Vrystaat Cheetahs (Edms) Beperk v Mapoe and Others (4587/2010) [2010] ZAFSHC 175 (29 September 2010)

78 Reportability
Contract Law

Brief Summary

Contract — Employment contract — Dispute regarding validity and enforcement of rugby player’s contract — Applicant sought court order to enforce arbitration award declaring no valid contract existed between parties — Respondents contended that applicant failed to comply with procedural rules — Court held that the arbitration award was binding and enforceable, and that the applicant was entitled to the relief sought, including compliance with the arbitration award and costs.

Comprehensive Summary

Summary of Judgment


1. Introduction


The matter was an urgent application in the Free State High Court, Bloemfontein, in which the applicant sought enforcement of a professional rugby player’s fixed-term employment contract and related relief. The applicant, Vrystaat Cheetahs (Edms) Beperk, applied for condonation for non-compliance with the ordinary time periods, for an arbitration award to be made an order of court, and for mandatory and prohibitory interdictory relief compelling and restraining conduct said to be inconsistent with the employment relationship.


The first respondent, Granton Lionel Starlone Mapoe, was a professional rugby player contracted to the applicant under a fixed-term “employment agreement” (the players contract). The second respondent, Sharks (Edms) Beperk, was alleged to have contracted with and utilised the first respondent despite his continuing contractual obligations to the applicant. The third respondent was Die Suid-Afrikaanse Rugby-Unie (SARU) and the fourth respondent was SARPA. Only the first and second respondents opposed the application.


The procedural history included a prior private arbitration between the parties in which the current first and second respondents were claimants and the current applicant was the respondent. That arbitration culminated in a written award dated 10 August 2010 by Adv AJR Van Rhyn SC, dismissing the claimants’ case. After the award, the first respondent did not report to the applicant for training or services, and correspondence followed in which the first respondent asserted that the applicant had repudiated the contract and that the contract was terminated. The applicant then launched the present urgent application, seeking to enforce the contract and restrain the first respondent and the second respondent from giving effect to the first respondent’s services for the second respondent during the subsistence of the players contract.


The general subject-matter concerned enforcement of a fixed-term professional sports employment contract, the effect of an earlier final and binding arbitration award on subsequent disputes, and whether further disputes should be referred to arbitration under an arbitration clause in the players contract.


2. Material Facts


It was common cause (or treated as effectively undisputed on the papers) that the applicant and the first respondent concluded a written players contract on 30 May 2008 for a fixed term running from 1 November 2008 to 31 October 2011, with staged annual remuneration payable in twelve equal monthly instalments for each year of the term.


A dispute arose between the parties, leading to a written arbitration agreement concluded on 5 August 2010 in Bloemfontein. The arbitration agreement defined the issues for determination as including whether a valid fixed-term employment contract existed between the first respondent and the applicant, whether the employment relationship had deteriorated to the extent that continuation was intolerable, and whether the first respondent was entitled to a “clearance certificate” to be employed by and play for the second respondent. The arbitration culminated in a written award dated 10 August 2010 in which the claimants’ claims were dismissed, with costs orders made against them and with the arbitrator’s costs divided as specified in the award.


After the arbitration award, the applicant (through its coach and attorneys) attempted to secure the first respondent’s return to training and service in Bloemfontein. On 12 August 2010, the applicant’s coach received an SMS from the first respondent’s phone indicating that he was not willing to comply with the request to report for practice immediately. The court accepted, however, that despite this, the position remained under discussion for a period thereafter, and that it only became finally clear on 30 August 2010—through two letters dispatched by the first respondent’s attorneys, one to the applicant’s attorneys and one to the applicant directly—that the first respondent would not report for duty because he alleged the applicant had repudiated the contract and that he accepted that repudiation and terminated the contract with immediate effect.


The alleged repudiation relied upon by the first respondent was based on two matters: the applicant’s failure to pay him remuneration for a limited period (identified as 1 May to 17 May 2010, said to be based on a “no work, no pay” stance), and the applicant’s failure timeously to pay over amounts deducted from his salary for SARPA membership fees. The applicant asserted that the non-payment of the pro rata salary was a bona fide oversight and that payment was later made; it also asserted that all SARPA deductions had by then been paid over (albeit not timeously). SARPA did not oppose the application or contradict the applicant’s account about payment having been made.


The applicant also relied on the fact that, before and after the award, the first respondent was alleged to have made himself available to the second respondent, including attending the second respondent’s training, and that it was common cause at the arbitration that the applicant had been informed on 19 May 2010 that the first respondent had already signed a contract with the second respondent. The second respondent did not, in the court’s view, advance factual matter on the papers to contradict the applicant’s characterisation that the second respondent was interfering with a continuing contractual relationship.


A further factual contention raised by the first respondent in opposition was that he had been discriminated against on the basis of race in remuneration compared with white peers, and that this contributed to why he should not be compelled to perform. The court treated the discrimination and remuneration disparity issue as having already been canvassed in the earlier arbitration, and further accepted the applicant’s reply that the “newly discovered” disparity was not credibly shown to justify re-litigation or a further referral to arbitration on the papers.


3. Legal Issues


The court was required to determine several central questions, some procedural and some substantive, arising in motion proceedings seeking final relief.


On the procedural plane, the central questions were whether the application was properly brought as urgent, whether non-compliance with section 27 of the Supreme Court Act 59 of 1959 (requiring at least 21 days where service is effected outside the division’s area) was fatal or could be treated as irrelevant in the circumstances, and whether the Free State High Court had the requisite jurisdiction over respondents who were resident or based outside its area.


On the substantive plane, the principal questions were whether there were genuine, triable disputes requiring referral to arbitration under clause 54 of the players contract, including whether the applicant had repudiated the contract and whether the first respondent validly cancelled it, and whether (even if the contract subsisted) the applicant was entitled to specific performance in the form of a mandatory order compelling the first respondent to report for duty and prohibitory relief preventing the first respondent and the second respondent from making use of the first respondent’s services until expiry (or consensual termination) of the contract.


The dispute thus involved questions of law (jurisdiction, interpretation and effect of statutory provisions, the scope of a court’s discretion to refer to arbitration, and the discretion to grant specific performance), questions of fact on the papers (repudiation, cancellation, alleged discriminatory treatment, and alleged interference), and questions of the application of legal principles to the established or accepted facts (whether conduct met the legal threshold for repudiation; whether contractual termination provisions were complied with; and whether the remedy of specific performance and final interdicts was appropriate).


4. Court’s Reasoning


On urgency, the court assessed the chronology and concluded that the applicant reasonably only faced a clear necessity to litigate once the first respondent’s stance crystallised in the 30 August 2010 cancellation letters. The court accepted that the matter was brought on a timetable designed to secure a hearing before the court recess, and that the applicant’s asserted prejudice included the practical and competitive consequences of the first respondent’s unavailability during the Currie Cup season, the “deadlock” created by the first respondent neither playing for the applicant nor being eligible to play for the second respondent, and potential consequences in relation to player availability. Applying the motion-proceedings approach, including reference to the Plascon-Evans rule in the context of the court’s discretion on urgency, the court was satisfied that urgency had been established and condonation for truncation of time periods was warranted.


Regarding section 27 of the Supreme Court Act 59 of 1959, the respondents contended that the court lacked power to condone non-compliance where final relief (not merely interim relief by rule nisi) was sought, relying on authority distinguishing between final relief and interim measures. The court, however, adopted the reasoning in Consani Engineering (Pty) Ltd v Anton Steinecker Maschinenfabrik GmbH 1991(1) SA 823 (T) to the effect that where a defendant has in fact entered the process and opposed, the object of service and of section 27—namely notice and sufficient time to defend—may be treated as achieved, rendering the point effectively moot absent demonstrable prejudice. The court examined the respondents’ asserted prejudice and found it unpersuasive, noting in particular the absence of a request for an extension of time, and the lack of concrete articulation of what additional evidence would have been gathered in the time that section 27 would have afforded. In those circumstances, and given the urgent nature of the application, the court held that non-compliance had not caused prejudice and that the section 27 point could not succeed.


On jurisdiction, the respondents argued that because the first respondent resided in Durban and the second respondent was based in Durban, the Free State High Court lacked territorial jurisdiction. The court held that although the founding papers did not expressly plead jurisdiction in so many words, the underlying facts supported jurisdiction because the players contract was concluded in Bloemfontein and performance, at least as relevant to the mandatory relief sought (reporting for duty at Vodacompark, Bloemfontein), was to occur within the court’s area. The arbitration proceedings and award were also connected to Bloemfontein. The court further relied on principles recognising jurisdiction where a contract was concluded or was to be performed in the area, and held that it had jurisdiction to grant the mandatory interdict against the first respondent. As to the interdictory relief affecting the second respondent, the court held that section 19(1)(b) of the Supreme Court Act 59 of 1959 extended jurisdiction to a party outside the area who is joined in proceedings over which the court otherwise has jurisdiction, aiming to avoid multiplicity of proceedings and conflicting judgments. The court accordingly rejected the jurisdictional objection.


On the respondents’ request for a referral to arbitration, the court accepted that it had a discretion whether to stay proceedings in favour of arbitration, and referred to the approach that courts generally lean in favour of arbitration but require a strong case to justify not holding parties to their arbitration bargain. The court then examined whether the matters raised truly constituted triable issues warranting a further arbitration.


In dealing with the alleged repudiation by the applicant and the first respondent’s purported cancellation, the court identified the governing test for repudiation as whether the conduct, fairly interpreted, evinced a deliberate and unequivocal intention no longer to be bound, and further emphasised the objective character of repudiation as a matter of perception from the standpoint of a reasonable person in the aggrieved party’s position. Applying those principles, the court considered the applicant’s continuous insistence—before and after the alleged breaches—that the contract remained valid and binding, including the applicant’s conduct in participating in and relying on the arbitration award confirming contractual validity and in repeatedly calling upon the first respondent to return to training while undertaking to meet contractual obligations. Against that background, the court found no basis for a reasonable inference that the applicant clearly and unequivocally intended not to be bound by the contract. It held that the repudiation contention did not amount to a bona fide triable issue justifying referral to arbitration.


The court additionally reasoned that even if the applicant’s conduct were treated as breach (as opposed to repudiation), clause 53 of the players contract required the first respondent to give the applicant ten days’ written notice to remedy a material breach before termination, and to exhaust grievance procedures where intolerance was alleged. On the papers, the first respondent’s immediate termination stance did not comply with these contractual preconditions. This provided a further reason why the purported cancellation could not be accepted as valid and why the matter did not warrant re-referral to arbitration.


On the allegation of discrimination, the court noted that it was not part of the stated basis of the 30 August 2010 termination letters and was raised again in the opposing affidavit. The court accepted the applicant’s reply that the remuneration disparity issue had already served before the arbitrator (as reflected in the arbitration award’s discussion), and found no bona fide new dispute justifying a fresh referral to arbitration. It further held that if the respondents wished to answer the applicant’s reply, they could have sought leave to file a further affidavit but did not do so; in the circumstances, the court accepted the applicant’s reply on this aspect.


The respondents also contended that the applicant had an alternative remedy because it had lodged a complaint with SARU under its code of conduct and disciplinary framework. The court analysed the nature of the SARU processes and concluded that the potential sanctions (warnings, fines, suspensions, and related disciplinary outcomes) would not produce the same result as the interdictory relief sought to protect the applicant’s contractual position. The court therefore held that the SARU complaint did not constitute an adequate alternative remedy that should displace the court’s intervention.


Turning to specific performance and the interdictory relief, the court accepted the principle that specific performance is generally available as a primary remedy in South African law, subject to a judicial discretion to refuse it where it would operate unreasonably harshly, be inequitable, or produce injustice. The court considered authorities dealing with personal service contracts and the general reluctance to order performance of such contracts, while affirming that there is no absolute rule barring specific performance in employment contexts. The court regarded the professional sports context as closer to a commercial bargain between parties contracting on relatively equal terms than a typical employment situation, and considered guidance drawn from cases involving professional sports and specialised employment.


A discrete concern identified by the court was enforceability and the risk of contempt if the order required performance of “good rugby” or otherwise involved qualitative judgments about performance. Because of that concern, the court declined to grant the principal formulation of prayer 3 (which sought immediate reporting for duty to comply with the contractual obligations in clause 17), but granted the alternative formulation requiring the first respondent to report for duty at Vodacompark by a specified deadline (or such extended time as the applicant might agree in writing). The court concluded that the respondents had not discharged the onus of showing good and sufficient grounds to refuse the form of specific performance embodied in that alternative relief.


As to the prohibitory interdict restraining the first respondent from making his services available to the second respondent during the contract term, the court held that such a restraint could be implied from the employment relationship and was, in any event, supported by the applicable SARU player status and movement regulations placed before the court, which the court understood to prohibit the relevant conduct. Regarding the relief against the second respondent, the court found on the papers that the second respondent had unlawfully interfered with the contractual relationship, including by contracting with the first respondent with knowledge of his existing obligations to the applicant, and that the second respondent had not advanced a substantive factual basis to resist the interdictory relief.


Finally, on making the arbitration award an order of court, the court noted that no respondent advanced a substantive case why this should not occur in terms of the statutory mechanism, and held that, in the context of the overall dispute and the need for finality, it was appropriate to make the award an order of court notwithstanding arguments that this aspect was not urgent when viewed in isolation.


5. Outcome and Relief


The court granted condonation and heard the matter as an urgent application. It made the arbitration award of Adv AJR Van Rhyn SC dated 10 August 2010 an order of court. It ordered the first respondent to report for duty at the applicant’s premises at Vodacompark, Bloemfontein by 15h00 on 30 September 2010 (or within such longer time as the applicant might agree in writing).


The court further granted prohibitory interdicts restraining the first respondent from making his professional rugby services available to the second respondent in various specified ways until 31 October 2011 (or earlier consensual termination of the players contract), and restraining the second respondent from permitting the first respondent to provide such services and from interfering with the contractual relationship during the contract’s duration.


The court ordered the first and second respondents jointly and severally to pay the costs of the application, the one paying the other to be absolved.


Cases Cited


Plascon-Evans Paints v Van Riebeeck Paints (Pty) Ltd 1984(3) SA 623 (A).


Shield Insurance Company Ltd v Van Wyk 1976(1) SA 770 (NC).


Turquoise River Inc v Macmenamin and Others 1992(3) SA 653 (D).


Scott v Howe 2007(3) SA 425 (O).


Consani Engineering (Pty) Ltd v Anton Steinecker Maschinenfabrik GmbH 1991(1) SA 823 (T).


S.A. Metropolitan Lewensversekeringsmaatskappy Bpk v Louw N.O. 1981(4) SA 329 (O).


De Klerk v De Klerk 1986(4) SA 424 (W).


Veneta Mineraria SPA v Carolina Collieries (Pty) Ltd 1987(4) SA 883 (AD).


Einwald v The German West African Company (1887) 5 SC 86.


Vulindlela Furniture Manufacturers (Pty) Ltd v MEC, Department of Education and Culture, Eastern Cape, and Others 1998(4) SA 908 (TkD).


Roberts Construction Company Ltd v Willcox Bros (Pty) Ltd 1962(4) SA 326 (A).


Majola v Santam Insurance Company Ltd 1976(1) SA 874 (SE).


Cordiant Trading CC v Daimler Chrysler Financial Services 2005(6) SA 205 (SCA).


Mossgas (Pty) Ltd v Eskom and Another 1995(3) SA 156 (WLD).


Rhodesian Railways Ltd v McKintosh 1932 AD 359.


Street v Dublin 1961(2) SA 4 (W).


Inrybelange (Edms) Bpk v Pretorius 1966(2) SA 416 (A).


Van Rooyen v Minister van Openbare Werke en Gemeenskapsbou 1978(2) SA 835 (A).


Datacolor International (Pty) Ltd v Intamarket (Pty) Ltd 2001(2) SA 284 (SCA).


Benson v S.A. Mutual Life Assurance Society 1986(1) SA 776 (A).


Haynes v King Williamstown Municipality 1951(2) SA 371 (A).


National Union of Textile Workers v Stag Packings (Pty) Ltd 1982(4) SA 151 (T).


Troskie v Van der Walt 1994(3) SA 545 (O).


Santos Professional Football Club (Pty) Ltd v Igesund 2003(5) SA 73 (K).


Nationwide Airlines (Pty) Ltd v Roediger and Another 2008(1) SA 293 (W).


Klimax Manufacturing Ltd v Van Rensburg [2004] 2 ALL SA 301 (O).


Tamarillo (Pty) Ltd v B.N. Aitken (Pty) Ltd 1982(1) SA 398 (A).


Hasewinkel v Simoes 1966(2) SA 81 (W).


Legislation Cited


Supreme Court Act 59 of 1959, section 27.


Supreme Court Act 59 of 1959, section 19(1)(b).


Arbitration Act 42 of 1965, section 31.


Rules of Court Cited


Uniform Rule of Court 30(1).


Held


The court held that the matter was urgent on the facts and that the applicant’s failure to comply with ordinary time periods was condoned. It held further that although section 27 of the Supreme Court Act 59 of 1959 applied because service occurred outside the court’s area, the respondents had in fact opposed on the merits and had not demonstrated prejudice of a kind that justified dismissal or postponement; the object of section 27 was treated as achieved in the circumstances.


The court held that it had territorial jurisdiction based on the contract having been concluded in Bloemfontein, the performance required by the mandatory relief being within the court’s area, and the further joinder-based jurisdictional extension contemplated by section 19(1)(b) in relation to the second respondent.


On the merits, the court held that the applicant had not repudiated the players contract on the facts and that the first respondent’s purported termination was not validly effected, including because clause 53 of the players contract required notice to remedy (and, where applicable, grievance procedures) before termination. It held that the disputes advanced did not constitute bona fide triable issues requiring referral to arbitration, and that the discrimination-related contentions did not justify a further arbitration, particularly given the earlier arbitration’s treatment of remuneration disparity issues.


The court held that the applicant had no adequate alternative remedy through SARU’s disciplinary processes that would yield the same protective result as the interdictory relief sought. It exercised its discretion to grant specific-performance-type relief in a limited form by ordering the first respondent to report for duty by a fixed time, while refusing the broader formulation that risked contempt difficulties tied to qualitative performance. It granted final prohibitory interdicts against both the first and second respondents, and made the prior arbitration award an order of court.


LEGAL PRINCIPLES


The judgment applied the principle that repudiation is assessed objectively and requires conduct that, fairly interpreted, is clear-cut and unequivocal, such that a reasonable person in the aggrieved party’s position would conclude that proper performance will not be forthcoming, as articulated in the cited authorities.


It applied the principle that where a contract prescribes preconditions for termination (including notice to remedy and grievance procedures), a party seeking to terminate must comply with those preconditions; failure to do so undermines the validity of a purported cancellation.


It reaffirmed that a court has a discretion whether to stay proceedings in favour of arbitration, but that referral is not warranted where the disputes raised do not amount to bona fide triable issues capable of affecting the outcome.


The judgment applied the principle that specific performance is generally available as a primary remedy in South African law, including in the context of employment contracts in appropriate circumstances, subject to a judicial discretion to refuse it where it would be inequitable, cause undue hardship, or be impracticable to enforce. In exercising that discretion, the court considered the nature of professional sports employment and the enforceability concerns arising from orders that might expose a respondent to contempt disputes about qualitative performance.


It applied the principle that a purported alternative remedy must be adequate in the sense of providing substantially the same protective result as the relief sought; disciplinary sanctions available through a sporting regulator were held not to be an adequate substitute for contractual enforcement and interdictory protection of the applicant’s contractual rights on the facts.

About SAFLII
Databases
Search
Terms of Use
RSS Feeds
South Africa: Free State High Court, Bloemfontein
SAFLII
>>
Databases
>>
South Africa: Free State High Court, Bloemfontein
>>
2010
>>
[2010] ZAFSHC 175
|

|

Vrystaat Cheetahs (Edms) Beperk v Mapoe and Others (4587/2010) [2010] ZAFSHC 175 (29 September 2010)

VRYSTAAT
HOË HOF, BLOEMFONTEIN
REPUBLIEK
VAN SUID-AFRIKA
Aansoeknommer
: 4587/2010
In
die aansoek tussen:-
VRYSTAAT
CHEETAHS (EDMS) BEPERK
…....................................................................
Applikant
en
GRANTON
LIONEL STARLONE MAPOE
…........................................................
Eerste
Respondent
SHARKS
(EDMS) BEPERK
…...............................................................................
Tweede
Respondent
DIE
SUID-AFRIKAANSE RUGBY-UNIE
(SARU)
….....................................................................................................................
Derde
Respondent
SARPA
….....................................................................................................................
Vierde
Respondent
CORAM:
VAN ZYL, R
AANGEHOOR
OP:
23 SEPTEMBER 2010
GELEWER
OP:
29 SEPTEMBER 2010
[1]
Die onderhawige aansoek is as ʼn
dringende aansoek uitgereik op 8 September 2010 en is daar in die
kennisgewing van mosie aangedui
dat applikant voornemens is om op 23
September 2010 aansoek te doen vir die volgende regshulp:

1.
Dat applikant se versuim om die hofreëls met betrekking tot
tydperke en betekening na te kom gekondoneer word en dat die
aansoek
as ʼn dringende aansoek aangehoor word;
2.
Dat die arbitrasietoekenning gemaak deur Adv AJR Van Rhyn SC gedateer
10 Augustus 2010 ʼn hofbevel gemaak word;
3.
Dat eerste respondent gelas word om onmiddellik vir diens aan te meld
ter nakoming van sy kontraktuele verpligtinge uiteengesit
in klousule
17 van sy spelerskontrak met applikant en wel te applikant se
besigheidsplek, Vocadompark, Bloemfontein;
alternatiewelik
dat eerste respondent gelas word om onmiddellik by applikant te
Vodacompark vir diens aan te meld;
4.
Dat eerste respondent verbied word om tot en met 31 Oktober 2011 of
die konsensuele beëindiging van die spelerskontrak tussen

applikant en eerste respondent, welke gebeurtenis ookal eerste mag
plaasvind, sy dienste as professionele rugbyspeler op enige
wyse aan
tweede respondent beskikbaar te stel, hetsy deur deel te neem aan
enige rugby-ontwikkelings-programme, oefeninge, oefenkampe,

spanbyeen-komste en/of spanpraatjies of wedstryde, promosies,
advertensie veldtogte en televisie  verskynings in verband met

tweede respondent se besigheid of bedrywighede;
5.
Dat tweede respondent verbied word om tot en met 31 Oktober 2011 of
die konsensuele beëindiging van die spelerskontrak tussen

applikant en eerste respondent, welke gebeurtenis ookal eerste mag
plaasvind, eerste respondent toe te laat om sy dienste as
professionele
rugbyspeler aan tweede respondent beskikbaar te stel op
enige van die wyses soos in paragraaf 4
supra
uiteengesit en dat dit voorts verbied word om inbreuk te maak op die
kontraktuele verhouding tussen applikant en eerste respondent

gedurende die duur van die spelerskontrak;
6.
Dat eerste en tweede respondente gesamentlik en afsonderlik gelas
word om die koste van hierdie aansoek te betaal, die een betaal,
die
ander kwytgeskeld te word;
7.
Verdere en/of alternatiewe regshulp.”
[2]
Daar is voorts in die kennisgewing van
mosie aangedui dat indien enige van die respondente wens die aansoek
te bestry, sodanige
respondent applikant se prokureurs skriftelik
daarvan in kennis moet stel en terselfdertyd opponerende beëdigde
verklarings,
indien enige, moet liasseer voor of op Woensdag, 15
September 2010 om 16h30, in welke geval applikant ʼn repliserende
verklaring
sal liasser voor of op 17 September 2010 om 12h00.
Uit
die stukke voor my blyk dit dat die aansoekstukke op 8 September 2010
per faksimilee aan derde en vierde respondente versend
is, sowel as
aan eerste respondent se prokureur van eerste instansie, terwyl dit
ooreenkomstig die hofreëls op 9 September
2010 op die
respondente beteken is.
[3]
Die aansoek word slegs deur eerste en
tweede respondente (hierinlater gesamentlik na verwys as
“respondente”) opponeer
en het respondente in die verband
op 16 September 2010 ʼn kennisgewing liasseer wat, hoewel dit nie
so getiteld is nie, blyk
(ook) ʼn kennisgewing van opponering te
wees, welke kennisgewing as volg lees:

GELIEWE
KENNIS TE NEEM dat die eerste en tweede respondente aanvoer dat die
applikant in gebreke is om aan die tydsperiodes te voldoen
soos
bepaal in artikel 27 van Wet 59 van 1959 soos uiteengesit is in die
meegaande verklarings van Granton Lionel Starlone Mapoe
en Brian
James van Zyl.
GELIEWE
VERDER KENNIS TE NEEM dat die eerste en tweede respondente die
ondergemelde prokureurs aangestel het as prokureurs van rekord
en die
ondergemelde adres verskaf as adres waar betekening van alle
kennisgewing van prosesstukke aanvaar sal word.”
Respondente
se opponerende beëdigde verklarings, welke gedateer is 15
September 2010, is toe insgelyks op 16 September 2010
geliasseer.
Applikant het daarop inderdaad op 17 September 2010 sy repliserende
verklaring geliasseer. Volledigheidshalwe word
vermeld dat die
funderende verklaring en repliserende verklaring deur mnr. Harold
Verster, die besturende direkteur van applikant
afgelê is,
terwyl tweede respondent se opponerende verklaring deur mnr. Brian
James van Zyl, synde tweede respondent se hoof
uitvoerende beampte,
afgelê is. Beide eerste en tweede respondente word deur
dieselfde prokureur van eerste instansie en
dieselfde prokureur van
rekord verteenwoordig.
AGTERGROND
TOT DIE AANSOEK:
[4]
Applikant en eerste respondent het op 30
Mei 2008 ʼn “
employment
agreement
” (hierinlater na verwys
as “
die spelerskontrak
”)
gesluit in terme waarvan eerste respondent onderneem het om vir ʼn
periode van drie jaar vanaf 1 November 2008 tot
31 Oktober 2011
professionele rugby vir applikant te speel teen ʼn jaarlikse
vergoeding van R60 000.00 vir die tydperk vanaf
1 November 2008 tot
31 Oktober 2009, R100 000.00 vir die tydperk vanaf 1 November 2009
tot 31 Oktober 2010 en R150 000.00 vir die
tydperk vanaf 1 November
2010 tot 31 Oktober 2011, welke bedrae betaalbaar was en is in twaalf
gelyke maandelikse betalings ten
opsigte van elk van die onderskeie
tydperke.  Hierdie spelerskontrak, tesame met die aanhangsels
daartoe, is aangeheg tot
die funderende verklaring as aanhangsel “E”.
[5]
ʼn Dispuut het tussen applikant en
respondente ontstaan as gevolg waarvan ʼn skriftelike
arbitrasie-ooreenkoms op 5 Augustus
2010 te Bloemfontein gesluit is
tussen die partye en daar ooreengekom is dat Adv AJR Van Rhyn SC
aangestel word as arbiter om die
geskille tussen die partye te besleg
en is daar voorts ooreengekom dat sy toekenning finaal en bindend op
die partye sal wees.
Die arbiter se skriftelike toekenning,
welke gemaak is op 10 Augustus 2010, is aangeheg tot die funderende
verklaring as aanhangsel
“D”.  Daaruit blyk dit dat
die huidige eerste respondent die eerste eiser daarin was en die
huidige tweede respondent,
die tweede eiser was, terwyl die huidige
applikant die verweerder was.  In paragraaf 2 van die
skriftelike toekenning vermeld
die arbiter dat in terme van die
arbitrasie-ooreenkoms, die doel van die arbitrasie as volg omskryf
is:

The
purpose of the arbitration is to determine by way of final and
binding private arbitration –
1.1
whether a fixed term valid and binding
contract of employment exists between the first claimant and
defendant;
1.2
whether the employment relationship between
first claimant and defendant has deteriorated to the extend where the
continuation thereof,
is intolerable;
1.3
whether first claimant is entitled to a
clearance certificate from defendant to be employed by and play for
second claimant.”
Die
arbiter het voorts in paragraaf 3 van sy toekenning vermeld dat die
volgende verklarende bevele deur eerste eerste eiser daarin
(eerste
respondent in die onderhawige aansoek) gevorder is:

(a)
Dat verklaar word dat die verweerder geen geldige, bindende en
afdwingbare dienskontrak met die eerste eiser het in terme waarvan

die eerste eiser verplig is om professionele rugby vir die verweerder
te speel tot en met 31 Oktober 2011 nie;
(b)
Dat verklaar word dat die werknemer/werkgewer verhouding tussen die
eerste eiser en die verweerder onherstelbaar verbrokkel
het omdat die
diensverhouding tussen hulle onuithoudbaar geword het; en
(c)
Dat verklaar word dat die eerste eiser geregtig is op die voormelde
“clearance certificate”.”
[6]
Die arbiter het eventueel die volgende
toekenning gemaak:

1.
Die eisers se vordering teen die verweerder word afgewys.
2.
Die eisers word gelas om, gesamentlik en afsonderlik, die koste van
die verweerder te betaal op die skaal soos tussen party en
party
gebaseer op die Hoë Hof tariewe.
3.
Die eerste en tweede eisers word gelas om, gesamentlik en
afsonderlik, een helfte van die arbiter se koste te betaal.
4.
Die verweerder word gelas om een helfte van die arbiter se koste te
betaal.”
[7]
Dit is laasgenoemde arbitrasietoekenning
wat applikant ooreenkomstig bede 2 van diekennisgewing van mosie
versoek ʼn hofbevel
gemaak moet word.
[8]
Voortspruitend uit die
arbitrasietoekenning, het applikant se prokureur van rekord eerste
respondent skriftelik aangemaan om by
die oefeninge van applikant in
Bloemfontein aan te meld, wat eerste respondent versuim het om te
doen.  In die funderende
verklaring is dit ook beweer dat dit
tydens die arbitrasieverhoor gemeensaak was dat applikant reeds op 19
Mei 2010 in kennis gestel
is dat eerste respondent op daardie stadium
reeds ʼn spelerskontrak met tweede respondent onderteken het,
welke bewering nie
in die opponerende verklaring betwis is nie.
[9]
Op 12 Augustus 2010 het eerste respondent
se prokureur van eerste instansie ʼn skrywe aan applikant se
prokureur van rekord
gerig, welke skrywe aangeheg is aanhangsel “G7”
tot die funderende verklaring, waarin besonderhede versoek is met
betrekking
tot sekere aftrekkings wat van eerste respondent se
salaris gemaak is en verdermeer met betrekking tot beweerde betalings
wat van
eerste respondent deur applikant weerhou is.  Op 25
Augustus 2010, en wel by wyse van die skrywe aangeheg as aanhangsel
“G16”
tot die funderende verklaring, het applikant se
prokureur van rekord aan eerste en tweede respondente se prokureur
van eerste instansie
aangedui dat voormelde inligting wat versoek is
irrelevant is met betrekking tot die arbitrasieverrigtinge in terme
waarvan bevind
is dat daar ʼn geldige en afdwingbare
spelerskontrak tussen applikant en eerste respondent bestaan en dat
die aangevraagde
inligting nie verskaf gaan word nie.
[10]
Daaropvolgend en wel op 30 Augustus 2010 by
wyse van die skrywe aangeheg as aanhangsel “G18” tot die
funderende verklaring,
het eerste respondent se prokureur van eerste
instansie ʼn skrywe aan applikant se prokureur van rekord gerig,
met verwysing
na bogemelde skrywe van 25 Augustus 2010, waarin beweer
is dat die weerhouding deur applikant van sekere betalings aan eerste
respondent
en die aftrekking van sekere geld deur applikant vanaf
eerste respondent se salaris sonder om dit oor te betaal vir die
aangewese
doel daarvan, ʼn eensydige en onregmatige repudiasie
van applikant se verpligtinge in terme van die spelerskontrak
daarstel,
welke repudiasie deur eerste respondent aanvaar word.
Daar is verder vermeld in die skrywe dat as gevolg hiervan, eerste
respondent derhalwe sy spelerskontrak met applikant met onmiddellik
effek beëindig.  ʼn Soortgelyke skrywe is op dieselfde

datum ook deur eerste respondent se prokureur van eerste instansie
direk aan applikant gerig, welke skrywe aangeheg is tot die

funderende verklaring as aanhangsel “G21”.
[11]
In reaksie op laasgenoemde skrywes, het
applikant se prokureur van rekord op 1 September 2010 ʼn skrywe
aan eerste respondent
se prokureur van eerste instansie gerig, welke
aangeheg is as aanhangsel “G23” tot die funderende
verklaring, waarin
ontken is dat applikant se optrede ʼn
eensydige repudiëring van sy verpligtinge in terme van die
spelerskontrak daarstel
en dat eerste respondent derhalwe nie
geregtig is om die spelerskontrak te beëindig nie.  Daar is
voorts vermeld dat
applikant volhard dat daar ʼn geldige en
afdwingbare spelerskontrak tussen applikant en eerste respondent
bestaan en dat applikant
eerste respondent gebonde hou aan sodanige
spelerskontrak.
[12]
Op 25 Augustus 2010 het dit tot applikant
se aandag gekom dat die webwerf van Gallo Images verskeie foto’s
en nuusbrokkies
verskaf wat aantoon dat eerste respondent op gereelde
basis oefeninge van tweede respondent bywoon.  Sodanige foto’s

is aangeheg as aanhangsels “G25” tot “G27”
tot die funderende verklaring.
[13]
Op 1 September 2010 het applikant se
prokureur van rekord ʼn formele klagte by derde respondent gelê
teen eerste respondent,
tweede respondent en eerste respondent se
agent in terme van derde respondent se “
code
of conduct
”.  Die skrywe in
terme waarvan sodanige klagte gelê is, is aangeheg tot die
funderende verklaring as aanhangsel
“G1”.
[14]
In die aansoekstukke ontken applikant dat
die spelerskontrak deur applikant gerepudieer is en ontken verdermeer
dat die spelerskontrak
behoorlik beëindig is.  Daarteenoor
voer respondente aan dat applikant wel die spelerskontrak repudieer
het en dat eerste
respondent dit behoorlik beëindig het.
Verdermeer voer eerste respondent ook aan dat daar teen hom
gediskrimineer is
op grond van sy velkleur en dat dit die rede is
waarom hy aansienlik minder betaal is as sy wit eweknieë en dat
onder sodanige
omstandighede van diskriminasie, nie van hom verwag
kan word om verder diens aan applikant te lewer nie. Respondente
ontken gevolglik
dat applikant geregtig is op spesifieke
nakoming/daadwerklike vervulling van die spelerskontrak.
[15]
Dit word gevolglik deur respondente beweer
dat aangesien daar ʼn dispuut bestaan wat betref eerste
respondent se diensbeëindiging
aan die een kant en ook wat
betref die vraag of applikant geregtig is op ʼn bevel tot
spesifieke nakoming van die bepalings
van die spelerskontrak,
sodanige dispute weereens vir arbitrasie verwys moet word
ooreenkomstig die bepalings van klousule 54 van
die spelerskontrak.
[16]
Ek handel vervolgens afsonderlik met die
onderskeie
punte in liminé
/verwere
wat deur respondente geopper is en in dispuut is tussen die
partye.[17]
Dit
dien opgemerk te word dat die onderhawige uitspraak, hoewel gelewer
in `n (beweerde) dringende aansoek, omvangryk is vanweë
die
veelvoud van aspekte wat tussen die partye in dispuut geplaas is en
derhalwe ook langer geneem het om te finaliseer as aanvanklik

voorsien.  Ek het my in die proses deeglik vergewis van al die
gesag waarna beide mnr. Daffue, namens applikant, en mnr. Stelzner,

namens respondente my verwys het.  Ek is egter nie voornemens om
met iedere en elk van hierdie uitsprake te handel nie, maar
slegs na
sodaniges as waarop my gevolgtrekkings gebaseer is.
DRINGENDHEID:
[18]
Wat die dringendheid betref, is dit namens
respondente beweer en betoog dat enige dringendheid wat daar wel ten
opsigte van die
aansoek mag bestaan, deur applikant veroorsaak is
deurdat applikant, aldus respondente, reeds sedert 12 Augustus 2010
bewus was
daarvan dat eerste respondent nie bereid is om na applikant
terug te keer en rugby vir applikant te speel nie. Verdermeer beweer

respondente dat die gronde wat deur applikant aangevoer word vir
dringendheid, nie oortuig nie.
Wat
bede 2 van die Kennisgewing van Mosie betref, beweer respondente
verdermeer dat daar geen dringendheid daarvoor bestaan dat
die
arbiter se toekenning ʼn bevel van die Hof gemaak word nie en dat
die verdere regshulp wat gevorder word, indien en in
soverre daar ʼn
saak van dringendheid ten opsigte daarvan uitgemaak is, in ieder
geval onafhanklik staan van bede 2.
[19]
Ten opsigte van respondente se bewering dat
applikant reeds teen 12 Augustus 2010 daarvan bewus is dat eerste
respondent nie bereid
is om na applikant terug te keer nie, is dit
deur applikant beweer en ook aldus deur mnr. Daffue, namens
applikant, betoog dat
dit eers uit die skrywe van 30 Augustus 2010,
welke skrywe gerig was deur respondente se prokureur van eerste
instansie, Erasmus
Ing., aan applikant, dat eerste respondent nie van
voorneme is om sy verpligtinge teenoor applikant na te kom nie.
[20]
Uit die totaliteit van die aansoekstukke
voor my, blyk dit dat applikant se hoofafrigter, algemeen bekend as
Naka Drotské,
op of omtrent 11 Augustus 2010, synde ʼn dag
na die toekenning van die arbiter, ʼn telefoniese boodskap gelaat
het aan
eerste respondent om vir diens aan te meld deur applikant se
oefeninge by te woon.
[21]
Op 11 Augustus 2010 het applikant se
prokureur van rekord ook ʼn skrywe gerig aan respondente se
prokureur van eerste instansie,
welke skrywe aangeheg is tot die
funderende verklaring as aanhangsel “G3”, waarin
respondente se prokureur van eerste
instansie ingelig is dat
applikant voornemens is om eerste respondent te kontak ten einde
eerste respondent te versoek om op dringende
basis aan te meld vir
oefening by applikant.
[22]
Op 12 Augustus 2010 het Naka Drotské
ʼn sms vanaf eerste respondent se selfoon ontvang tot die effek
dat eerste respondent
nie bereid is om aan die versoek gehoor te gee
nie. Hieropvolgend is ʼn formele aanmaningskrywe op 12 Augustus
2010 deur applikant
se prokureur van rekord aan eerste respondent
gerig, welke skrywe aangeheg is tot die funderende verklaring as
aanhangsel “G4”,
waarin verwys is na voormelde sms, maar
waarin ook verwys is na die toekenning van die arbiter waarvolgens
beslis is dat die spelerskontrak
tussen applikant en eerste
respondent ʼn wettige en bindende spelerskontrak is. Eerste
respondent is gevolglik daarin aangemaan
om onmiddellik aan te meld
by die oefeninge van applikant.
Voormelde
skrywe is nie op daardie stadium op eerste respondent beteken nie,
maar is ʼn afskrif van daardie skrywe inderdaad
aan respondente
se prokureur van eerste instansie op 12 Augustus 2010 verskaf by wyse
van die dekbrief daartoe, aangeheg tot die
funderende verklaring as
aanhangsel “G12”.
[23]
Op 12 Augustus 2010 het respondente se
prokureur van eerste instansie ʼn skrywe gerig aan applikant se
prokureur van rekord,
welke skrywe aangeheg is as aanhangsel “G7”
tot die funderende verklaring, waarin verwys is na applikant se
prokureur
van rekord se skrywe van 11 Augustus 2010.  Soos
vroeër hierin vermeld, is in daardie skrywe sekere inligting
vanaf applikant
se prokureur van rekord versoek, maar lees die
tersaaklike gedeelte daarvan, insoverre dit die aspek van
dringendheid betref, as
volg:

It
is imperative that our client’s situation be properly evaluated
before he makes a final decision about his future career.
He
has relocated to and established himself in Durban and it is
therefore unreasonable to expect of him to report for practise

immediately as requested in your letter under reply.”
[24]
Op 17 Augustus 2010 het applikant se
prokureur van rekord reageer op voormelde skrywe van respondente se
prokureur van eerste instansie,
welke skrywe aangeheg is tot die
funderende verklaring as aanhangsel “G13”, waarin die
versoek dat eerste respondent
hom onmiddellik moet aanmeld by die
oefeninge van applikant, herhaal.
[25]
Dit blyk voorts uit paragraaf 10.2 van die
funderende verklaring dat mnr. Verster persoonlik op 19 Augustus 2010
ʼn telefoniese
gesprek gehad het met die president van tweede
respondent, mnr. Hassard, waartydens mnr. Verster vir mnr. Hassard
versoek het om
toe te tree tot die dispuut wat op daardie stadium
deur mnre. Brian van Zyl en Rudolf Strauli namens tweede respondent
gedryf is
om te verseker dat eerste respondent terugkeer na
applikant, waartydens   mnr. Hassard mnr. Verster meegedeel
het dat
hy die aangeleentheid reeds bespreek het met die voorsitter
van die direksie van tweede respondent, mnr. Swain, en dat beide van

hulle tot die gevolgtrekking gekom het dat die uitslag van die
arbitrasieverhoor aanvaar moes word en wat hulle betref, tweede

respondent nie enige verdere aanspraak op eerste respondent se
dienste behoort te maak nie. Hy het nietemin onderneem om die
aangeleentheid
intern te bespreek ten einde die voortslepende dispuut
te probeer oplos, maar het mnr. Verster sedertdien nie weer van mnr.
Hassard
verneem nie, hoewel mnr. Verster op daardie stadium hoopvol
was dat eerste respondent weer sy dienste aan applikant beskikbaar
sou stel.  Hierdie bewerings is nie deur respondente in hul
opponerende verklaring ontken nie.
[26]
Op 30 Augustus 2010 het respondente se
prokureur van rekord ʼn skrywe gerig aan applikant se prokureur
van rekord, welke skrywe
aangeheg is tot die funderende verklaring as
aanhangsel “G18”, sowel as ʼn skrywe aan applikant,
welke skrywe aangeheg
is as aanhangsel “G21” tot die
funderende verklaring, in welke skrywes beweer is dat applikant
eensydiglik en onregmatiglik
sy verpligtinge teenoor eerste
respondent in terme van die spelerskontrak repudieer het, welke
repudiasie deur eerste respondent
aanvaar is en voortspruitend
waaruit namens eerste respondent dus kennis gegee word dat hy die
spelerskontrak beëindig met
onmiddellike effek.
[27]
Uit bogemelde is dit na my mening
onteenseglik duidelik dat ten spyte van eerste respondent se sms van
12 Augustus 2010, die vraag
of eerste respondent hom inderdaad vir
die voortsetting van sy diens by applikant gaan aanmeld, aldan nie,
nog hangend en onduidelik
was deurdat beide in die skrywes namens
respondente en tydens die gesprekvoering deur mnr. Verster met mnr.
Hassard, die situasie
nog oorweging geniet het.  Dit het eers
met die twee skrywes van 30 Augustus 2010 finaal duidelik geword dat
eerste respondent
nie voornemens is om hom vir diens by applikant aan
te meld nie.
[28]
Gevolglik het die noodsaak om die
onderhawige aansoek te loods, eers op 30 Augustus 2010 geblyk. Die
aansoek is daaropvolgend, soos
vroeër hierin uiteengesit, op 8
September 2010 uitgereik en op 9 September 2010 ooreenkomstig die
hofreëls beteken. Soos
ook reeds vroeër hierin uiteengesit,
is daar toe aan respondente geleentheid gegee om hul opponerende
beëdigde verklarings
te liasseer teen Woensdag, 15 September
2010, en is daar ook voorsiening gemaak dat die repliserende
verklaring geliasseer sal
word teen 17 September 2010 om 12h00, met
die verdere bepaling dat die aansoek dan aangehoor sal word op 23
September 2010.
Hierdie tydsbeperkings is duidelik neergelê
ten einde te verseker dat die aansoek teen 23 September 2010 ryp is
vir die beregting
van die finale regshulp wat deur applikant gevorder
word.  Daar is dan ook spesifiek deur applikant in sy funderende
verklaring
beweer dat die tydperk ten opsigte van die liassering van
opponerende verklarings na applikant se oordeel meer as voldoende
is.
Wat betref die datum 23 September 2010, is spesifiek deur
applikant beweer dat dit noodsaaklik was dat dit op laasgenoemde
datum
aangehoor word, aangesien die September reses na laasgenoemde
datum aanbreek en die eersvolgende datum waarop dit dan bereg sou
kon
word eers 14 Oktober 2010 sal wees, op welke datum die doel van die
aansoek tot ʼn groot mate verydel sal wees omdat dit
van kritieke
belang is dat eerste respondent sy dienste so spoedig moontlik aan
applikant beskikbaar stel.
[29]
Wat laasgenoemde bewering betref met
betrekking tot die verydeling van die doel van die aansoek en die
kritiese belang dat eerste
respondent sy dienste so spoedig as
moontlik aan applikant beskikbaar stel, steun applikant op die
volgende gronde van dringendheid:
29.1
ʼn Skaakmatposisie heers tans vanweë
die houding en optrede van respondente, deurdat eerste respondent nie
geregtig is
om gekies te word om professionele rugby vir tweede
respondent te speel nie, maar ook weier om sy dienste aan applikant
beskikbaar
te stel ooreenkomstig die bepalings van die
spelerskontrak. Hierdie skaakmatposisie word deur respondente erken,
hoewel beweer
word dat dit grotendeels aan applikant se toedoen toe
te skryf is.
29.2
Applikant loop die risiko om deur SARU
gesensureer te word vanweë die feit dat weens eerste respondent
se nie-beskikbaarheid,
applikant hom in ʼn posisie mag bevind dat
applikant nie genoeg swart spelers beskikbaar het om diens te doen in
die huidige
Curriebeker seisoen nie. In die verband is daar geweldige
politieke druk op alle rugby-unies om nie alleen swart spelers te
kontrakteer
nie, maar ook gekontrakteerde swart spelers te kies om te
speel
29.3
Eerste respondent se weiering om sy dienste
aan applikant beskikbaar te stel nieteenstaande die
arbitrasietoekenning het ʼn
negatiewe uitwerking op die moraal
van die afrigting- en spelerskorps van applikant, deurdat die indruk
by spelers gelaat word
dat applikant nie optree om sy belange te
beskerm en toe te sien dat spelers hul kontraktuele verpligtinge
nakom nie.
29.4
Aangesien Vodacom se kontrak met applikant
verstryk op 31 Desember 2010, is applikant huidiglik dringend opsoek
na borge vir die
toekoms en is dit belangrik dat die spelersprofiel
van applikant reg is en die span ook goed vaar in die
rugbykompetisies aangebied
deur SARU, spesifiek die Curriebeker
kompetisie wat tans in volle swang is.
29.5
Dit is in die beste belang van eerste
respondent en ook tweede respondent dat die sage tussen die partye
nou tot ʼn einde kom.
Die feit dat eerste respondent nie
tans enige Curriebeker rugby speel nie, het ook ʼn nadelige effek
op sy loopbaan insoverre
hy die gulde geleentheid om deur goeie
prestasie in die Curriebeker reeks sy plek in die Springbokspan wat
teen die einde van die
jaar na Europa toer, oop te speel, in gevaar
stel. Hoewel respondente hiermee saamstem, word beweer dat dit nie
ten koste van eerste
respondent se reg op ʼn billike arbitrasie
of verhoor deur ʼn Hof met gepaste jurisdiksie, moet geskied nie.
29.6
Die Curriebeker kompetisie raak al feller
soos wat die einde daarvan genader word. Op datum van die liassering
van die funderende
verklaring, was daar drie spanne op ʼn totaal
van 28 punte en word beweer dat applikant ʼn goeie kans staan om
in ʼn
Curriebeker semi-finaal op sy tuisveld betrokke te wees.
Dit beteken egter dat die span waarskynlik volpunte moet behaal in
sy
laaste drie Curriebeker wedstryde op 25 September 2010, 2 Oktober
2010 en 9 Oktober 2010.  In die verband beskik applikant
tans
slegs oor een swart agterspeler, te wete Jongi Nokwe wat op
Curriebeker standaard is en wat ook vleuel speel.  Benewens

Nokwe is daar twee ander swart spelers gekontrakteer, synde Ashley
Johnson en Kabama Floors, wat beide voorspelers is. Kragtens
ʼn

gentleman’s agreement

en sonder om te beweer dat `n kwotastelsel verpligtend is, is
applikant verplig om minstens drie swart spelers in sy groep
van 22
spelers te kies vir elke Curriebeker wedstryd, waarvan twee in die
begin vyftiental moet wees en een ʼn plaasvervanger
mag wees.
Afgesien van voormelde drie swart spelers en met die uitsluiting van
eerste respondent, beskik applikant oor geen ander
swart spelers wat
vir die Curriebeker span in aanmerking geneem kan word nie.
Indien enige van hierdie spelers beseer sou
word, veral Nokwe, wat
ook ʼn vleuel is soos eerste respondent, sal applikant nie net in
ʼn groot verleentheid wees nie,
maar ook onderhewig wees aan
moontlike sanksies deur SARU. Vanweë die feit dat alle spelers
wat van Curriebeker gehalte is,
reeds gekontrakteer is, is dit nie
moontlik om op hierdie stadium enige speler te kontrakteer en op
daardie wyse by applikant se
Curriebeker span te betrek nie.
29.7
Applikant se span het tans ʼn geweldige
probleem op vleuel. Op die datum van die liassering van die
funderende verklaring, is
die enigste erkende beseringsvrye vleuel
waaroor applikant beskik Nokwe. J.W. Jonker, wie eintlik ʼn
senter is, is wel as
vleuel aangewend oor die afgelope tyd, maar het
hy ʼn dybesering en is die kanse goed dat hy vir die grootste
gedeelte van
die seisoen nie sal kan rugby speel nie. Tans word van
Phillip Snyman gebruik gemaak wie ook eintlik ʼn senter is, maar
noodgedwonge
na vleuel verskuif moes word. Daar is geen ander
spelers wat as vleuels gekies kan word en wat van Curriebeker gehalte
is nie.
29.8
Indien eerste respondent hom sou aanmeld
vir diens, sal hy beslis gekies word en het applikant volle vertroue
dat hy ʼn groot
bydrae sal lewer om te verseker dat applikant
weer goed presteer in hierdie Curriebeker toernooi.
[30]
Wat betref die politieke druk vir die
insluiting van swart spelers, beweer respondente dat dit ʼn
ongegronde rede vir dringendheid
is (asook vir onherstelbare
benadeling) en word beweer dat applikant self te blameer is vir
hierdie toedrag van sake.  Respondente
beweer dat die politieke
druk om swart spelers te kontrakteer en te verseker dat hulle aan
rugbykompetisies deelneem reeds etlike
jare geld en het applikant
versuim om aan hierdie vereistes gehoor te gee.  Nie alleen het
applikant nagelaat om voldoende
swart spelers te kontrakteer nie,
maar het applikant ook die twee swart vleuels, Eddie Fredericks en
Danwil Demas, vrygestel om
elders te speel.
In
repliek verduidelik applikant dat applikant nog altyd aan die
voorskrifte met betrekking tot transformasie voldoen het.
Top
swart spelers (soos ook wit spelers) wat hul naam maak in die
Vrystaat word egter op gereelde basis die teiken van ryker unies
en
sodra hulle spelerskontrakte uitloop, word enorme bedrae vir hulle
dienste aangebied wat veroorsaak dat applikant in baie gevalle
nie
met hierdie unies kan kompeteer nie.  Wat Eddie Fredericks
betref, het applikant verduidelik dat hy reeds 32 jaar oud
is, wat
oud is vir ʼn agterspeler en is hy vanweë die feit dat hy
vorm verloor het, nie meer deur applikant in aanmerking
geneem vir
Curriebeker verpligtinge nie.  Hy is tans by die Griffons in
diens, maar haal nie eers die Griffons span wat in
ʼn laer
kompetisie as applikant deelneem nie. Wat Danwil Demas betref, beweer
Applikant dat hy wisselvallig begin vertoon het
en tot ʼn groot
mate teleurgestel het en sy goeie vorm van die verlede verloor het.
Toe hy dus ʼn aanbod uit Italië
gekry het, het applikant
gemeen dat applikant nie in sy pad sal staan nie, omdat ʼn
oordragfooi beding is. Hy was, aldus applikant,
op daardie stadium
nie meer op Curriebeker standaard nie. In ieder geval het applikant
op die stadium toe Demas vrygestel is van
sy verpligtinge, vas geglo
dat eerste respondent sy verpligtinge teenoor applikant sal nakom in
die lig van die advies dat applikant
behoort te slaag met die
arbitrasie wat spoedig daarna sou volg.
[31]
Wat betref applikant se uiteensetting van
die bydrae wat eerste respondent sal lewer tot applikant se prestasie
in die huidige Curriebeker
toernooi, beweer respondente dat dit
teenstrydig is met die waarde wat deur applikant op eerste respondent
geplaas is toe eerste
respondent deur applikant gekontrakteer is.
Applikant
het in sy repliserende verklaring op volledige wyse gehandel met die
omstandighede wat geheers het ten tyde van die sluiting
van die
spelerskontrak met eerste respondent gedurende 2008, welke bewerings
ek hieronder meer in detail mee sal handel.
[32]
Wanneer bogemelde bewerings egter in
totaliteit in oënskou geneem word, is ek, selfs met die
toepassing van die geykte toets
in
PLASCON-EVANS
PAINTS vs VAN RIEBEECK PAINTS (PTY) LTD
1984(3) SA 623 (A), in die uitoefening van my diskresie oortuig dat
applikant ʼn behoorlike saak vir dringendheid en dus die

verlening van bede 1 van die Kennisgewing van Mosie uitgemaak het.
ARTIKEL
27 VAN DIE WET OP DIE HOOGGEREGSHOF, WET 59 VAN 1959:
[33]
Die partye is dit eens dat Artikel 27 van
voormelde wet (hierinlater na verwys as “die Wet”) van
toepassing is in die
onderhawige geval, alwaar die aansoekstukke op
respondente beteken is buite die regsgebied van hierdie Hof. In terme
van Artikel
27 van die Wet moet ten minste 21 (kalender) dae
toegelaat word vir ʼn teenparty in sodanige omstandighede om
verskyning van
verdediging aan te teken.  Soos reeds uit die
agtergrond tot die onderhawige aansoek blyk, is daar nie sodanige 21
dae tydperk
aan respondente verskaf nie. Waar daar in die onderhawige
aansoek finale regshulp teen respondente gevorder word, is dit deur
respondente
beweer en deur mnr. Stelzner, namens respondente, betoog
dat die Hof nie by magte is om die nie-nakoming van hierdie artikel
te
kondoneer nie.  In die verband het mnr. Stelzner gesteun op
die uitspraak in
SHIELD INSURANCE
COMPANY LTD vs VAN WYK
1976(1) SA
770 (NC).  Die enigste grondslag waarop daar in daaropvolgende
uitsprake onderskei is van laasgenoemde uitspraak,
is in gevalle waar
daar, anders as in die onderhawige aansoek, slegs aansoek gedoen is
om tussentydse regshulp in die vorm van
ʼn reël
nisi
.
In die verband het mnr. Stelzner verwys na die uitsprake in
TURQUOISE
RIVER INC. vs MACMENAMIN AND OTHERS
1992(3) SA 653 (D) en
SCOTT vs HOWE
2007(3) SA 425 (O).  Gevolglik het mnr. Stelzner betoog dat daar
in die onderhawige geval geen saak in die funderende stukke
uitgemaak
is vir kondonasie van die nie-nakoming van Artikel 27 van die Wet nie
en was daar ook geen afstanddoening deur die respondente
van hul
regte om 21 kalenderdae kennis gegee te gewees het nie. Gevolglik het
hy betoog dat die aansoek van die hand gewys behoort
te word of dat
die aansoek uitgestel moet word ten einde respondente die
voorgeskrewe tyd te gun ten einde hul opponerende stukke
aan te vul.
[34]
Mnr. Daffue was dit eens wat betref die
beginsels in voormelde regspraak neergelê.  Hy het egter
betoog dat die bedoeling
van die artikel is om aan ʼn party
voldoende tyd te gun om hom in staat te stel om verskyning van
verdediging aan te teken
indien `n party sou wou.  Hy het voorts
betoog dat alhoewel respondente in hul kennisgewing wat geag moet
word ʼn kennisgewing
van opponering te gewees het, waarna ek
reeds in paragraaf 3 hierbo verwys het, gesteun het op die
nie-nakoming van Artikel 27,
dit duidelik is dat hulle voldoende tyd
gehad het om die aansoek te opponeer en hulle opponerende verklarings
te liasseer. Hy het
dus betoog dat die doel van die Artikel bereik is
en die nie-nakoming daarvan irrelevant geword het.
[35]
In
CONSANI
ENGINEERING (PTY) LTD vs ANTON STEINECKER MASCHINENFABRIK GmbH
1991(1) SA 823 (T) is in ʼn aansoek om summiere vonnis waarin die
verweerder wel ʼn kennisgewing van voorneme om te verdedig

liasseer het, maar daarna beweer het dat Artikel 27 van die Wet nie
nagekom is nie deurdat slegs tien dae geleentheid om te verdedig
aan
verweerder gegee is, het die Hof as volg op 824 F tot 825 I beslis:

It
seems to me, however, that, once a defendant has entered appearance
to defend as it has done in the present matter, non-compliance
with
the Rules as to service and with s 27 becomes irrelevant.  The
purpose of service in terms of the Rules is to bring the
edictal
citation to the attention of the defendant and the purpose of s 27 is
to ensure that such defendant has sufficient time
to defend if it so
wishes.  Both of these objectives have been achieved and the
particular statutory provision and rule have
been exhausted.
This approach seems to me to be to accord with that of Flemming J in
S.A. Metropolitan Lewensverskeringsmaatskappy
Bpk v Louw N.O. 1981(4)
SA 329 (O) and De Klerk v De Klerk 1986(4) SA 424 (W) to which
counsel for the plaintiff referred.
In these cases the learned
Judge held that prejudice was a prerequisite to success in an
application in terms of Rule 30(1).
And despite protestations
to the contrary made by defendant’s attorney, defendant has
suffered no prejudice whatsoever.
I say this for the following
reasons. … No affidavit has been filed by any of defendant’s
directors or employees.
Thus no allegation by them of prejudice
is made.  Furthermore the history of the matter attests to an
absence of prejudice.

Mr.
Jordaan, who appeared for the defendant, contended that I had no
power to condone non-compliance with s 27 and in support of
this
submission cited Shield Insurance Co Ltd v Van Wyk (
supra
);
Bay Loan Investment (Pty) Ltd v Bay View (Pty) Ltd 1971(4) SA 538 (C)
and McGrath v McGrath 1961(4) SA 562 (W) at 566H. The first
answer to
this submission is that I am not condoning non-compliance with s 27;
I am simply finding that the provisions of the section
no longer
apply.…”
[36]
Soos reeds vermeld, is die punt ten opsigte
van die nie-nakoming van die bepalings van Artikel 27 reeds in die
kennisgewing, wat
blyk die kennisgewing van opponering, te wees,
geopper.  Verdermeer is die nie-nakoming van die bepalings van
Artikel 27 op
die volgende wyse in die opponerende verklaring van
eerste respondent geopper, welke geag moet word ook namens tweede
respondent
geopper te wees:
36.1
In paragraaf 5 daarvan is vermeld dat
respondente nie afstand doen van hul regte in die verband nie en
vra dat die aansoek om
die rede van die hand gewys   word, met
koste.
36.2
In paragraaf 6 is vermeld dat indien die
Hof bevind dat applikant, nieteenstaande sy nie-nakoming van Artikel
27 met die aansoek
mag volhard, eerste respondent kortliks sy verwere
uiteensit na die beste van sy vermoë met die beperkte tyd tot sy
beskikking.
36.3
In paragraaf 7.5 is vermeld dat eerste
respondent uiters beperkte tyd gegun is om te antwoord op die
bewerings vervat in die funderende
verklaring, inaggenome dat hy hom
in Durban bevind en sy regsverteenwoordiger in Stellenbosch gesetel
is, ʼn feit waarvan applikant
te alle tye ten volle bewus was.
36.4
In paragraaf 7.6 is as volg deur eerste
respondent beweer:

As
gevolg van die tydsbeperking, is ek genoodsaak om meer kripties met
alles te handel as wat ek in die normale verloop sou doen
en moes my
regsverteenwoordigers met behulp van tweede verweerder se
verteenwoordigers die eedsverklaring onder groot druk met
my
finaliseer.”
(Ek
aanvaar dat bedoel is om na tweede respondent te verwys en nie na
tweede verweerder nie.
36.5
In paragraaf 20 is weer beweer dat die tydsperiode wat aan eerste
respondent gegun is om die aansoek te opponeer en beëdigde

verklarings op te stel, onvoldoende is. Die feit dat sy prokureur
praktiseer te Stellenbosch, terwyl hy homself in Durban bevind,

bemoeilik konsultasie, asook die afhandeling van die opponerende
stukke en liassering daarvan te Bloemfontein binne die beperkte
tyd
toegelaat.
[37]
Reeds in die funderende verklaring is die
bewering gemaak dat respondente nog deurentyd, dit wil sê
sedert hierdie dispuut
ʼn aanvang geneem het nog voor die
arbitrasieverrigtinge, deur dieselfde prokureur verteenwoordig is en
al die tersaaklike
feite binne die kennis van die partye sowel as hul
prokureur val. Daarom is beweer dat die tyd wat aan respondente gegun
is om
die aansoek te opponeer en die opponerende verklarings te
liasseer, na applikant se oordeel in die omstandighede meer as
voldoende
is. Hierdie bewerings is ook herhaal in die repliserende
verklaring in antwoord op bogemelde besware deur respondente geopper
ten
opsigte van die tydsbeperkings.
In
paragraaf 5.4 van die repliserende verklaring is die punt ook
pertinent deur applikant gemaak dat eerste respondent versuim om
die
Hof in sy vertroue te neem en aan te toon welke verdere ondersoeke hy
sou wou doen en watter ander getuienis hy moontlik sou
wou voorlê
ter bevordering van sy opponering en het applikant derhalwe in die
repliserende verklaring die Hof versoek om
respondente se bewerings
in hierdie verband te verwerp insoverre dit ten doel het om aanspraak
te maak op enige benadeling.
[38]
In reaksie op laasgenoemde bewerings in die
repliserende verklaring, het mnr. Stelzner in sy betoogshoofde en ook
ten tyde van sy
mondelinge betoog aan die hand gedoen dat gegewe die
kort tydperk wat aan respondente beskikbaar gestel is, hulle nie eers
die
geleentheid gehad het om vas te stel wat nog gesê kan word
nie, wat nog van wat die relevante feite is.  Aldus die
betoogshoofde
is twee aspekte wat verdere navorsing en die inwinning
van inligting geverg het wat nie in die kort tydperk moontlik was
nie, die
antwoorde van mnre. Hassard en Swain op die bewerings in
paragraaf 10.2 van die funderende verklaring, waarna ek reeds in
paragraaf
27 hierbo verwys het, en verdere inligting omtrent die
diskrepansie in die spelers se vergoeding.
[39]
Laasgenoemde aspekte is egter geensins in
die opponerende verklaring van respondente geopper tot dien effek dat
dit aspekte is wat
hulle wens verder te ondersoek nie. Verdermeer is
dit insiggewend, soos ook deur mnr. Daffue uitgewys, dat die
bewerings wat in
paragraaf 10.2 van die funderende verklaring gemaak
is met betrekking tot mnre. Hassard en Swain se siening dat die
uitslag van
die arbitrasieverhoor aanvaar moes word en dat tweede
respondent nie enige verdere aanspraak op eerste respondent se
dienste behoort
te maak nie, geensins ontken is in die opponerende
verklaring nie.
[40]
Wat betref die verdere inligting omtrent
die diskrepansie in die onderskeie spelers se vergoeding, blyk dit,
soos ek hieronder meer
volledig mee sal handel, dat hierdie inligting
reeds tot beskikking van respondente was ten tyde van die arbitrasie.
[41]
Na my mening is dit ook uiters insiggewend
dat respondente op geen stadium applikant versoek het om ʼn
verlenging van die tydperk
waarbinne respondente se kennisgewing van
opponering en/of opponerende verklarings geliasseer moes word nie.
Dit sou tog die logiese
ding gewees het om te doen as respondente
bona fide van oordeel was dat hulle meer tyd daarvoor benodig.
[42]
Na my mening is die onderhawige geval
analoog aan die  omstandighede wat geopper is in die bogemelde
CONSANI ENGINEERING
(PTY)_LTD
-uitspraak, want hoewel
respondente poog te protesteer teen die korter tydperk wat aan hule
verleen is en poog te beweer dat hulle
benadeel is, spreek die
aspekte geopper in paragrawe 36 tot 40 hierbo, tot die teendeel. Waar
respondente dus wel hul opponerende
verklarings liasseer het en by
gebrek aan enige werklike benadeling, en inaggenome dat ek reeds
bevind het dat die aansoek wel
dringend is, moet dit in die
omstandighede geag word dat die oogmerk en doelstelling van Artikel
27 van die Wet wel bereik is.
In die ongerapporteerde uitspraak van
NEW DIAMOND CORPORATION (PTY) LTD AND
ANOTHER vs ZONE ONE DIAMONDS (PTY) LTD (FORMERLY SKEAT MINING (PTY)
LTD) AND OTHERS
, saaknommer
167/2005, gelewer deur die Noord-Kaapse Afdeling op 4 Maart 2005 deur
Olivier R, is voormelde beginsels ook nagevolg
in paragraaf 6
daarvan. Sien ook die ongerapporteerde uitspraak in
MAYEKISO
vs MAGASHULE
, saaknommer 2567/2008;
5614/2008, gelewer deur hierdie Afdeling van die Hoë Hof deur
Kruger R op 19 Maart 2009, in besonder
paragrawe 32 en 33 daarvan.
[43]
Gevolglik is ek van mening dat die
nie-nakoming van Artikel 27 in die onderhawige geval nie enige
benadeling vir respondente ingehou
het nie en het die bepalings van
die artikel in die onderhawige geval irrelevant geword.
JURISDIKSIE:
[44]
Respondente het in hul opponerende
verklaring die verdere punt
in
limine
/verweer geopper dat hierdie Hof
nie oor die nodige jurisdiksie oor respondente beskik om die aansoek
te kan bereg nie.  In
die verband is daar in die opponerende
verklaring beweer dat eerste respondent in Durban woonagtig is, wat
buite die jurisdiksie
van hierdie Hof is, en dat tweede respondent se
hoofplek van besigheid en geregistreerde kantoor ook te Durban setel,
buite die
jurisdiksie van die Hof.
[45]
Verder het respondente dit ook geopper dat
applikant nie in sy funderende verklaring enige bewering gemaak het
dat die skuldoorsaak
binne die jurisdiksie van hierdie Hof ontstaan
het nie.  Dit is ook ten tyde van die mondelinge betoog deur
mnr. Stelzner
betoog dat applikant eers in repliek ʼn saak
probeer uitmaak het dat die Hof jurisdiksie het, wat daarop gebaseer
is dat die
skuldoorsaak te Bloemfontein ontstaan het omdat die
spelerskontrak te Bloemfontein gesluit is en eerste respondent
verplig is om
sy dienste by applikant se hoofkantoor te Bloemfontein
aan te bied, asook dat die arbitrasieverrigtinge in Bloemfontein
gehou is
en dat die arbiter sy toekenning in Bloemfontein gemaak
het.  Verdermeer is tweede respondent volgens applikant se
aanspraak
nie geregtig om inbreuk te maak op hierdie kontraktuele
verhouding nie.
Mnr.
Stelzner het voorts betoog dat in besonder wat tweede respondent
betref, hierdie Hof nie jurisdiksie het nie, aangesien die
beweerde
optrede van tweede respondent wat applikant poog te verbied, optrede
is wat te Natal plaasvind.
[46]
Hoewel dit inderdaad so is dat daar nie in
die funderende verklaring ʼn spesifieke bewering met betrekking
tot jurisdiksie gemaak
is nie, is dit in die Hooggeregshof nie ʼn
voorvereiste dat dit aldus gedoen moet word nie, solank die
onderliggende feite
waarop gesteun word wel jurisdiksie daarstel.
In die verband blyk dit duidelik uit die spelerskontrak aangeheg as
aanhangsel
“E” tot die funderende verklaring dat dit deur
beide partye in Bloemfontein onderteken is.  Wat betref die
arbitrasietoekenning,
aanhangsel “D” tot die funderende
verklaring, blyk dit insgelyks duidelik uit die opskrif en die
ondertekening daarvan
dat die arbitrasieverrigtinge te Bloemfontein
plaasgevind het en ook dat die arbitrasietoekenning as sulks te
Bloemfontein gemaak
is.
Wat tweede
respondent betref, is daar pertinent in die funderende beëdigde
verklaring beweer (p. 26 en p. 39 tot 40 van die
aansoekstukke) dat
dit ten tyde van die arbitrasieverhoor gemene saak was dat applikant
reeds op 19 Mei 2010 in kennis gestel is
dat eerste respondent op
daardie stadium reeds ʼn spelerskontrak met tweede respondent
onderteken het, nieteenstaande applikant
se siening deurgaans dat die
spelerskontrak tussen applikant en eerste respondent geldig en
bindend is. Verdermeer het applikant
ook beweer dat eerste respondent
nieteenstaande die arbitrasietoekenning op gereelde basis oefeninge
van tweede respondent bywoon.
Hierdie bewerings blyk derhalwe
duidelik daarop te slaan dat applikant daarop steun dat tweede
respondent deur voormelde optrede
inbreuk maak op die kontraktuele
verhouding wat aldus applikant tussen applikant en eerste respondent
te Bloemfontein bestaan.
[47]
In
LAWSA
,
vol. 11, tweede uitgawe, par. 550 op p. 507, is met verwysing na
gesag as volg vermeld:

It
has, more specifically, for example, been held that the court for the
area in which a contract was entered into or was to be
performed,
wholly or in part, … has jurisdiction to entertain the
relevant proceedings.”
In
POLLAK ON JURISDICTION
,
D. Pistorius, tweede uitgawe, op p. 62 is dit insgelyks as volg
verwoord:

A
division of the Supreme Court will be the
forum
contractus
if the contract was entered
into within the area over which it exercises jurisdiction and it is
not necessary that the contract
should also have to be performed
within such area.”
In
VENETA MINERARIA SPA vs CAROLINA
COLLIERIES (PTY) LTD
1987(4) SA 883
(AD) op 887 B tot C is daar met goedkeuring na
EINWALD
vs THE GERMAN WEST AFRICAN COMPANY
(1887) 5 SC 86
verwys en is beslis dat:
“…
the
grounds upon which jurisdiction can be exercised in respect of any
contract over a defendant without his consent, express or
implied,
are threefold,

viz
by virtue of the defendant’s domicile being here, by virtue of
the contract either having been entered into here or having
to be
performed here, and by virtue of the subject-matter in an action in
rem being situated in this colony’.”
[48]
Gegewe die regshulp wat in bedes 3 en 4
teen eerste respondent gevorder word, blyk dit dat dit onderskeidelik
uit ʼn gebiedende
en verbiedende interdik bestaan.  In die
verband het mnr. Stelzner, onder andere, na die uitspraak in
VULINDLELA FURNITURE MANUFACTURERS
(PTY) LTD vs MEC, DEPARTMENT OF EDUCATION AND CULTURE, EASTERN CAPE,
AND OTHERS
1998(4) SA 908 (TkD)
verwys waar daarop op 921 E tot G tot die volgende gevolgtrekking
gekom is:

From
the aforegoing, it can be concluded that if the defendant or
respondent is a peregrinus in the area over which the Court exercises

jurisdiction, the necessary jurisdictional connecting factors or
rationes jurisdictionis
would exist if the cause of action arose or the contract in respect
of which the proceedings are being brought was entered into
within
such area or, in the case of mandatory interdict, if the order is to
be carried out within such area or, in the case of
a prohibitory
interdict, the act against which an interdict is claimed is being
done or is about to be done in such area.”
In
POLLAK ON JURISDICTION
,
supra
, is
daar met verwysing na beide gebiedende en verbiedende interdikte as
volg opgemerk op p. 118:

The
Court can exercise jurisdiction over a peregrinus in exactly the same
way that he does over an incola if the interdict relates
to an
unlawful act to be restrained or to an act which is unlawfully not
being performed within the area over which it exercises

jurisdiction.”
[49]
Mnr. Daffue het in sy betoog ook verwys na
LAWSA
,
vol. 11,
supra
,
par. 553 op p. 515 wat as volg lees:

Principle
of
causae continentia
In order to avoid duplication of proceedings and conflicting
decisions in the same matter, and to dispose of cases more
conveniently:
(a)
more than one claim against different persons or in respect of
different things in different jurisdictional areas may be joined
in
one process before one court if it can be said that together they
really constitute one case, in that the one begins where the
other
ends; and
(b)
one indivisible obligation in respect of one indivisible thing which
is situated in two different jurisdictional areas may be
enforced in
any of the areas concerned.”
In
voormelde paragraaf is daar spesifiek verwys na die uitspraak in
ROBERTS CONSTRUCTION COMPANY LTD. vs
WILLCOX BROS. (PTY) LTD
1962(4) SA
326 (A), waarop mnr. Daffue ook gesteun het, waarin daar met die
toepassing van hierdie beginsel gehandel is op 336
D tot 337 H.
Sien ook
MAJOLA vs SANTAM INSURANCE
COMPANY LTD
1976(1) SA 874 (SE) op
876 G tot 877 D en
CORDIANT TRADING
CC v DAIMLER CHRYSLER FINANCIAL SERVICES
2005(6) SA 205 (SCA) op 211 H tot 212 E.
[50]
Wanneer voormelde beginsels op die
onderhawige feite en gevorderde regshulp toegepas word wat betref
eerste respondent, is dit,
soos reeds vermeld, duidelik dat die
handeling wat in bede 3 van die kennisgewing van mosie gevorder word
as ʼn gebiedende
interdik, eerstens ʼn handeling daarstel wat
te Bloemfontein uitgevoer moet word, synde dat eerste respondent hom
vir diens
by applikant se besigheidsplek moet aanmeld te Vodacompark,
Bloemfontein, ten opsigte van ʼn spelerskontrak wat ook te
Bloemfontein
gesluit is.  Vanweë redes wat hierinlater sal
blyk, ag ek dit nie nodig om enigsins die vraagstuk of eerste
respondent
sy kontraktuele verpligtinge slegs in Bloemfontein of
gedeeltelik ook elders verrig, te beslis nie.
[51]
Op die basis van voormelde, is ek dus
oortuig dat hierdie Hof jurisdiksie het ten opsigte van die vordering
in bede 3 van die kennisgewing
van mosie.
[52]
Wat betref bede 4 van die kennisgewing van
mosie, is ek ten eerste van oordeel dat die handeling wat daarin
verbied word, steeds
slaan op eerste respondent se beweerde
verpligting om sy kontraktuele verpligtinge ten opsigte van die
kontrak wat te Bloemfontein
gesluit is, na te kom.  In soverre
dit egter slaan op die verbod van handelinge te Natal, blyk dit
duidelik uit die beginsels
uiteengesit in paragraaf 48 hierbo, dat
dit ʼn beweerde verpligting van eerste respondent is wat
onlosmaaklik verbind is en
gekoppel is aan die verpligting om sy
kontraktuele verpligtinge jeens applikant na te kom, laasgenoemde ten
opsigte waarin ek reeds
beslis het hierdie Hof wel jurisdiksie het.
Derhalwe sal die Hof ook ten opsigte van die verbiedende interdik wat
direk voortspruit
uit die kontraktuele verhouding tussen die partye
en dus ook uit die gebiedende interdik, oor die nodige jurisdiksie
beskik.
[53]
Wat betref die verbiedende interdik wat
teen tweede respondent in bede 5 van die kennisgewing van mosie
gevorder word, is ek van
mening dat Artikel 19(1)(b) van die Wet hier
toepassing vind, wat as volg lees:
“’
n
Provinsiale of plaaslike afdeling besit ook regsbevoegdheid oor ʼn
persoon wat buite sy regsgebied woon of is en wat gevoeg
word as ʼn
party by ʼn geding met betrekking waartoe daardie provinsiale of
plaaslike afdeling regsbevoegdheid besit of
wat ingevolge ʼn
derde-party-kennisgewing ʼn party by so ʼn geding word,
indien bedoelde persoon binne die regsgebied
van ʼn ander
provinsiale of plaaslike afdeling woon of is.”
In
MOSSGAS (PTY) LTD vs ESKOM AND
ANOTHER
1995(3) SA 156 (WLD) is,
onder andere, as volg op 157 D en verder beslis:

Section
19(1)(b) was enacted to extend the territorial jurisdiction of a
Local or Provincial Division over parties not ordinarily
susceptible
to the Court’s jurisdiction where it was sought to join such
party to a cause over which that Local or Provincial
Division has
jurisdiction. By ‘cause’is meant an action or legal
proceeding, not cause of action. The aim and purpose
of s 19(1)(b)
was to avoid a multiplicity of actions with all the inconvenience and
expense that would involve and to avoid conflicting
judgments in the
same cause of action.  See Majola vs Santam Insurance Company
Ltd and Others 1976(1) SA 874 (SE) at 876 H
and 877 I.
The difficulty which
would arise when defendants who are liable to a plaintiff on the same
cause of action and are resident in different
jurisdictions is thus
averted by the enactment and proper application of this section.
There is in my view no basis for limiting
its application and the
only limitations to its applicability are those to be found in the
sub-sections. …
It
is argued in the first instance by the second defendant that s
19(1)(b) applies only to those cases where a party is joined after

the proceedings have already been instituted and it is thereafter
sought to join a party.  … In my view there is no

substance in this point.  It would place an unnecessary
limitation on the enforcement in the applicability of the section
and
would result in absurd results.  … In my view, s 19(1)(b)
applies to all cases where the parties seeks to join
another party to
a cause in respect of which that Provincial or Local Division has
jurisdiction whether or not the action is about
to commence or has
already commenced.  It follows therefore that the special plea
falls to be dismissed.”
[54]
Gevolglik is ek dus oortuig dat hierdie Hof
ook oor die nodige jurisdiksie ten opsigte van tweede respondent
beskik.
[55]
Wat betref die vordering in bede 2 van die
kennisgewing van mosie, synde dat die arbitrasietoekenning ʼn
hofbevel gemaak word,
is hierdie arbitrasietoekenning gemaak
voortspruitend uit arbitrasieprosedure waarvoor in die spelerskontrak
voorsiening gemaak
is, welke spelerskontrak te Bloemfontein gesluit
is, het die arbitrasie te Bloemfontein plaasgevind en is die
arbitrasietoekenning
te Bloemfontein gemaak.  Onder sodanige
omstandighede is ek insgelyks oortuig dat hierdie Hof oor die nodige
jurisdiksie beskik
om ook hierdie aangeleentheid te bereg.
[56]
Gevolglik kan respondente se punt
in
limine
of verweer ten opsigte van die
gebrek aan jurisdiksie, na my mening nie slaag nie.
KUMULATIEWE
EFFEK VAN VOORMELDE PUNTE
IN
LIMINÉ/VERWERE:
[57]
Mnr. Stelzner het betoog dat die
kumulatiewe effek van die punte
in
limine
/verwere waarmee hierbo gehandel
is, sodanig is dat ek in die uitoefening van my diskresie behoort te
bevind dat die aansoek fataal
gebrekkig is en dit al bloot vanweë
daardie van die hand wys; alternatiewelik dat dit al genoegsame rede
is wat my sal noodsaak
om die huidige dispuut na arbitrasie te verwys
ooreenkomstig die spelerskontrak ten einde respondente die
geleentheid te gee om
op volledige wyse alle relevante omstandighede
en getuienis voor die arbiter te laat dien.
[58]
Vanweë die onderskeie bevindings
waartoe ek ten opsigte van elk van bogemelde punt
in
limine
/verwere gekom het, is ek van
oordeel dat hierdie betoog namens respondente nie kan opgaan nie.
VERWYSING
NA ARBITRASIE EN VORDERING TOT SPESIFIEKE NAKOMING:
[59]
Ek is vervolgens voornemens om met die
substantiewe meriete van die aansoek te handel.  Vanweë die
feit dat die meriete
van die aansoek met betrekking tot die vordering
tot spesifieke nakoming na my mening ineengevleg is met respondente
se verweer
dat die aansoek vir arbitrasie verwys moet word, ag ek dit
doelmatig om gesamentlik met hierdie aspekte te handel.
[60]
Buiten vir die aspek wat ek nog hierna sal
aanspreek met betrekking tot ʼn alternatiewe remedie, blyk dit
dat die verwere van
respondente met betrekking tot die substantiewe
meriete van applikant se aansoek op die volgende berus:
60.1
Respondente beweer dat applikant die
spelerskontrak tussen applikant en eerste respondent repudieer het,
welke repudiasie deur eerste
respondent aanvaar is en die
spelerskontrak derhalwe gekanselleer is.
60.2
Insoverre dit in dispuut is, beweer
respondente en versoek respondente dat die dispuut ooreenkomstig die
spelerskontrak vir arbitrasie
verwys word.
60.3
Verdermeer steun respondente daarop dat
selfs indien ek sou bevind dat die spelerskontrak nie regsgeldiglik
gekanselleer is nie,
die dispuut met betrekking tot die vraag of
spesifieke nakoming in die uitoefening van my diskresie toegestaan
moet word, aldan
nie, ʼn dispuut is wat nog nie vir arbitrasie
verwys was nie en derhalwe ooreenkomstig die arbitrasieklousule van
die spelerskontrak
vir arbitrasie verwys behoort te word.
60.4
Eerste respondent beweer verdermeer dat
applikant op 20-jarige ouderdom met hom die spelerskontrak gesluit
het, sonder dat eerste
respondent deur ʼn agent verteenwoordig
was en beweer eerste respondent dat applikant sy onkunde en gebrek
aan ervaring uitgebuit
het en sodoende ook teen hom gediskrimineer
het.  Eerste respondent is aldus sy bewerings deur applikant
beweeg om die spelerskontrak
te teken op die veronderstelling dat hy
die bes-betaalde onder 21 speler sou wees, en het hy eers later bewus
geword dat daar ander
onder 21 spelers is wie aansienlik meer as hy
verdien het, hoewel hulle ooreenstemmende spelersprofiele het.
Eerste respondent
vermeld dan verder dat ʼn speler soos
Robert
Ebersohn
, wat ʼn jaar jonger as hy
is, en net soos hy Springbokklere in die Sewes Rugbykode verwerf het,
honderde duisende rand meer
per jaar verdien as hy.  Aangesien
hy tans in ʼn situasie is waar hy nie toegang het of kan verkry
tot ander spelers se
spelerskontrakte of die applikant se
salarisrekord nie, verlang eerste respondent dat die aangeleentheid
ook vanweë hierdie
rede vir arbitrasie verwys word sodat hy in
terme van die arbitrasie-reëls hierdie inligting aan die arbiter
beskikbaar kan
stel.
[61]
Dit moet vermeld word dat hoewel daar in
die opponerende stukke verwys is na die Arbeidshof, het mnr. Stelzner
aangedui dat respondente
nie daardeur die punt neem dat hierdie Hof
nie jurisdiksie het om die spesifieke nakoming van `n dienskontrak te
gelas nie en ook
nie verder daarop steun dat die aangeleentheid na
die Arbeidshof verwys moet word nie. Ek handel gevolglik nie enigsins
verder
hiermee nie.
[62]
Dit is inderdaad so dat klousule 54 van die
spelerskontrak as volg bepaal:

Any
dispute between you and the Province involving the interpretation,
application or implementation of this Schedule, or any employment

law, or any other dispute arising out of your employment by die
Province including the termination of your employment shall, unless

otherwise resolved between you and the Province, be referred to and
determined by final and binding arbitration in terms of clause
25 to
27 of the 2008 Collective Agreement signed between the Sareo and
Sarpa.”
[63]
Mnr. Stelzner het, heeltemal tereg, ten
tyde van sy mondelinge betoog toegegee dat ten spyte van sodanige
klousule, ek steeds ʼn
diskresie het met betrekking tot die
verwysing van ʼn dispuut vir arbitrasie, aldan nie.  Met
betrekking tot die uitoefening
van hierdie diskresie, is dit as volg
in
HERBSTEIN & VAN WINSEN
,
The Civil Practice of the High Courts of South Africa, Cilliers
et
al
, vol. 1, op p. 332 uiteengesit:

The
court must, of course, decide each case upon its own facts.  It
will not, however, readily refuse a stay but will exercise
its
discretion sparingly, the modern tendency being to lean in favour of
a stay of the proceedings.  The courts have been
consistent in
their approach in requiring ‘a very strong case’ to be
made out by a party seeking to be absolved from
a contract to have
the dispute referred to arbitration. The onus of satisfying the court
that it should not, in the exercise of
its discretion, refer the
matter to arbitration is on the party who instituted the legal
proceedings.”
Sien
ook
RHODESIAN RAILWAYS LTD vs
McKINTOSH
1932 AD 359
op 370
[64]
Indien die dispute wat ʼn party wens na
arbitrasie te verwys, nie “
triable
issues
” daarstel nie, is dit
uiteraard ʼn aspek wat ʼn Hof in die uitoefening van sy
diskresie sal noop om teen die verwysing
vir arbitrasie te beslis.
[65]
Ek handel vervolgens met die onderskeie
spesifieke dispute wat die meriete betref:
Applikant
se beweerde repudiasie van die spelerskontrak/ Eerste respondent se
beweerde kansellasie van die spelerskontrak:
[66]
Die onus om te bewys dat een party ʼn
spelerskontrak repudieer het, is op die party wie dit beweer.
Sien
THE LAW OF CONTRACT IN SOUTH
AFRICA
, R.H. Christie, 5de uitgawe,
op p. 516 tot 517 en die gesag aldaar.  Die toets met betrekking
tot die vraag of bepaalde optrede
repudiasie daarstel, is as volg in
STREET vs DUBLIN
1961(2) SA 4 (W) op 10 neergelê, welke toets ook bevestig is en
goedgekeur is in
INRYBELANGE (EDMS)
BPK vs PRETORIUS
1966(2) SA 416 (A)
en
VAN ROOYEN vs MINISTER VAN
OPENBARE WERKE EN GEMEENSKAPSBOU
1978(2) SA 835 (A):

The
test as to whether conduct amounts to such a repudiation [as
justifies cancellation] is whether fairly interpreted it exhibits
a
deliberate and unequivocal intention no longer to be bound.”
Die
toets wat in die verband geld, is ook as volg in
DATACOLOR
INTERNATIONAL (PTY) LTD vs INTAMARKET (PTY) LTD
2001(2) SA 284 (SCA) op 294 as volg verwoord:

Repudiation
is accordingly not a matter of intention, it is a matter of
perception.  The perception is that of a reasonable
person
placed in the position of the aggrieved party.  The test is
whether such notional reasonable person would conclude
that proper
performance (in accordance with a true interpretation of the
agreement) will not be forthcoming.  …
The
conduct from which the inference of impending non- or malperformance
is to be drawn must be clear cut and unequivocal, i.e.
not equally
consistent with any other feasible hypothesis.  Repudiation, it
has often been stated, is a ‘serious matter’

requiring anxious consideration and – because parties must be
assumed to be predisposed to respect rather than to
disregard the
contractual commitments – not likely to be presumed.”
[67]
Eerste respondent steun in sy opponerende
verklaring daarop, met verwysing na die kansellasieskrywe wat sy
prokureur van eerste
instansie op 30 Augustus 2010 aan applikant
gerig het (waarna ek reeds vroeër hierin verwys het), dat die
repudiasie waarop
gesteun word, bestaan uit die nie-oorbetaling aan
SARPA van die ledegeld wat maandeliks vanaf sy salaris afgetrek is,
asook die
eensydige en onregmatige weerhouding van sy salaris deur
die toepassing van die “
no work,
no pay
” beginsel.
[68]
Dit blyk voorts uit die opponerende
verklaring dat die beweerde onregmatige weerhouding van eerste
respondent se salaris slegs slaan
op die tydperk ten opsigte van 1
Mei tot 17 Mei 2010, ten opsigte waarvan eerste respondent beweer dat
die nie-betaling nie te
wyte was aan ʼn oorsig nie, maar ʼn
doelbewuste weerhouding was ooreenkomstig die toepassing van die “
no
work, no pay
” beginsel.  In
die verband steun eerste respondent onder andere op ʼn skrywe van
applikant se prokureur op 24 Mei
2010, soos na verwys in paragraaf
29.12 van die opponerende verklaring, maar waarvan `n afskrif nie
aangeheg is tot die opponerende
verklaring nie.
[69]
Hoe dit ookal sy, indien voormelde
nie-betaling van eerste respondent se salaris volgens eerste
respondent se
bona fide
persepsie
ʼn repudiasie van applikant se verpligtinge jeens eerste
respondent daargestel het, sou verwag gewees het dat eerste

respondent hierdie aspek reeds in die vorige arbitrasie sou geopper
het, gegewe dat die vorige arbitrasie na voormelde nie-betaling
van
eerste respondent plaasgevind het.  Soos blyk uit die
arbitrasietoekenning, was dit egter geensins deur eerste respondent

geopper nie, wat uiters vreemd opval in die lig van eerste respondent
se weergawe.
[70]
Wat die verdere beweerde basis vir die
kansellasie op grond van repudiasie betref wat deur eerste respondent
aangevoer word, erken
applikant dat aftrekkings wat van eerste
respondent se salaris gemaak is ten opsigte van SARPA ledegeld, nie
tydig aan SARPA oorbetaal
is nadat dit afgetrek is nie.  Eerste
respondent wys egter daarop dat applikant aanvoer dat aftrekkings wat
van die salarisse
van gekontrakteerde spelers afgetrek is,
gerekonsilieer is en dat die aftrekkings wat van eerste respondent se
salaris afgetrek
is tot en met April 2010, aan SARPA oorbetaal is.
Eerste respondent wys egter daarop dat applikant nalaat om aan te dui
wanneer
sodanige oorbetaling gemaak is.
[71]
Eerste respondent voer gevolglik aan dat
die wanbetaling van sy salaris en die versuim deur applikant om die
aftrekkings aan SARPA
tydig oor te betaal, goeie gronde vir die
kansellasie van die ooreenkoms daargestel het en dat die
grieweprosedures, waarvoor in
die spelerskontrak voorsiening gemaak
word en waarna ek hierinlater sal verwys, nie op hierdie verbrekings
van die spelerskontrak
van toepassing is nie.
[72]
Dit is noodsaaklik om daarop te let dat
applikant nie eers in die repliserende verklaring met voormelde
versuim om eerste respondent
se salaris tot en met 17 Mei 2010 en die
versuim om die SARPA aftrekkings onmiddellik aan SARPA oor te betaal,
gehandel het in
antwoord op en nadat dit in die opponerende
verklaring geopper is nie.  Applikant het reeds uit eie beweging
in die funderende
verklaring daarmee gehandel. Ten opsigte van die
applikant se versuim om eerste respondent se salaris te betaal tot en
met 17 Mei
2010, beweer applikant dat dit ʼn
bona
fide
en blote oorsig was en dat die
inbetaling reeds 8 September 2010 gedoen is ooreenkomstig die bewys
aangeheg as aanhangsel “H”
tot die funderende verklaring.
[73]
Met betrekking tot die SARPA oorbetalings,
het applikant in paragraaf 11.2 van die funderende verklaring
volledig gehandel met die
feit dat die oorbetalings aan SARPA op ʼn
later stadium gemaak is as wat dit gedoen moes gewees het, maar
beweer applikant
onomwonde dat alle betalings intussen aan SARPA
gemaak is ten aansien van alle aftrekkings deur applikant gemaak
vanaf die salaris
van eerste respondent.  SARPA is dan ook in
die funderende verklaring uitgenooi om, indien SARPA met applikant se
weergawe
in die verband verskil, dit op rekord te plaas met aangifte
van redes.  Soos reeds vermeld, het SARPA nie hierdie aansoek
opponeer nie en is daar gevolglik geen bewerings tot die teendeel
deur SARPA gemaak nie.
[74]
Insoverre eerste respondent poog in sy
opponerende verklaring om daarop te steun dat verlof teen hom
geallokeer is sonder dat hy
daarvoor aansoek gedoen het of inspraak
daaromtrent gehad het, welke bewerings gemaak is voortspruitend uit
bewerings in die verband
in die funderende verklaring, het sodanige
bewerings ten opsigte van sy verlof geensins deel gevorm van eerste
respondent se redes
waarop hy steun om te beweer dat applikant die
spelerskontrak gerepudieer het nie en is dit gevolglik na my mening
nie relevant
in die onderhawige aangeleentheid nie.
[75]
Gegewe die toets vir die oorweging van die
vraag of daar wel repudiasie plaasgevind het, aldan nie, moet die
verdere feite uiteraard
ook in ag geneem word ten einde te bepaal of
die optrede van applikant geïnterpreteer kon word of verstaan
kon word as aanduidend
van `n bedoeling om nie meer aan die
spelerskontrak gebonde te wees nie. In die verband word op die
volgende gewys:
[1]
1 Die arbitrasie, wat op 5 Augustus 2010
plaasgevind het en ten opsigte waarvan die toekenning op 10 Augustus
2010 gemaak is, beide
datums synde nadat applikant versuim het om die
pro rata gedeelte van eerste respondent se salaris te betaal en die
tydige oorbetaling
van die aftrekkings van eerste respondent se
salaris aan SARPA te maak, was dit juis applikant se saak tydens
sodanige arbitrasieverrigtinge
dat daar wel ʼn geldige en
afdwingbare spelerskontrak tussen die partye bestaan.
1.2
Na aanleiding van die arbitrasietoekenning
en in die skrywe aangeheg tot die funderende verklaring as aanhangsel
“G3”,
in terme waarvan eerste respondent versoek is om by
applikant se oefeninge aan te meld, is spesifiek vermeld dat sodanige
aanmelding
dringend is “
as they
are considering playing him in the forthcoming Currie Cup match
against the Golden Lions on Saturday, the 15th August 2010.
Our
clients undertake to meet their contractual obligations to mr.
Mapoe.

1.3
In die daaropvolgende skrywe van applikant
se prokureur van rekord van 12 Augustus 2010, aanhangsel “G4”,
is daar weereens
teenoor eerste respondent vermeld, onder andere, dat

Ons
is nou gelas deur ons kliënte om u skriftelik te verwittig dat u
onmiddellik aanmeld by die oefeninge van die Vrystaat
Cheetahs in
Bloemfontein, aangesien hulle beoog om u so spoedig moontlik te kies
vir Curriebeker wedstryde.
...
Ons
bevestig weereens dat ons kliënte bereid is om hul kontraktuele
verpligtinge teenoor u stiptelik na te kom.”
1.4
Ook die in die skrywe van applikant se
prokureur van rekord van 17 Augustus 2010, aanhangsel “G13”,
is weereens versoek
dat eerste respondent hom aanmeld vir oefeninge
by applikant.
1.5
Nadat die skrywe vanaf eerste respondent se
prokureur van eerste instansie ontvang is waarin applikant meegedeel
is dat applikant
se optrede ʼn repudiasie van die spelerskontrak
met eerste respondent daarstel, welke repudiasie deur eerste
respondent aanvaar
is en die spelerskontrak gevolglik gekanselleer
word, het applikant se prokureur van rekord weereens in die skrywe
van 1 September
2010, aanhangsel “G23”, volhard met die
bewering dat

As
stated in previous correspondence our client persists that it has a
valid and legally binding contract with your client as determined
by
the Arbitrator, and holds your client bound to such contract.”
[76]
Wanneer voormelde feite en omstandighede in
ag geneem word en die reeds vermelde toets ten opsigte van repudiasie
daarop toegepas
word, is daar na my mening geen basis waarop bevind
kan word dat eerste respondent onder die redelike persepsie verkeer
het of
kon verkeer het of tot die redelike konklusie kon kom dat
applikant deur die nie-betaling van eerste respondent se pro rata
salaris
en die nie-tydige oorbetaling van die aftrekkings aan SARPA,
duidelik en ondubbelsinnig aanduidend was van ʼn repudiasie van

applikant se verpligtinge in terme van die spelerskontrak nie.
Tot die teendeel het applikant juis voortdurend sy gebondenheid
aan
die spelerskontrak verbaliseer deur middel van applikant se prokureur
van rekord.
[77]
Na my mening is daar gevolglik reeds vanweë
voormelde bevindings geen redelike basis waarop tot die teendeel
beslis kan word
nie en stel dit nie ʼn “
triable
issue
” daar wat die verwysing na
arbitrasie regverdig of noodsaak nie.  In die verband is daar
dus geen sin daaraan om hierdie
dispuut, of beweerde dispuut, vir
arbitrasie te verwys nie.
[78]
Mnr. Stelzner het in sy betoogshoofde en
ook in sy mondelinge betoog verwys na die onderskeid tussen
wesenlike kontrakbreuk
gepleeg deur, in hierdie geval, applikant,
teenoor die repudiëring deur applikant van sy verpligtinge.
Hy het onder
andere verwys na
THE LAW
OF CONTRACT IN SOUTH AFRICA
,
supra
,
op p. 514.  Vir die redes vermeld, het ek reeds bevind dat
applikant se versuim met betrekking tot die pro rata betaling
van
eerste respondent se salaris en die tydige oorbetaling van die
aftrekkings aan SARPA, nie ʼn repudiasie van die spelerskontrak

daargestel het nie.  Dit kon dus, hoogstens, en sonder dat ek
dit aldus bevind, ʼn verbreking van terme van die spelerskontrak

deur applikant daargestel het; moontlik selfs die verbreking van
essensiële terme van die spelerskontrak deur applikant
daargestel
het, wat ek insgelyks ook nie bevind nie (omdat dit nie
nodig is om dit te doen onder die omstandighede nie).  Selfs
indien
laasgenoemde scenario egter wel deur my bevind sou word, sou
dit nie vir eerste respondent geregtig maak om onverwyld die
spelerskontrak
te kanselleer soos wat gepoog is om te doen in die
skrywes van 30 Augustus 2010 nie, omdat paragraaf 53 van die
spelerskontrak
spesifiek as volg bepaal:

You
may terminate this agreement, and/or any agreement with SA Rugby, and
claim fair compensation if the Province and/or SA Rugby
materially
breaches this agreement or makes a continuation of the employment
relationship intolerable.  Provided you shall
not exercise your
right to terminate this agreement without first, in the case of an
alleged material breach by the Province and/or
S.A. Rugby, giving the
Province and/or S.A. Rugby ten days’ written notice to remedy
the breach, and in the case of alleged
conduct rendering a
continuation of the employment relationship intolerable, exhausting
the grievance procedure in annexure VIII.”
[79]
Addisioneel tot my bevindings reeds hierbo
gemaak kan eerste respondent se gepoogde kansellasie van die
spelerskontrak, selfs op
die basis van ʼn beweerde verbreking van
ʼn wesenlike term daarvan deur applikant, op geen basis geag word
regsgeldiglik
te gedoen te gewees het nie, gegewe laasgenoemde
voorvereiste van tien dae kennisgewing aan applikant om die beweerde
kontrakbreuk
te remedieer.
[80]
Gevolglik is daar na my mening ook vanweë
hierdie rede geen
bona fide
en werklike dispuut wat vir arbitrasie kan of behoort verwys te word
wat betref die beweerde kansellasie van die spelerskontrak
deur
eerste respondent nie.
Diskriminasie:
[81]
Wat betref hierdie aspek wat eerste
respondent in sy opponerende verklaring opper as synde ʼn dispuut
wat vir arbitrasie verwys
moet word, is dit eerstens noodsaaklik om
daarop te let dat hierdie beweerde dispuut geensins deel gevorm het
van die basis waarop
eerste respondent die spelerskontrak
gekanselleer het of gepoog het te kanselleer op 30 Augustus 2010
nie.  Dit is derhalwe
ʼn aspek wat nou eers (weer, nadat dit
ook in die arbitrasie geopper was) in die opponerende verklaring
geopper is.  Gevolglik
het applikant eers in sy repliserende
verklaring die geleentheid gehad om hierop te reageer, waarvoor
applikant derhalwe nie onder
die omstandighede gepenaliseer kan word
nie.  Derhalwe het applikant in paragraaf 7.5 van sy
repliserende verklaring beweer
dat die aanspraak op diskriminasie op
grond van eerste respondent se velkleur, absurd is.  Wat betref
die bewering dat eerste
respondent onlangs bewus daarvan sou geword
het dat hy tot sewe keer minder betaal word as sy sogenaamde “wit
eweknieë”,
word deur applikant as ʼn leuen bestempel.
In die verband wys applikant daarop dat eerste respondent reeds
gedurende
die arbitrasieverhoor getuienis aangebied het met
betrekking tot dispariteit in salarisse en is hy ook behoorlik
gekruisverhoor
in die verband.  Applikant beweer dan ook dat
verskeie van die blanke spelers wat tans diens doen in die
Curriebeker span
van die applikant heelwat minder verdien as die
salaris wat uiteindelik met eerste respondent beding is, maar ontken
applikant
nie dat ander spelers weer vanweë markkragte groter
salarisse verdien nie. Applikant het voorts in paragraaf 9.3 van die
repliserende
verklaring ontken dat eerste respondent minimale
vergoeding ontvang.  Daar is op gewys dat weens eerste
respondent se Super
14 verpligtinge was hy geregtig op ʼn salaris
van R27 500.00 per maand.  Hoewel namens applikant beweer is dat
skikkingsonderhandelinge
vertroulik van aard is, is namens applikant
egter ook daarop gewys dat die inligting desnieteenstaande aan die
Hof openbaar word
om daarop te wys dat eerste respondent ʼn
opsetlike vals prentjie aan die Hof probeer voorhou.  In die
verband beweer
applikant  dat afgesien van die verhoging van
R220 000.00 per jaar wat aan die einde van 2009 aan die eerste
respondent toegeken
is, nieteenstaande die vergoeding waarop
aanvanklik ooreengekom is nie, is verdere onderhandelinge ook gevoer
in die laaste week
van April 2010 en die eerste twee weke van Mei
2010 voordat applikant bewus geword het daarvan dat tweede respondent
besig was
om eerste respondent af te rokkel en toe later inderdaad
wel afgerokkel het.  Namens applikant word beweer dat indien
applikant
se aanbiedinge op daardie stadium aanvaar was, eerste
respondent dieselfde vergoeding sou ontvang as onder andere Robert
Ebersohn
na wie eerste respondent in sy opponerende verklaring verwys
het.  Namens applikant is egter op rekord geplaas dat die
vergoeding
van spelers konfidensieel is en dat applikant nie geregtig
is om sonder die goedkeuring van spelers hulle salarisse te openbaar

nie en word dit gevolglik ook nie in die onderhawige geval gedoen
nie.
[82]
Toe ek gedurende die aanhoor van mondelinge
betoë mnr. Stelzner op hierdie bewerings gewys het, wat inhou
dat daar, indien
hierdie bewerings aanvaar word, nie enigsins teen
eerste respondent gediskrimineer is op die stadium wat hy begin het
om te versuim
om sy kontraktuele verpligtinge teenoor applikant na te
kom nie, het mnr. Stelzner reageer deur te betoog dat hierdie
bewerings
in repliek gemaak is en eerste respondent derhalwe nie die
geleentheid gegun is om daarop te antwoord nie.
Soos
egter reeds hierin tevore na verwys, is die bewerings met betrekking
tot diskriminasie nie in die voorafgaande korrespondensie
sedert die
arbitrasietoekenning deur of namens eerste respondent gemaak nie en
moet derhalwe aanvaar word dat applikant nie kon
voorsien dat eerste
respondent weereens sou poog om die beweerde dispuut in die
onderhawige geval voor te hou nie.  Soos reeds
vermeld, is dit
eers in die opponerende verklaring te berde gebring.  Derhalwe
kan applikant nie daarvoor verkwalik word dat
dit eers in die
repliserende verklaring aangespreek is nie.  Indien eerste
respondent en/of tweede respondent van oordeel
was dat hulle deur
hierdie bewerings benadeel word en dat die bewerings deur eerste
respondent en/of tweede respondent weerlê
kan word, sou verwag
word dat die respondente sou aansoek doen om verlof om ʼn
dupliserende verklaring te liasseer ten einde
op hierdie bewerings te
antwoord, wat nie gedoen is nie.
[83]
In die lig van die bepaalde omstandighede
van hierdie geval, is ek derhalwe van mening dat die bewerings deur
applikant gemaak in
die repliserende verklaring in die verband,
aanvaar moet word.
[84]
Gevolglik openbaar eerste respondent na my
mening geen
bona fide
dispuut ten opsigte hiervan wat vir arbitrasie verwys behoort te word
nie.
[85]
Verdermeer, en selfs indien aanvaar sou
word dat dit wel ʼn
bona fide
dispuut daarstel (wat steeds nie aanvaar word nie), sou dit tot
gevolg hê dat die bepalings van Artikel 53 van die
spelerskontrak
waarna ek reeds hierbo verwys het, van toepassing sou
wees en sou eerste respondent, aangesien hy beweer dat hy vanweë
hierdie
rede nie meer enige vertrouensverhouding met applikant het
nie, genoodsaak gewees het om ooreenkomstig die bepalings van Artikel

53, saamgelees met aanhangsel “VIII” daartoe, die
aangeleentheid eers by wyse van die grieweprosedure te verwys
alvorens
dit enigsins geag sou kao word ʼn behoorlike en
bona
fide
dispuut tussen die partye te wees
wat moontlik vir arbitrasie verwys kon word.  Dit is egter nie
gedoen nie.
[86]
Verder addisioneel tot voormelde
bevindings, blyk dit, soos ook deur applikant in die repliserende
verklaring beweer, dat hierdie
bewering ten opsigte van diskriminasie
gebaseer op die vergoeding wat eerste respondent betaal is, reeds op
arbitrasie voor die
arbiter gedien het, soos blyk uit paragrawe 19(a)
tot (h), paragraaf 20, paragraaf 22, paragraaf 23, paragraaf 24,
paragraaf 25
en paragraaf 27 van die arbitrasietoekenning.  Na
my mening maak eerste respondent se bewering dat hy intussen
uitgevind het
dat sommige van die spelers so veel as sewe keer meer
as hy betaal is, nie ʼn verskil aan die wese van die dispuut wat
reeds
voor die arbiter gedien het, synde die beweerde diskriminasie,
nie.
[87]
Ek moet dus gevolglik met applikant
saamstem dat hierdie aangeleentheid reeds vir arbitrasie verwys was
en is daar reeds `n bindende
arbitrasietoekenning ten opsigte daarvan
gemaak.
Vordering
tot spesifieke nakoming:
[88]
ʼn Aspek wat oorweeg moet word alvorens
die vraagstuk met betrekking tot spesifieke nakoming behoorlik bereg
kan word, is respondente
se verweer dat applikant reeds die
aangeleentheid na SARU (derde respondent) verwys het vir afhandeling
in terme van SARU se dissiplinêre
regulasies.  Aldus
respondente het applikant gegewe hierdie verwysing, ʼn
alternatiewe remedie, welke remedie applikant
reeds uitgeoefen het.
[89]
Hierdie verwysing is uiteengesit in die
skrywe aangeheg as aanhangsel “G1” tot die funderende
verklaring, gedateer 1
September 2010.  Ooreenkomstig die inhoud
van die skrywe, is die formele klagte gedoen in terme van SARU, derde
respondent,
se “
code of conduct
”,
en in besonder klousules 2.13, 2.16, 2.17, 2.20, 2.21 en 2.32 daarvan
teen eerste respondent, tweede respondent, en eerste
respondent se
agent.  Die dokumentasie waarna reeds vroeër in hierdie
uitspraak verwys is, welke aangeheg is as die onderskeie


G
”-aanhangsels
tot die funderende verklaring, blyk ook aangeheg te gewees het tot
hierdie klagte.
[90]
Applikant het in sy funderende verklaring
met hierdie verwysing gehandel.  In die verband is namens
applikant daarop gewys
dat mnr. Verster en mnr. A.A. Sorour,
laasgenoemde synde die vise-president van applikant en ook die
prokureur van rekord van applikant,
met mnr. Christo Ferreira, die
regsbeampte van SARU, in Bloemfontein op Saterdag, 4 September 2010,
die aangeleentheid informeel
bespreek het.  Tydens hierdie
bespreking het dit geblyk dat Ferreira op Dinsdag, 7 September 2010
na Sydney sou vertrek en
eers Maandag, 13 September 2010 weer in
Suid-Afrika sou arriveer.  Hy het op daardie stadium verdere
inligting verlang en
versoek dat dit per e-pos aan hom gestuur word,
met die hoop dat hy moontlik gedurende daardie week in Australië
aandag daaraan
sou kon gee.  Hy sou dan die aangeleentheid na
mnr. Brian van Zyl van tweede respondent verwys vir kommentaar.
Daarna
sou hy in oorleg met die hoof uitvoerende beampte van
SARU, mnr. Johan Prinsloo, die aangeleentheid bespreek en indien
hulle van
oordeel is dat ʼn geldige klagte bestaan, sal ʼn
regsbeampte aangestel word om ʼn dissiplinêre verhoor waar
te
neem.  Namens applikant is egter ook beweer dat mnr. Verster
persoonlik daarvan kennis dra dat mnr. Prinsloo reeds bedank het
as
hoof uitvoerende beampte van SARU en sy kantoor ontruim aan die einde
van September 2010.  Hoewel hy opgevolg word deur
mnr. Jurie
Roux met ingang van 1 Oktober 2010, beweer mnr. Verster namens
applikant dat heelwat tyd verlore sal gaan en dat dit
verskeie weke
mag duur alvorens daar finaliteit is met betrekking tot die klagte
wat deur applikant gelê is.  Gevolglik
is beweer dat onder
die omstandighede dit nie as ʼn bevredigende remedie beskou kan
word ten einde die skaakmatposisie
wat tans bestaan op te los en/of
spedig op te los nie.
[91]
In paragraaf 10.7 van die funderende
verklaring is as volg namens applikant beweer:

Ek
is in besit van die gedragskode en dissiplinêre regulasies van
SARU, maar is geadviseer dat dit vir doeleindes van hierdie
aansoek
nie nodig is om as bylae hiertoe aan te heg nie.  Sou dit egter
ʼn kontensieuse aspek raak sal dit aangeheg word
tot die
repliserende beëdigde verklaring, alternatiewelik sal die Agbare
Hof op versoek van afskrifte voorsien word.”
[92]
In die opponerende verklaring van
respondente, is die bewerings ten opsigte hiervan geensins in dispuut
geplaas nie.
[93]
By nadere ontleding van respondente se
betoogshoofde, asook die mondelinge betoog deur mnr. Stelzner
gelewer, blyk dit dat daar
(verkeerdelik) ʼn denkfout begaan word
deur die dokument aangeheg as aanhangsel “F” tot die
funderende verklaring,
getiteld “
South
African Rugby Union regulations player status, player contracts and
player movement
” te verwar of in
dieselfde asem te noem as die “
South
African Rugby Union Disciplinary and Judicial Matters Regulations
”.
Wat eersgenoemde betref, synde aanhangsel “F” tot die
funderende verklaring, is dit wel so dat applikant
daarop steun ten
einde tweede respondent te verbied om eerste respondent toe te laat
om vir tweede respondent te oefen en omgekeerd.
Die verwysing na SARU
ooreenkomstig aanhangsel “G1” tot die funderende
verklaring, het egter nie in terme van hierdie
regulasies geskied
nie, maar wel ooreenkomstig die “C
ode
of Conduct
”, voortspruitend
waaruit, by verbreking daarvan, die “
South
African Rugby Union Disciplinary and Judicial Matters Regulations

klaarblyklik toepassing vind.
[94]
Toe mnr. Daffue ten tyde van die aanbied
van sy mondelinge betoog laasgenoemde dissiplinêre regulasies
van SARU wou ophandig,
soos voorsien in paragraaf 10.7 van die
funderende verklaring, het mnr. Stelzner beswaar gemaak daarteen op
die basis dat die partye
nie
ad idem
is oor die korrekte/geldende weergawe van die regulasies nie.
Ek het gevolglik versoek dat die partye, nadat die uitspraak

voorbehou is, die aangeleentheid met mekaar opneem en poog om die
huidig geldende regulasies voor my te laat plaas met ooreenstemming

tussen die partye wat betref die status daarvan.
[95]
Gevolglik is daar op Maandagmiddag, 27
September 2010, skrywes by ooreenkoms tussen die partye voor my
geplaas, waaruit dit blyk
dat applikant se prokureur van rekord se
houding hieromtrent die volgende is:

Met
verwysing na bogemelde (dit is ʼn verwysing na respondente se
prokureur van eerste instansie) en skrywer se telefoniese
gesprek met
uself vroeër vanoggend, verwittig ons dat mnr. Christo Ferreira
weereens bevestig het dat die aangehegte SARU
Disciplinary and
Judicial Matters Regulations, goedgekeur is op die Algemene
Raadsvergadering van SARU gehou te Kaapstad op 30
Julie 2010.
Christo
Ferreira bevestig dat dit die bestaande Regulasies is wat verwerk is
om die nuwe benaming van SARU in terme van die nuwe
Grondwet te
bevat.  Niks materieel is verander in die Regulasies nie.
Dit
is ook dié Regulasies wat op SARU se webblad beskikbaar is en
daarop word ook aangetoon dat dit goedgekeur is op 30 Julie
2010.
U
advokaat het in die hof verwys na die IRB regulasies.
Geliewe
kennis te neem dat indien ons nie van u verneem voor 12h00 vandag, is
ons van voornemens om die Regter te verwittig dat
ʼn dispuut
bestaan tussen die party aangaande hierdie Regulasies.
Ons
beklemtoon weereens dat ons nie verwys na die Player Movement
Regulasies nie.
Terselfdertyd
is daar ʼn skrywe vanaf respondente se prokureur van eerste
instansie aan applikant se prokureur van rekord, gedateer
27
September 2010, voor my geplaas.  Hierdie skrywe notuleer as
volg:

Ons
verwys na die telefoniese gesprekke tussen u mnr. AA Sorour en
skrywer wat Saterdagoggend en vanoggend plaasgevind het betreffende

die geldigheid aldan nie van die SARU Regulasies waarmee adv. Daffue
SC wou handel tydens die verhoor, maar waarvan die regsgeldigheid
in
dispuut geplaas is.
Soos
vanoggend bevestig deur mnr. Christo Ferreira, Bestuurder:
Regsaangeleenthede van SARU, was die ‘Player Status, Player

Contracts and Player Movement’ Regulasies van SARU waarna
verwys word in die Applikant se funderende eedsverklaring asook
in
die repliserende eedsverklaring, nie op die vergadering van SARU se
Algemene Raad wat gehou is op 10 Julie 2010 aanvaar nie.
Die
geldende regulasies is gevolglik steeds die uitgawe met die voetnota
‘approved 19 May 2007 – amendment 19 August
2009’.
Tydens
vanoggend se telefonies gesprek het u daarop gewys dat dit inderdaad
die ‘Disciplinary and Judicial Matters Regulations’
van
SARU is waarna adv. Daffue SC verwys in sy betoogshoofde, hoewel
nooit daarvan melding gemaak is in die aansoek eedsverklarings
nie.
Ons
bevestig dat ons verdere instruksies geneem het ten opsigte hiervan
en word dit vir verskeie redes in dispuut geplaas of laasgenoemde

regulasies na behore goedgekeur en aanvaar is.  Hierdie is ʼn
sprekende voorbeeld van ʼn dispuut wat volledig aangespreek
sou
wees indien dit in die Funderende Eedsverklaring geopper sou gewees
het en 21 dae tyd aan die respondente vergun was om daarop
te
antwoord.
Ons
is gevolglik van mening dat die Agbare Regter in kennis gestel moet
word dat die tersaaklike regulasies in dispuut is.”
[96]
Wat na my mening duidelik uit die voormelde
blyk, is die volgende:
96.1
Strydig met die bewerings in laasgenoemde skrywe van respondente se
prokureur van eerste instansie, het applikant inderdaad
in paragraaf
10.7 van sy funderende verklaring na die gedragskode en dissiplinêre
regulasies van SARU verwys.  Die bestaan,
regsgeldigheid en/of
inhoud van hierdie regulasies is nie in die opponerende verklaring in
dispuut geplaas nie.
96.2
Dit wat deur respondente in dispuut geplaas
word in laasgenoemde skrywe, is klaarblyklik die “
South
African Rugby Union Regulations Player Status, Player Contracts and
Player Movement
” wat, soos
uitdruklik in applikant se prokureur van rekord se skrywe vermeld is,
geensins hier ter sprake is nie.  ʼn
Verdere rede waarom dit
na my mening nie hierin ter sprake is nie, is omdat dit inderdaad
aangeheg was tot die funderende verklaring
en op geen stadium deur
respondente betwis of aangeveg is nie.
96.3
Dit blyk gevolglik dat in laasgenoemde twee
skrywes die onderskeie partye na verskillende regulasies verwys en
respondente derhalwe
op ʼn verkeerde basis die regsgeldigheid van
die South African Rugby Union Disciplinary and Judicial Matters
Regulations aanveg,
deurdat die dokument waarna in respondente se
prokureur van eerste instansie se skrywe verwys word met die voetnota

approved 19 May 2007 –
amended 19 August 2009
” verwys na
die South African Rugby Union Regulations Player Status, Player
Contracts and Player Movement en nie na die Disiciplinary
and
Judicial Matters Regulations nie.
[97]
Hoe dit ookal sy, en indien in belang van
reg en geregtigheid alle moontlike tersaaklike sanksie-bepalings wat
voor die Hof geplaas
is deur die onderskeie partye deur in ag geneem
word, blyk dit volgende:
97.1
In terme van klousule 13 van die “
South
African Rugby Union Regulations Player Status, Player Contracts and
Player Movement,
” word bepaal dat
indien daar enige verbreking van die regulasies daargestel word,
sodanige provinsie of speler of agent skuldig
sou wees aan ʼn
oortreding en onderhewig gestel word aan die sanksies soos voor
voorsien in die “D
isciplinary and
Judicial Matters Regulations
”.
Wanneer
laasgenoemde dokument oorweeg word, word in klousule 7 daarvan vir
die volgende strafsanksies voorsiening gemaak:
97.1.1
ʼn waarskuwing en/of ʼn boete;
97.1.2
ʼn skorsing vir ʼn bepaalde aantal wedstryde en/of vir ʼn
bepaalde tydperk;
97.1.3
kansellasie of weiering van registrasie van enige persoon;
97.1.4
ʼn aanbeveling dat die provinsie of lid geskors word of sy
lidmaatskap van SARU opgeskort word;
97.1.5
ʼn bevel dat enige provinsie, lid, rugbyliggaam of persoon
kompensasie betaal;
97.1.6
die terugtrekking of weerhouding van voordele of lidmaatskap van
SARU;
97.1.7
skorsing van enige of alle posisies in SARU of van enige rugbyliggaam
of van enige of alle rugby aktiwiteite;
97.1.8
enige kombinasie van die strafbepalings hierbo vermeld; en/of
97.1.9
enige ander strafbepaling of remedie soos wat in die konstitusie voor
voorsiening gemaak word of in die regulasies van SARU.
[98]
Selfs wanneer die sanksies, soos deur mnr.
Stelzner in sy betoogshoofde en mondelinge betoog voorgehou, soos
uiteengesit in regulasie
17.23.15 van die International Rugby Board
wat, aldus die betoog, deur SARU aanvaar is, blyk dit dat hierdie
sanksies die volgende
is:
“…
(Where)
a Disciplinary Committee or Judicial Officer determines that an act
or acts of Misconduct has been committed then it/he
shall receive and
consideration his presentation on Sanctions.  The Disciplinary
Committees and Judicial Officers shall be
entitled to impose such
sanction as it/he thinks fit on die Union and/or person and/or player
concerned including but not limited
to the following:
(a) a caution,
warning as to future conduct, reprimand;
(b) a fine;
(c) a suspension for
a specified number of matches or period of time;
(d) exclusion orders
from unions or grounds within unions;
(e) suspension from
involvement in rugby officiating and/or administration;
(f)
any combination of the above.”
[99]
Welke van voormelde remedies ookal aanvaar
sou word as die tans geldende remedies, is ek van oordeel dat geen
van daardie remedies
ʼn gepaste alternatiewe remedie daarstel tot
applikant se huidige vordering nie.  Dit is duidelik dat die
voormelde remedies
waarna verwys is, hetsy namens applikant of deur
respondente, nie “
dieselfde
resultaat
” wat betref die
beskerming van die applikant se belange sal hê as wat die
verlening van die interdik sal hê nie.
Sien
THE
LAW AND PRACTISE OF INTERDICTS
,
C.B. Prest, op p. 47.
[100]
Gevolglik is ek ook van mening dat die
dispuut met betrekking tot die status van die onderskeie dokumente,
soos reeds na verwys,
nie relevant is nie, deurdat selfs na
inagneming van al die tersaaklike dokumente wat voor my geplaas is,
ek steeds van mening
is dat na oorweging daarvan, applikant nie oor ʼn
gepaste alternatiewe remedie beskik nie.
[101]
Wat spesifieke nakoming as sulks betref,
het mnr. Stelzner tereg verwys na
BENSON
vs S.A. MUTUAL LIFE ASSURANCE SOCIETY
1986(1) SA 776 (A), waarin beslis is dat die algemene beginsel tot
dien effekte is dat ʼn kontraktant in beginsel geregtig
is op
spesifieke nakoming, maar dat die Hof ʼn diskresie het om dit in
bepaalde omstandighede nie toe te staan nie.
Sonder
om na verdere regspraak in die verband te verwys, aanvaar ek dit as
die geykte beginsel ten opsigte van ʼn vordering
om spesifieke
nakoming van die bepalings van ʼn spelerskontrak.
[102]
Die aspek wat in die onderhawige geval
pertinent ter sprake is, is uiteraard die beginsels wat geld wanneer
die spesifieke nakoming
van ʼn diensspelerskontrak gevorder
word.  In die verband het mnr. Stelzner spesifiek verwys na
THE
LAW OF CONTRACT IN SOUTH AFRICA
,
R.H. Christie,
supra
,
op p. 526 waar daar onder andere verwys is na “
undue
hardship
”, met verwysing na
HAYNES vs KING WILLIAMSTOWN
MUNICIPALITY
1951(2) SA 371 (A) op
378 H tot 379 A waarin die volgende voorbeeld van voldoende gronde
gegee is vir die weiering van spesifieke
nakoming:

where
it would operate unreasonably hardly on the defendant, or where the
agreement giving rise to the claim is unreasonable, or
where the
decree would produce injustice, or would be inequitable under all the
circumstances.”
Mnr.
Stelzner het verder gesteun op die volgende passasie op dieselfde
bladsy:

It
is thus clear that although the court has no general power to relieve
parties from the consequences of an unreasonable contract
or one
that, due perhaps to unforeseen circumstances, has turned out more
onerous than expected, it will take such matters into
account in
deciding whether to order specific performance.”
Verdermeer
het mnr. Stelzner ook verwys na die passasie op p. 528 van voormelde
THE LAW OF CONTRACT IN SOUTH AFRICA
,
wat handel met “
contracts for
personal services
”, en as volg
verwoord is:

An
order for the specific performance of a contract of employment will,
in the exercise of the court’s discretion, not normally
be
granted.  The tendency to regard it as a rule of law that
specific performance of such contracts would never be granted
was
corrected in National Union of Textile Workers vs Stag Packings (Pty)
Ltd 1982(4) SA 151 (T) but the reasons why the courts
have no granted
such orders remain as valid as ever, provided it is remembered that
in every case the court has a discretion.”
Ek
is ook verwys na die bespreking in voormelde
THE
LAW OF CONTRACT IN SOUTH AFRICA
, op
p. 532 tot 534, onder die opskrif “
Interdict
as a form of specific performance
”,
waar as volg op 534 aangemerk word:

The
problem of the deserting employee would be better handled by asking
simply whether he is in breach of his contract and whether
an
interdict to forbid that breach would transgress the principles
preventing an order of specific performance of the contract
of
service.
This
line of reasoning was approved by Wright J in Troskie vs Van der Walt
1994(3) SA 545 (O) 555 F to 557 B, with the comment at
556 F tot G
that:
‘’
n
Hof veel minder geneig sou wees om ‘n bloot geïmpliseerde
(negatiewe) verbod deur middel van spesifieke nakoming af
te dwing as
wat die geval sou wees met ʼn uitdruklike verbod’.”
[103]
Wat betref die bewyslas met betrekking tot
die vraagstuk of spesifieke nakoming in ʼn bepaalde geval gelas
moet word, aldan
nie, is as volg in hierdie Hof beslis in
KLIMAX
MANUFACTURING LTD vs VAN RENSBURG
[2004] 2 ALL SA 301
(O) op 304 C:

It
is not for the applicants to allege or prove that there are no
impediments to specific performance and it can be assumed that
the
respondents can perform the obligation they have undertaken.
The onus is thus on the respondents; and it may be sufficient
for
them to leave the probability so evenly balanced that the court may
in its discretion refuse specific performance (Tamarillo
(Pty) Ltd vs
BN Aitken (Pty) Ltd 1982(1) SA 398 (A) at 442 B to 443 F).”
Daar
is voorts in voormelde uitspraak as volg op 304 D beslis:

Good
and sufficient grounds for refusing specific performance is where it
would operate unreasonably hard on the respondents or
where the
agreement giving rise to the claim is unreasonable, or where the
decree would produce injustice, or would be inequitable
under all the
circumstances.”
[104]
Mnr. Stelzner het in die verband gesteun op
die volbank uitspraak van hierdie Hof in
TROSKIE
vs VAN DER WALT
1994(3) SA 545 (O),
waarin regshulp versoek is dat eerste respondent beveel en gelas word
om gedurende die 1991 rugbyseisoen by
tweede applikant rugby te
speel, eerste respondent verbied word om by enige ander rugbyklub
behalwe tweede applikant gedurende
die tersaaklike rugbyseisoen rugby
te speel en die gedingskoste.  Namens respondente is daar in
besonder gesteun op die beslissing
soos uiteengesit op 552 H tot J,
wat as volg lees:

Die
aard van die dienste wat in die onderhawige saak gelewer moes word,
is die speel van rugby vir ʼn besondere klub.
Die lewering
van die betrokke diens is nie alleen afhanklik van die persoonlike
entoesiasme, bereidwilligheid en deursettingsvermoë
van die
besondere speler nie, maar ook is daar aan die betrokke dienste ʼn
groot mate van kundigheid, bedrewenheid en vaardigheid
van
persoonlike aard verbonde en wat afhanklik sal wees van die besondere
speler se spesifieke eienskappe en ook sy verhouding
met die klub vir
wie hy rugby speel.  Dit is sterk te betwyfel of daar, in die
besondere omstandighede van hierdie saak, ooit
ʼn bevel tot
spesifieke nakoming gepas sou kon wees, heeltemal afgesien van die
feit dat die amateurkode van die Internasionale
Rugbyvoetbalraad ook
nog van toepassing is (wat gemene saak tussen die partye was).
By
nalees van die totaliteit van voormelde uitspraak is dit egter
essensieel om daarop te let dat voormelde uitspraak ʼn appèl

was teen ʼn diskresie wat deur die hof
a
quo
uitgeoefen is, in welke geval ʼn
hof van appèl se bevoegdheid om in te meng met die uitoefening
van sodanige diskresie,
geyk beperk is.  Verdermeer is voormelde
uitspraak na my mening ook baie duidelik onderskeibaar van die
onderhawige geval,
deurdat daardie uitspraak verleen is in ʼn
situasie en era van amateurrugby, terwyl die onderhawige geval baie
duidelik slaan
op professionele rugby teen vergoeding.
[105]
Gevolglik het mnr. Daffue gesteun op sake
met ander feitelike omstandighede ter ondersteuning daarvan dat die
Hoë Hof inherente
jurisdiksie het om bevele van spesifieke
nakoming te verleen selfs in die geval van dienskontrakte.  Hy
het ten eerste spesifiek
verwys na die uitspraak in
SANTOS
PROFESSIONAL FOOTBALL CLUB vs IGESUND
2003(5) SA 73 (K).  In daardie geval het die Hof as volg op 79 D
tot E bevind, alwaar dit gehandel het ook ʼn sokkerafrigter:

First
respondent in this appeal is certainly no ordinary servant, but a
contracting party, contracting on equal terms with applicant,
and
being able to command a high sum of money in doing so.
He
is also given carte blanche in the exercise of his duties.  The
present matter is also not one where the Court is asked
to order
specific performance against an employer.  The Court was asked
to declare that the contract is binding and to allow
the applicant to
proceed to enforce his contract against an unwilling employee who
wished to earn more money in a new position.”
Verder
in die uitspraak word weereens pertinent daarop klem gelê dat
dit ʼn aansoek is om ʼn kontrakterende party
te verplig om sy
kontraktuele verpligtinge na te kom.
[106]
Na my mening is die omstandighede in
voormelde
SANTOS PROFESSIONAL
FOOTBALL CLUB
-uitspraak baie meer
ooreenkomstig die omstandighede van die onderhawige geval, synde ʼn
geval waar ʼn applikant op sy kontraktuele
regte teenoor ʼn
onwillige werknemer/kontraktant wil aandring wie poog om meer
vergoeding in ʼn ander kontraktuele posisie
te bekom, as wat die
uitspraak in voormelde
TROSKIE EN ‘N
ANDER vs VAN DER WALT
-aangeleentheid,
is. In laasgenoemde geval was dit duidelik ʼn ander scenario met
amateurrugby waar sodanige kontraktant derhalwe
nie werklik
vergoeding, soos in die geval van ʼn professionele rugbyspeler,
uit die spelerskontrak ontvang het nie. `n Kontrak
met `n
professionele rugbyspeler grens in my oordeel baie nader aan `n
gewone kommersiële kontrak as wat die geval sou wees
in amateur
sport.
[107]
Die bogemelde
SANTOS
PROFESSIONAL FOOTBALL CLUB (PTY) LTD
-uitspraak,
maak na my mening ʼn gevolgtrekking op 83 I wat baie relevant is
in die onderhawige geval:

While
it may be correct to say that a court cannot enforce the proper
performance at a concert by a singer or other musician and
that it
would not be in the public interest to compel someone to put on a
below par performance, one can also envisage situations
where an
opera house, having advertised that an international star will
perform, will face great criticism and possibly financial
loss when
it cannot force the artist to appear, no matter how bad his
performance might actually be.
The
case of a singer or the artist who cannot be forced to perform
properly goes back to the old English case of Lionley vs Wagner

(1852) 1 (De G M & G 604).  The singer, miss Johanna Wagner,
had agreed to sing for three months at Mr Lumley’s
theatre in
London.  The case concerned a bill filed to restrain her from
singing for a third party and granting an injunction
for that
purpose.  The Chancery Court held that the positive (duty to
sing) and negative (duty not to sing for a competitor)
stipulations
of the agreement formed one contract and that a Court would interfere
to prevent the violation of a negative stipulation,
although it could
not enforce a specific performance of the entire contract.
… The case must be seen against
the rule in the English common
law that specific performance is supplementary to the common-law
remedy of damages, and that it
will not be granted where damages
provide adequate relief.  … In our law, specific
performance is a primary and not
a supplementary remedy.”
[108]
Mnr. Daffue het verdermeer gesteun op die
uitspraak in
NATIONWIDE AIRLINES
(PTY) LTD vs ROEDIGER AND ANOTHER
2008(1) SA 293 (W) waarin ʼn vliegtuigloods verplig is om sy
professionele dienste te verrig.  Mnr. Stelzner, daarenteen,
het
betoog dat die omstandighede in die onderhawige geval onderskeibaar
is van laasgenoemde uitspraak, sowel as van die uitspraak
in
SANTOS
PROFESSIONAL FOOTBALL CLUB (PTY) LTD
,
supra
.
[109]
In laasgenoemde uitspraak van
NATIONWIDE
AIRLINES (PTY) LTD
is as volg op
297 H tot 298 A beslis:

[19]
From this it is apparent that it is a misconception to say without
qualification that specific performance of an employment
agreement
will never be permitted.  There are numerous situations where
specific performance may be ordered where various
factors may play a
determining role in coming to such a decision.
[20]
Such factors may, for example, be:
109.2.1.1.1.1.1
The particular relationship between the
employer and the employee.
109.2.1.1.1.1.2
The nature of the employment contract.
109.2.1.1.1.1.3
The nature of the service or work which is
to be performed in terms of the contract.
109.2.1.1.1.1.4
The prejudice or hardship to be suffered by
the innocent party should specific performance not be ordered,
compared to the prejudice
that will be suffered by the employee,
should it be granted.
[21]
The general rule should still be that where a party wrongfully
breaches a contract it should entitle the innocent party to
enforce
the contract, and that should no less be so even in employments
contracts.  After all as authorities have laid down
each case
must be decided on its own facts.”
[110]
In die onderhawige geval blyk dit uit die
arbitrasietoekenning, dat:
110.1
Insoverre eerste respondent beweer het dat die vertrouens- en
samewerkingsooreenkoms tussen hom en applikant onmoontlik geword
het,
is dit nie deur die arbiter aanvaar nie. Vanweë die bevindings
reeds hierin gemaak, meen ek ook nie dat daar enige
verdere
omstandighede is wat hierdie situasie intussen verander het nie.
110.2
Eerste respondent se getuienis was tot dien effekte dat hy graag vir
tweede respondent wil rugby speel en nie vir applikant
nie,
aangesien applikant hom oneerlik behandel het en hy kans gehad het om
meer te verdien. Desnieteenstaande het hy getuig dat
as hy moet
terugkom om vir applikant rugby te speel, hy sy bes sal doen.
[111]
Dit is insiggewend dat eerste respondent
nie die bevindinge van die arbiter in sy toekenning aanveg nie en
derhalwe moet hierdie
bevindinge ook aanvaar word en is dit bindend
op die partye.
[112]
Vanweë die bevindings reeds deur my
hierin gemaak, meen ek dat daar in die onderhawige aansoek geen
addisionele bewerings met
substansie is wat hierdie posisie, synde
dat daar nie gegronde rede is op grond waarvan eerste respondent kan
beweer dat die vertrouensverhouding
met applikant onherstelbaar
verbrokkel het en/of dat hy nie sy beste sal lewer indien hy gelas
sou word om vir applikant rugby
te speel nie, teenwerk of omverwerp
nie.
[113]
ʼn Laaste aspek wat ten opsigte van die
vordering ten opsigte van spesifieke nakoming aangespreek moet word,
is die kwessie
deur mnr. Stelzner geopper dat indien ʼn bevel
ooreenkomstig die hoof-regshulp in bede 3 van die kennisgewing van
mosie verleen
sou word, dit tot gevolg kan hê dat eerste
respondent aan minagting van die Hof skuldig bevind kan word indien
hy nie “
goeie

rugby sou speel nie of andersins enige verpligtinge in terme van
paragraaf 17 van die spelerskontrak nie sou nakom nie.
Hierdie
argument is dan ook in ooreenstemming met wat aangespreek is in
THE
LAW OF CONTRACT IN SOUTH AFRICA
,
supra
, op
p. 524 tot p. 525 as volg:

The
courts in their discretion will naturally not subject a defendant to
the danger to contempt of court in cases where compliance
with the
order would be impossible, unduly onerous, difficult to enforce or
insufficiently clear-cut, so that opinions might legitimately
differ
on whether there had been performance.”
[114]
Vanweë laasgenoemde beginsel, is ek
nie bereid of voornemens om die hoof-regshulp gevorder in bede 3 van
die kennisgewing van
mosie toe te staan nie, maar slegs die
alternatiewe regshulp.
[115]
Verder is ek van mening dat daar geen
gronde of basis is waarom ek nie my diskresie ten gunste van
spesifieke nakoming soos gevorder
in die alternatief in bede 3 van
die kennisgewing van mosie, moet gelas nie. Gegewe dat respondente
met die bewyslas opgesaal was
om aan te toon waarom spesifieke
nakoming in die bepaalde geval nie gelas moet word nie, het
respondente nie daarin geslaag om
bewerings in die verband te maak
wat die uitoefening van my diskresie tot die teendeel noop nie. In
die verband is ek ook oortuig
dat in die totaliteit van die
omstandighede van hierdie saak, dit onwaarskynlik is dat respondente
in ʼn arbitrasie enige getuienis
(toelaatbare getuienis) voor ʼn
arbiter sal kan plaas wat ʼn bevinding tot die teendeel sal
regverdig of noodsaak.
Gevolglik sal dit in my oordeel
geen doel dien om die vraag of die vordering met betrekking tot
spesifieke nakoming ooreenkomstig
die alternatiewe regshulp gevorder
in bede 3 van die kennisgewing van mosie, verleen moet word, aldan
nie, na arbitrasie te verwys
nie. Ek ag dit in ieder geval in al die
partye se belang dat hier nou spoedige finaliteit in hierdie dispuut
kom ten einde geregtigheid
teenoor al die parte te laat geskied. Sien
HASEWINKEL v SIMOES
1966(2) SA 81 (W)
.
[116]
Gegewe my bevinding dat spesifieke nakoming
wel die gepaste remedie in die onderhawige geval is, kom die
oorweging van skadevergoeding
nie ter sprake nie, omdat `n
kontraktant in beginsel `n reg tot spesifieke nakoming van `n kontrak
het.
[117]
Gegewe die vereistes vir `n permanente of
finale interdik, is ek dus oortuig dat applikant `n behoorlike saak
ten opsigte van sy
“clear right” sowel as die ander
vereistes in die aansoekstukke uitgemaak het.
[118]
Wat die verbiedende regshulp gevorder in
bede 4 van die kennisgewing van mosie betref, is ek van mening dat
hoewel dit nie eksplisiet
in die spelerskontrak verbied word nie, dit
wel by implikasie daarby ingelees moet word.  Addisioneel
hiertoe, is ek in ieder
geval oortuig dat die bepalings van
aanhangsel “F” tot die funderende verklaring, synde die
South African Rugby Union
Regulations Player Status, Player Contracts
and Player Movement, die inhoud en/of status waarvan nie in die
opponerende verklaring
ontken is nie, in ieder geval sodanige optrede
verbied deur die bepalings van klousule 4.8, saamgelees met die
bepalings van klousule
4.12 en ook 5.5 daarvan.
REGSHULP
GEVORDER TEEN TWEEDE RESPONDENT:
[119]
Na my mening is dit uit die totaliteit van
die aansoekstukke onteenseglik duidelik dat tweede respondent op
onregmatige wyse inbreek
maak op die kontraktuele verhouding, welke
kontraktuele verhouding tans steeds geldig en afdwingbaar is, tussen
applikant en eerste
respondent.  Veral gegewe dat dit duidelik
blyk uit die aansoekstukke dat dit gemeensaak is tussen die partye
dat tweede respondent
reeds gedurende Mei 2010 met eerste respondent
ʼn spelerskontrak gesluit het, welwetende van eerste respondent
se bestaande
kontraktuele verpligtinge jeens applikant, is hierdie
optrede van tweede respondent duidelik ʼn verbreking van klousule
4.9
van die South African Rugby Union Regulations Player Status,
Player Contracts and Player Movement, aangeheg as aanhangsel “F”

tot die funderende verklaring.
[120]
Geen bewerings tot die teendeel is deur
tweede respondent ter opponering van hierdie aansoek gemaak nie.
[121]
In die vooropstelling is ek oortuig dat
applikant derhalwe ook geregtig is op die gevorderde regshulp
uiteengesit in bede 5 van
die kennisgewing van mosie.
KOSTE:
[122]
Gegewe die sukses van applikant teen beide
eerste respondent en tweede respondent, is daar geen rede waarom
koste nie die uitslag
van die aansoek moet volg nie.  Argumente
tot die teendeel wat deur mnr. Stelzner gevoer was, was ook slegs
gevoer op die
basis indien applikant gedeeltelik of in geheel nie
suksesvol sou wees met die aansoek.  Daar is nie enige argumente
aangevoer,
ook heeltemal tereg so na my mening, waarom respondente
nie gelas moet word om die koste van die aansoek te betaal in geval
van
sukses deur die applikant nie.
DIE
ARBITRASIETOEKENNING:
[123]
Daar is geen saak deur enige van die
respondente op die aansoekstukke aangevoer waarom die
arbitrasietoekenning nie ʼn bevel
van die Hof gemaak moet word
ooreenkomstig Artikel 31 van die Wet op Arbitrasie, 42 van 1965, nie.
[124]
Die enigste aspek wat in die verband deur
respondente geopper is, is dat die vordering dat die
arbitrasietoekenning ʼn bevel
van die Hof gemaak word, nie
dringend is nie.
[125]
Na my mening en in die uitoefening van my
diskresie is ek egter van oordeel dat gesien in die totaliteit van
die aansoekstukke,
hierdie arbitrasietoekenning onlosmaaklik deel is
van die ander relevante feite in hierdie aansoek en die regshulp deur
applikant
gevorder en is dit daarom in belang van reg en geregtigheid
en ook doelmatig dat hierdie toekenning as deel van die onderhawige

dringende aansoek ʼn bevel van die Hof gemaak word.
BEVEL:
[126]
Gevolglik word die volgende bevele gemaak:
1.
Applikant se versuim om die hofreëls
met betrekking tot tydperke en betekening na te kom word gekondoneer
en die aansoek word
as ʼn dringende aansoek aangehoor.
2.
Die arbitrasietoekenning gemaak deur adv.
AJR van Rhyn SC, gedateer 10 Augustus 2010, word ʼn hofbevel
gemaak.
3.
Eerste respondent word gelas om voor of
teen 15h00 op Donderdag, 30 September 2010, of binne sodanige langer
tydperk as waartoe
applikant skriftelik mag toestem, by applikant se
besigheidsplek te Vodacompark, Bloemfontein, vir diens aan te meld.
4.
Eerste respondent word verbied om tot en
met 31 Oktober 2011 of die konsensuele beëindiging van die
spelerskontrak tussen applikant
en eerste respondent, welke
gebeurtenis ookal eerste mag plaasvind, sy dienste as professionele
rugbyspeler op enige wyse aan tweede
respondent beskikbaar te stel,
hetsy deur deel te neem aan enige rugby-ontwikkelingsprogramme,
oefeninge, oefenkampe, spanbyeenkomste
en/of spanpraatjies of
wedstryde, promosies, advertensie veldtogte en televisie verskynings
in verband met tweede respondent se
besigheid of bedrywighede.
5.
Tweede respondent word verbied om tot en
met 31 Oktober 2011 of die konsensuele beëindiging van die
spelerskontrak tussen applikant
en eerste respondent, welke
gebeurtenis ookal eerste mag plaasvind, eerste respondent toe te laat
om sy dienste as professionele
rugbyspeler aan tweede respondent
beskikbaar te stel op enige van die wyses soos in paragraaf 4,
supra
,
uiteengesit en word tweede respondent voorts verbied om inbreuk te
maak op die kontraktuele verhouding tussen applikant en eerste

respondent gedurende die duur van die spelerskontrak.
6.
Eerste en tweede respondente word gelas om
gesamentlik en afsonderlik die koste van hierdie aansoek te betaal,
betaling deur die
een die ander kwytgeskeld te word.
_____________
C.
VAN ZYL, R
Namens
applikant: Adv. J.P. Daffue SC
In
opdrag van:
Van
der Merwe & Sorour
BLOEMFONTEIN
Namens
tweede en derde respondente: Adv. R.G.L. Stelzner SC
In
opdrag van:
McIntyre
& Van der Post
BLOEMFONTEIN