelike kontrakte waarvan afskrifte aangeheg
is as
‘n aanhangsels A en B en dié eis is slegs teen die eerste
verweerder. Eis 2 is op sy beurt gebaseer op ‘n skriftelike

kontrak waarvan ‘n afskrif aangeheg is as aanhangsel C en is teen
beide die eerste en tweede verweerders.
In
die geval van beide die eise is dit slegs die eerste eiser wat die
regshulp vorder en daar is beweer dat die tweede eiser bloot

gesiteer is weens “
sy
belang in die verrigtinge
”.
Dieselfde bewering is gemaak ten aansien van die derde verweerder,
teen wie ook geen regshulp gevorder word nie.
Die
skuldoorsaak waarop in die geval van beide die eise gesteun word, is
repudiasie van die betrokke kontrakte, en op hierdie
basis word dan
skadevergoeding geeis.
KONTRAKTE:
Ek handel
eerstens met die kontrakte waarvan afskrifte as aanhangsels aangeheg
is by die besonderhede van vordering en waarop
die betrokke eise
gebaseer is.
Daaruit
blyk dit dat, alhoewel geen afskrif daarvan aangeheg is nie, die
derde verweerder ‘n kontrak (“
hoofooreenkoms
”)
gesluit het met ‘n kliënt, wat blyk die eerste verweerder te
wees, ingevolge waarvan die derde verweerder vir die
eerste
verweerder produkte en dienste sou lewer.
Die
derde verweerder het toe op sy beurt op 18 Augustus 2004 ‘n
skriftelike ooreenkoms (hierinverder na verwys as “
die
onafhanklike diensooreenkoms
”)
gesluit met die eerste eiser, ingevolge waarvan laasgemelde as ‘n
subkontrakteur ‘n gedeelte van die betrokke dienste
sou lewer (‘n
afskrif van dié kontrak vorm deel van aanhangsel A by die
besonderhede van vordering).
Op
dieselfde datum is ‘n verdere gedeelte van aanhangsel A (getiteld
“
assignment
”)
onderteken namens die derde verweerder en die eerste eiser, en is
ooreengekom dat die onafhanklike diensooreenkoms vanaf
1 April 2004
sou geld en jaarliks in Julie hersien sou word, dat die tweede eiser
die sogenaamde konsultant sou wees en dat die
dienste gelewer sou
word by Alkantpan in die Nood-Kaap. Daar kan vir doeleindes hiervan
aanvaar word dat Alkantpan die terrein
van die eerste verweerder
is.
‘
n
Verdere ongetekende “
assignment
”
vir die periode 1 September 2005 tot 31 Augustus 2006, met
soortgelyke inhoud, vorm ook deel van die aanhangsels by die

besonderhede van vordering.
Aanhangsel
B by die besonderhede van vordering is ‘n derde “
assignment
”,
waarvan die terme weer soortgelyk was en ingevolge waarvan die
onafhanklike diensooreenkoms verleng is om te geld vanaf 1
Oktober
2006 tot 30 September 2007. Blykens dié afskrif is dit
nie onderteken namens die eerste eiser nie, maar
niks draai vir
doeleindes van hierdie eksepsie hierom nie.
Aanhangsel
C is op sy beurt ‘n afskrif van ‘n kontrak (hierinverder na
verwys as “
die
vaste termyn diensooreenkoms
”)
wat op 29 Junie 2005 gesluit is tussen die tweede verweerder en
die eerste eiser. Ingevolge hiervan het die tweede
verweerder die
eerste eiser as werknemer aangestel om vir die tweede verweerder
dienste te lewer. Daar is verklaar dat die tweede
verweerder se
besigheid deel was van die “
Alkantpan
Test Range
”;
klaarblyklik iets wat bedryf is deur of namens die eerste
verweerder. Die eerste eiser is in terme van hierdie kontrak

aangestel as die tweede verweerder se werknemer op die betrokke
terrein vir die periode vanaf 1 Julie 2005 tot 30 April 2008.
AGTERGROND:
Dit
is die eisers se saak dat dit van beide die ooreenkomste ‘n term
was dat die eerste eiser, alternatiewelik die tweede eiser,
oor ‘n
sogenaamde vertroulike of geheime sekerheidsklaring sou beskik, wat
klaarblyklik ‘n voorvereiste was vir toegang tot
die betrokke
terrein waar die dienste ingevolge die ooreenkomste gelewer sou
word.
Dit
blyk uit ‘n skrywe van die eerste verweerder (en waarvan ‘n
afskrif by die besonderhede van vordering aangeheg is as ‘n

aanhangsel D) dat ‘n paneel van die Suid-Afrikaanse Nasionale
Weermag wat verantwoordelik was vir die oorweging van die betrokke

sekerheidsklarings, die sekerheidsklaring van die tweede eiser wou
heroorweeg.
Die gronde
waarop die paneel besluit het om dit te heroorweeg, is nie hier van
belang nie, behalwe om te meld dat dit die eisers
se saak is dat dit
sonder regsbasis was en bloot voorgehou is om moontlike korrupsie te
verbloem (die verwysing na die eerste
eiser in hierdie verband lyk
foutief, maar is nie hier van belang nie).
Kort
daarna (op 8 November 2007) het ‘n divisie van die eerste
verweerder ‘n skrywe (waarvan ‘n afskrif by die besonderhede
van
vordering aangeheg is as aanhangsel E) gerig aan die tweede
verweerder, waarin berig is dat die tweede eiser nie langer ‘n

sekerheidsklaring sou hê nie en dus nie meer toegang tot die
terrein sou hê nie.
Twee
dae later (op 10 November 2007) het die tweede verweerder,
klaarblyklik na aanleiding hiervan, op sy beurt ‘n skrywe gerig

aan die eerste eiser, waarin berig is oor die gemelde skrywe en die
verval van die tweede eiser se sekerheidsklaring, en waarin
dit
gestel is dat die tweede eiser se dienste ongelukkig beëindig
moes word weens die afkeuring van sy sekerheidsklaring.
EIS
2
:
Dit
is die eisers se saak dat die laasgemelde skrywe ‘n repudiasie van
die vaste termyn diensooreenkoms (aanhangsel C) daargestel
het,
welke repudiasie toe gelei het tot die repudiasie van die
onafhanklike diensooreenkoms. Dit is om hierdie rede wat daar

eerste met eis 2 gehandel sal word, want eis 2 is gebaseer op die
vaste termyn diensooreenkoms en die beweerde repudiasie daarvan.
Of die
ontsegging van toegang aan die tweede eiser kon neergekom het op die
repudiasie van ‘n kontrak tussen die eerste eiser
en die tweede
verweerder, is ‘n punt wat geopper is in die tweede verweerder se
eksepsie, maar hoef nie nou oorweeg te word
nie. Dit dus net
terloops.
Soos
reeds gemeld, is eis 2 gerig teen beide die eerste en tweede
verweerders. In hierdie verband is, ten aansien van die eerste

verweerder, in paragraaf 17.1 van die besonderhede van vordering die
volgende beweer:
“
Op
of ongeveer
8
NOVEMBER 2006
het Eerste Verweerder die skriftelike Vaste Termyn Diensooreenkoms
tussen Eerste en Tweede Verweerder sowel as Eerste Eiser repudieer.

‘n Ware afskrif van die skriftelike repudiasie skrywe word hierby
aangeheg en gemerk as ‘n
AANHANGSEL
‘E’
”.
Nêrens in
die besonderhede van vordering of in die aanhangsels daarby is daar
sprake vn ‘n skriftelike kontrak waartoe
hierdie drie partye,
naamlik die eerste en tweede verweerders en die eerste eiser, partye
was nie.
Dit
blyk egter duidelik, onder andere wanneer die datums wat gebruik is
vir die berekening van die skade in eis 2 vergelyk word
met dié
in die vaste termyn diensooreenkoms, dat dit die beweerde repudiasie
van laasgemelde kontrak is waarop eis 2 gebaseer
is. Dit was ook
die basis van die argumente en submissies van mnr Cronje, wat namens
die eisers verskyn het.
Die
vaste termyn diensooreenkoms (aanhangsel C) is egter duidelik
gesluit tussen slegs die tweede verweerder en die eerste eiser.
Dit
bevat geen aanduiding dat die eerste verweerder ook ‘n party
daartoe kon gewees het nie, en dit moes mnr Cronje toegee.
Die wese van
die eksepsies wat ten aansien van beide die eise namens die eerste
verweerder geneem is, is soos volg uiteengesit:
“
2.
Die
ooreenkomste wat die basis vorm van gemelde eise, luidens die
Besonderhede van Vordering, gesluit is tussen die eerste eiser
en die
derde verweerder (paragraaf 7.1 en 9 daarvan) en tussen die eerste
eiser en die tweede verweerder (paragraaf 13 daarvan).
3.
Die
eerste verweerder was dus nie ‘n party tot enige van die
tersaaklike ooreenkomste nie en kon regtens geen verpligtinge opdoen
vis-à-vis
die eisers, voortspruitend daaruit nie.
4.
Gevolglik is
enige bewering dat die eerste verweerder enige van die voormelde
kontrakte repudieer het, regtens onontvanklik.
5.
Daar
bestaan derhalwe geen regsband tussen die beweerde kontrakbreuk en
die eerste verweerder nie, en kan die eerste verweerder
gevolglik nie
aanspreeklik wees op grond van enige repudiasie van die voormelde
ooreenkomste nie.”
Wanneer
dan aanvaar word dat dit, in die geval van eis
2,
in werklikheid gaan om die beweerde repudiasie van die vaste termyn
diensooreenkoms, weet ek werklik nie wat meer gesê
hoef te
word as dit wat reeds vervat is in die tweede verweerder se
kennisgewing van eksepsie nie. Die blote definisie van repudiasie

van ‘n kontrak maak dit baie duidelik dat slegs ‘n party tot ‘n
kontrak, en inderdaad ‘n party wat uit hoofde van daardie
kontrak
verpligtinge oploop, regtens in staat sou kon wees om die betrokke
kontrak te repudieer (sien
The
Law of South Africa
,
Joubert, 2de uitgawe, vol 5, Deel 1, paragraaf 239,
Die
Suid-Afrikaanse Kontraktereg en Handelsreg
,
De Wet en Van Wyk, 5de uitgawe, Vol 1, bl 169 en
The
Principles of the Law of Contract
,
Kerr, 6de uitgawe, bl 575).
Die
eerste verweerder was eenvoudig nooit ‘n party tot die vaste
termyn diensooreenkoms nie
.
Dit blyk nie alleen duidelik uit die betrokke kontrak self nie,
maar daar is ook geen so ‘n bewering gemaak in die besonderhede

van vordering nie. Inteendeel, in paragraaf 13 van die besonderhede
van vordering is juis uitdruklik beweer dat hierdie kontrak

aangegaan is “
tussen
Eerste Eiser en Tweede Verweerder
”.
Soos ek die
argument verstaan van mnr Cronje, kom dit daarop neer:
dat
daar duidelik ook in hierdie geval ‘n tipe hoofooreenkoms moes
bestaan het tussen die tweede verweerder en die eerste
verweerder
(soos die hoofooreenkoms tussen die derde verweerder en die eerste
verweerder);
dat so ‘n
hoofooreenkoms dit dan noodwendig vir die tweede verweerder
moontlik moes gemaak het (en inderdaad in die vooruitsig
moes
gestel het) om die vaste termyn diensooreenkoms met ‘n derde
party soos die eerste eiser te sluit (tot die effek dat
so ‘n
party dan op die terrein van die eerste verweerder werk sou
verrig); en
dat
die eerste verweerder se weiering onder sodanige omstandighede om
die eerste eiser toe te laat op die betrokke terrein,
op repudiasie
neergekom het.
Selfs
al sou daar op hierdie argument moontlik gepraat kon word daarvan
dat so ‘n weiering van toegang sou kon neerkom op repudiasie
van
‘n
kontrak tussen die eerste verweerder en die tweede verweerder (‘n
moontlikheid wat nie nou werklik oorweeg of beslis hoef
te word
nie), sou die feit egter steeds bly dat die eerste verweerder nie ‘n
party sou wees tot die kontrak tussen die tweede
verweerder en die
eerste eiser nie, geen verpligtinge uit hoofde daarvan opgedoen het
nie en dit gevolglik nie sou kon repudieer
nie.
Vir
soverre op mnr Cronje se konstruksie geargumenteer sou kon word dat
die eerste verweerder ‘n kontraksverpligting gehad het
om die
eerste eiser op die terrein toe te laat, sou hy slegs teenoor die
tweede verweerder so ‘n kontraksverpligting kon gehad
het, en nie
teenoor die eerste eiser nie. Daar sou eenvoudig steeds, selfs op
mnr Cronje se argument en uitleg, geen kontraktuele
regsband tussen
die eerste eiser en die eerste verweerder kon bestaan het nie.
Mnr
Cronje het geargumenteer dat die eerste verweerder as eksipiënt
die Hof moet oortuig dat daar op elke moontlike interpretasie
van
die besonderhede van vordering geen skuldoorsaak uitgemaak is nie en
het volhard in sy submissie dat die kontrakte en beweringe
in die
besonderhede van vordering wel, op die bogemelde basis, vertolk sou
kon word om ‘n skuldoorsaak daar te stel.
Mnr
Cronje se steun in hierdie verband op die passasie in
Francis
v Sharp and others
[2003] 2 All SA 201
(C) op 215e-g is egter misplaas. Dit het in
daardie gedeelte van die betrokke uitspraak gegaan daaroor of die
beweringe in
‘n besonderhede van vordering vaag en verwarrend
was, en nie daaroor of ‘n skuldoorsaak uitgemaak is nie.
Inteendeel, daar
was in daardie geval juis beweringe van ‘n
kontrak met die twee verweerders, terwyl daar hier in die
besonderhede van vordering
geen bewering is van ‘n kontrak tussen
die eisers en die eerste verweerder nie.
Ook
die ander beslissing waarna mnr Cronje in hierdie verband verwys
het,
Sun
Packaging (Pty) Ltd v Vreulink
[1996] ZASCA 73
;
1996 (4) SA 176
(AD), is te onderskei, want in die passasie daarin
waarna mnr Cronje verwys het (bl 186-187 van die verslag), het dit
gegaan
oor die uitleg van ‘n kontrak op die stadium van ‘n
eksepsie. Daar is nooit hier gepleit dat die eerste verweerder op
die
een of ander uitleg van die vaste termyn diensooreenkoms eintlik
ook ‘n party daartoe was nie en die uitleg van die onderhawige

kontrak is op die beweringe in die besonderhede van vordering
geensins ter sprake by die oorweging van die eerste verweerder
se
eksepsie nie.
Ek
is dus van oordeel dat die eerste verweerder se eksepsie ten aansien
van eis 2 behoort te slaag.
EIS
1
:
In
die besonderhede van vordering is beweer dat dit ‘n “
noodwendige
gevolg
”
was van die repudiasie van die vaste termyn diensooreenkoms, dat die
onafhanklike diensooreenkoms ook “
repudieer
word, alternatiewelik dat Eerste Eiser verhoed word om te
presteer
”.
Die
bewering is dan verder ten aansien van hierdie eis gemaak dat die
eerste verweerder se repudiasie onregmatig was, waaruit
seker
afgelei moet word dat dit die eisers se saak is dat ook hierdie
kontrak
inderdaad
deur die eerste verweerder gerepudieer is. Dit was dan ook die
grondslag van mnr Cronje se argument.
Teen
die agtergrond daarvan dat ook hierdie kontrak (tesame met die
“
assignments
”
daarby) geen aanduiding bevat het dat die eerste verweerder ‘n
party daartoe was nie, het mnr Cronje dieselfde benadering
in
argument gevolg as ten aansien van die vaste termyn diensooreenkoms.
Sy argument was
weer dat, alhoewel die inhoud van die hoofooreenkoms tussen die
eerste en derde verweerders op hierdie stadium
onbekend is, dit
noodwendig ‘n subkontrakteur-ooreenkoms soos dié tussen die
derde verweerder en die eerste eiser in
die vooruitsig moes gestel
het en dat, omdat ‘n subkontrakteur soos die eerste eiser slegs sy
verpligtinge sou kon uitvoer
as toegang tot die eerste verweerder se
terrein verkry kon word, die eerste verweerder se ontsegging van
sodanige toegang sou
neergekom het op ‘n repudiasie.
Die
opmerkings hierbo geld ook ten aansien van hierdie argument. Selfs
op mnr Cronje se argument sou die eerste verweerder steeds
nie ‘n
party gewees het tot die kontrak wat in die besonderhede van
vordering beweer word gerepudieer is nie. Op die beste
vir mnr
Cronje, sou sy argument moontlik kon beteken dat die eerste
verweerder sy hoofooreenkoms met die derde verweerder gerepudieer

het.
Selfs
al sou die bewering in hierdie verband dat die eerste verweerder se
repudiasie onregmatig was
(paragraaf 19.1 van die besonderhede van vordering), vertolk word om
te beteken dat dit die eisers se saak is dat die eerste
verweerder
self ook hierdie kontrak repudieer het, is dit in elk geval moeilik
te versoen met die vroeëre bewering (in paragraaf
17.2) dat die
repudiasie van die onafhanklike diensooreenkoms maar eintlik die
“
noodwendige
gevolg
”
was van die beweerde repudiasie van die vaste termyn diensooreenkoms
deur die eerste verweerder. Dit egter net terloops.
Vir
soverre die eisers se saak sou wees dat repudiasie van een kontrak
die gevolg kan wees van die repudiasie van ‘n ander
kontrak, sou
dan egter in gedagte gehou moes word dat (soos reeds bevind) die
eisers nie op die pleitstukke ‘n saak uitgemaak
het dat daar in
die eerste plek ‘n repudiasie (wat so ‘n noodwendige gevolg sou
kon teweegbring) deur die eerste verweerder
was nie. Andersom
gestel, indien die eisers dus ‘n repudiasie van die vaste termyn
diensooreenkoms deur die eerste verweerder
sou moes beweer het as ‘n
oorsaak vir die beweerde repudiasie van die onafhanklike
diensooreenkoms, is daar nie in geslaag
nie.
Die
bewering in paragraaf 18 dat dit die tweede verweerder was wat die
vaste termyn diensooreenkoms repudieer het, sou in elk
geval
dan
die vraag laat ontstaan watter repudiasie (die een beweer in
paragraaf 17.1 of die in paragraaf 18 van die besonderhede van

vordering) dié verdere repudiasie tot noodwendige gevolg
gehad het.
Opsommenderwys,
en vir soverre enige sin gemaak sou kon word uit die eisers se
beweringe ten aansien van die beweerde repudiasie
van die
onafhanklike diensooreenkoms, sou dit denkbaar op een van twee wyses
vertolk kon word, naamlik:
òf
dat een van die werklike partye tot die onafhanklike
diensooreenkoms dit gerepudieer het, en wel as ‘n noodwendige

gevolg van die eerste verweerder se beweerde repudiasie van die
vaste termyn diensooreenkoms;
òf dat
die eerste verweerder self die onafhanklike diensooreenkoms
gerepudieer het.
Wat
die eerste moontlikheid betref, sou dit eerstens strydig wees met
die implisiete bewering dat die eerste verweerder die repudieerder

was. Tweedens, en soos reeds gemeld, sou die pleitstukke dan in elk
geval mank gaan aan die beweringe wat nodig sou wees om
dié
oorsaak, naamlik ‘n repudiasie van die vaste termyn
diensooreenkoms deur die eerste verweerder, aan te toon.
Wat
die tweede moontlike uitleg van die beweringe in die besonderhede
van vordering betref, was die eerste verweerder nie ‘n
party tot
die onafhanklike diensooreenkoms nie en sou hy dit nie kon
gerepudieer het nie.
Die
alternatiewe bewering dat die eerste eiser deur die repudiasie van
die vaste termyn diensooreenkoms verhoed is om te presteer,
kan tog
hier geen onafhanklike kontraktuele skuldoorsaak uitmaak nie. Ook
dit sou, op die eisers se saak, die gevolg moes gewees
het van ‘n
repudiasie van die vaste termyn diensooreenkoms deur die eerste
verweerder; iets waarvoor daar, soos reeds gemeld,
nie in die
besonderhede van vordering ‘n saak uitgemaak is nie.
Sou
‘n kontraksparty ‘n ander party tot die kontrak verhoed om te
presteer, sou dit normaalweg op niks anders as repudiasie
neergekom
het nie (sien
The
Law of South Africa, supra
,
paragraaf 240), maar dit sou dan binne kontraksverband gewees het,
en hier was die eerste verweerder nooit ‘n party tot die

onafhanklike diensooreenkoms nie.
Die vraag
ontstaan in elk geval hoe, op die beweringe tans in die besonderhede
van vordering, die eerste verweerder verantwoordelik
gehou sou kon
word vir ‘n besluit van ‘n paneel van die Suid-Afrikaanse
Nasionale Weermag, en die gevolge daarvan. Dit hoef
egter nie nou
beslis te word nie.
Ek
meen dus dat die eerste verweerder se eksepsie ook ten aansien van
eis 1 behoort te slaag.
KOSTE:
Daar
is geen rede waarom die koste nie so ‘n uitslag sal volg nie en
dit is ook nie so geargumenteer nie. Wat die tweede eiser
betref,
het hy die eksepsie van die eerste verweerder aktief teengestaan en
is die betoogshoofde en argumente ook namens hom
geliasseer en
gevoer. Hy het op geen stadium berus by die uitslag van hierdie
eksepsie nie.
BEVELE:
Mnr
van Niekerk SC het namens die eerste verweerder en met verwysing na
Constantaras
v BCE Foodservice Equipment (Pty) Ltd
2007 (6) SA 338
(SCA) op 348H [paragraaf 32]) aan die hand gedoen
dat, indien die eksepsie namens die eerste verweerder sou slaag, ‘n
bevel
soos dié hieronder gemaak word, en die teendeel is nie
deur mnr Cronje geargumenteer nie.
In
die lig daarvan dat dit nie versoek is nie, word dit nie gelas dat
die eisers ook afsonderlik vir die koste aanspreeklik sal
wees nie
(sien
Law
of Costs
,
Cilliers, paragrawe 11.04 en 11.05 en
Johnson
v High Sheriff and Pienaar
1925 CPD 109
op 114).
Die volgende
bevele word dus gemaak:
Die
eerste verweerder se eksepsie teen die eisers se besonderhede van
eis word gehandhaaf en die eisers word gelas om die eerste

verweerder se koste in hierdie verband te betaal
.
Verlof
word aan die eisers verleen om, indien so geadviseer, hulle
besonderhede van eis te wysig, en wel binne een maand na datum
van
hierdie bevel, en ooreenkomstig die bepalings van die Uniforme
Hofreëls betreffende wysiging van pleitstukke.
Indien die
eisers sou nalaat om hulle besonderhede van vordering te wysig
ooreenkomstig hierdie bevel, sal die eerste verweerder
geregtig wees
om die aksie ter rolle te plaas vir afwysing van die eisers se eis
teen die eerste verweerder.
______________
________
C J OLIVIER
REGTER
NOORD-KAAPSE
AFDELING
Nms
Eiser: Adv
P R Cronje
In
opdrag van
: Van
de Wall & Vennote, KIMBERLEY
Nms
Verweerder: Adv
J G van Niekerk
In
opdrag van
: Engelsman
Magabane Ing, KIMBERLEY