About SAFLII
Databases
Search
Terms of Use
RSS Feeds
South Africa: Free State High Court, Bloemfontein
SAFLII
>>
Databases
>>
South Africa: Free State High Court, Bloemfontein
>>
2012
>>
[2012] ZAFSHC 224
|
|
S v Sephiri (357/2012) [2012] ZAFSHC 224 (29 November 2012)
FREE STATE HIGH
COURT, BLOEMFONTEIN
REPUBLIC OF SOUTH
AFRICA
Review No. : 357/2012
In
the review between:-
THE
STATE
versus
SOLOMON
MACHOGO SEPHIRI
_____________________________________________________
CORAM:
JORDAAN, J
et
THAMAGE, AJ
_____________________________________________________
JUDGMENT BY:
THAMAGE, AJ
_____________________________________________________
DELIVERED ON:
29 NOVEMBER 2012
_____________________________________________________
[1] This is a review
matter in terms of
section 302
of the
Criminal Procedure Act 1977
,
Act 51 of 1977.
[2] Accused was convicted
of housebreaking with intent to steal and theft. He was sentenced by
the magistrate in terms of section
276(1)(b) of Act 51 of 1977 to 18
(eighteen) months imprisonment. The court
a quo
further stated
that “hof maak geen bevinding t.o.v. vuurwapen nie”.
[3] On 11 October 2012 I
wrote the following query to the magistrate:
“
2. Accused
personal circumstances – The honourable magistrate never
invited or questioned accused to place on record his personal
circumstances and the honourable magistrate is requested to indicate
how he came to the imprisonment term of 18 months.
3. Why did the honourable magistrate
not follow the procedure in terms of section 103(1) of Firearm
Control Act
2000, Act 60
of 2000.”
[4] The magistrate did
respond which response was received on 15 November 2012. The response
is as follows:
“
Hiermee wens
ek om sy Edele Waarnemende Regter Thamage as volg te antwoord.
Die Hof het duidelik aan hom
verduidelik wat sy regte is en wat hy moet doen om alle inligting wat
ter versagting van vonnis voor
Hof voor te lê en hoe hy dit mag
doen.
Hy het dit ook gedoen en vir Hof gesê
dat hy vir opgeskorte vonnis vra dat hy jammer is wat gebeur het. Hy
duiwe het Hof het
hom versoek om uit te wy. Waarop hy sê hulle
baie duiwe is en dat hy met sy ouma bly wat op krukke loop.
Die hof ken nie die beskuldigde om
te weet waaroor Hof beskuldigde kan vra nie. Hof het aanvaar dat hy
26 jaar is en geen kinders
het nie. Sou hy dit gehad het, sou en moes
hy Hof ingelig het in plaas van sy duiwe. Hy is werkloos en nie
getroud nie. As hy was
sou hy dit gesê het in plaas van hy het
duiwe waarna hy kyk.
Wat Hof in
aanmerking geneem het is dat beskuldigde 26 jaar oud is, ongetroud,
geen kinders en werkloos is. Sou dit anders gewees
het, sou hy dit
vir Hof gesê het.
(my
emphasis)
Hy is nie ‘n eerste oortreder
nie. Hy het reeds ‘n vorige veroordeling van Huisbraak met die
opset om te steel en diefstal
waar hy ook reeds indirekte
gevangenisstraf opgelê was.
Misdaad is ‘n ernstige misdaad.
Dit is besig om toe te neem in die gebied, net soos hier. Hy kon nie
die goed alles op een
geleentheid wegdra nie, hy moes iemand by hom
gehad het of hy moes twee keer loop. As hy twee keer geloop het, het
hy baie tyd
gehad het om te besin, wat hy nie gedoen het nie en
twyfel Hof of hy regtig jammer is wat hy gedoen het oor misdaad wat
hy gepleeg
het, en nog van die redes dat Hof hom nie verder uitgevra
het oor sy omstandighede nie. Hof is van mening hy probeer die proses
gebruik om te kyk wat is die ligste vonnis waarmee hy kan wegkom.
As ons kyk waar het hy ingebreek, by
Klaas se huis in Lusaka Park. Hof het geregterlik kennis geneem dat
Lusaka Park die gebied
van die dorp is waar die armste van die armste
mense bly. Dit beteken dat die Klaer dit verseker nie breed het nie.
Die Klaer ook
van die hand na die mond lewe.
In sy armoede kon hy vir hom ‘n
televisie en DVD-speler en kos bymekaar maak wat die Beskuldigde van
hom kon ontneem sonder
enige reg. Die hof gaan aanvaar dat dit nie
verseker is nie, dus is dit ‘n totale verlies en groot skade
vir die Klaer.
Buiten dit is die Klaer se
grondwetlike regte benadeel. Sy reg op eiendom, reg op privaatheid,
reg op menswaardigheid en reg op
sekerheid, geen van die regte van
Klaer is gerespekteer deur die Beskuldigde nie, maar die Beskuldigde
verwag dat sy regte gerespekteer
word.
Die waarde van goed wat gesteel is, is
hoog in die lig gesien van wie dit gesteel is.
Ons kan nie nou omdraai en sê
die waarde is nie hoog nie en dit is nie van ‘n besigheid
gesteel nie.
As mens kyk van wie dit gesteel is, ‘n
persoon wat nie vermoeënd is nie. Dit beteken dat dit ‘n
groot bedrag se
bates is wat gesteel nie. As mens kyk na wat gesteel
is televisie en ‘n DVD-speler, dit is luukse eiendom.
Dit is heel moontlik al wat die Klaer
het om as ontspanning te hê. Hy kan nie gholf gaan speel of
enige ander luukse tydverdryf
bekostig nie.
Die Beskuldigde is nie ‘n eerste
oortreder nie, hy is al direkte gevangenisstraf opgelê vir
soort gelyke misdryf. Dit
het nie die Beskuldigde afgeskrik nie. Dit
is ‘n groot hoeveelheid luukse goed (in waarde), van ‘n
persoon wat ook
swaar kry om ‘n bestaan te maak van wie hy
gesteel het.
Normaal weg lê
die Hof twaalf (12) maande gevangenisstraf op vir eerste oortreders
wat al menige maal deur die Hooggeregshof
bekragtig was, waar die
omstandighede ongeveer dieselfde is.
(my
emphasis)
Ses maande is by gevoeg omdat dit nie
‘n eerste keer is wat Beskuldigde met die reg bots nie, maar sy
derde keer. Die Hof
is van mening dat die Hof moet toesien dat die
gemeenskap sien dat geregtigheid geskied.
Mense soos Beskuldigde moet besef dat
ander mense se grondwetlike regte gerespekteer moet word, net soos hy
verwag dat sy regte
gerespekteer moet word deur ander mense teenoor
hom.
Dit is duidelik dat direkte
gevangenisstraf nie die nodige afskrifmiddel het vir Beskuldigde nie.
Hof is van mening dat hy eintlik
‘n swaarder vonnis moes opgelê
word maar nadat die Hof bogenoemde in aanmerking geneem het, was op
genoemde vonnis
besluit gewees.
Die Hof het Art.103 in aanmerking
geneem. Hy was nie onwettig in besit van ‘n vuurwapen of
ammunisie nie, vuurwapen was nie
gebruik nie, was nie verkeerd geberg
nie, was nie nalatig hanteer nie, het nie vuurwapen hanteer terwyl
onder die invloed van drank/dwelms
nie, dit was nie seksuele
mishandeling misdaad nie, was nie gesinsgeweld misdaad nie, was nie
misdaad ten opsigte van ontplofbare
stof nie, was nie misdaad van
sabotasie, terrorisme, openbare geweld of brandstigting nie.
Dus enigste moontlike Art 103(1)(g)
mag van toepassing wees op misdaad.
(g) omdat dit ‘n misdaad is waar
oneerlikheid ‘n element uitmaak en ‘n tydperk van
gevangenisstraf opgelê
is.
Die Hof was van mening dat die Hof
Art.103(1)(g) oorweeg met die inligting voor hom, dat daar geen
inligting voor hom is om ‘n
ander bevinding te maak as wat deur
die wet voorgeskryf is.
Daarom het Hof bepaal dat Hof maak
geen bevinding ten opsigte van vuurwapen lisensie nie. Die Hof het
Art.103 Wet 60 van 2000 oorweeg.
Hierdie verduideliking soos versoek
deur Sy Edele Waarnemende Regter Thamage en hoop dat Sy Edele
Waarnemende Regter Thamage dit
in dieselfde lig sien.”
[5] The accused’s
explanation of rights before sentencing were as follows:
“
HOF:
Meneer u het nou geleentheid om al die aspekte ter versagting van
vonnis vir die Hof te gee. U kan dit doen deur onder eed te getuig,
getuienis te roep om namens u te getuig. Die aanklaer sal u en u
getuies kruisverhoor, die Hof mag ook aan u en getuies vrae vra
waar
punte onduidelik is.
U is nie verplig om onder eed te
getuig nie, u kan ‘n onbeëdigde verklaring maak vanwaar u
staan dan sal die Hof en die
aanklaer geen vrae aan u vra nie. Die
Hof sal dit ook in aanmerking neem ter versagting van vonnis.
Verstaan u dit?
BESKULDIGDE:
Ek verstaan dit.
HOF:
Wat wil u maak meneer?
BESKULDIGDE:
Die Hof toespreek
vanwaar ek staan.
HOF:
U kan voortgaan.
BESKULDIGDE:
Ek vra vir ‘n
opgeskorte vonnis ek is jammer oor wat het gebeur het. Ek het duiwe.
HOF:
Ja.
BESKULDIGDE:
Hulle is baie
duiwe, ek bly saam met my ouma en sy loop met krukke. Dis al.
HOF:
Aanklaer.”
[6] The reply made by the
magistrate that he does not know the accused hence the court could
not ask questions, is not only absurd
but disturbing.
“
Die hof ken
nie die beskuldigde om te weet waaroor hof beskuldigde kan vra nie.”
[7] The honourable
magistrate also was speculating or making assumptions.
“
Hof aanvaar
dat die beskuldigde 26 jaar is en geen kinders.”
I am also perturbed by
the issue as to where did the magistrate get the age of the accused –
was it from the J15 or where?
[8] The other disturbing
feature is as to where did the magistrate get information that
accused does not have a child or children.
Again this was speculation
because he is of the view that if he had children, he should have
mentioned same.
[9] The other aspect
which does not appear on record is that the magistrate assumed that
he is unemployed and if he was employed,
he could have said so.
[10] The magistrate did
not elicit any evidence on the age of accused, marital status,
dependants/children, also as to whether accused
is employed or
unemployed.
It is the duty of the
sentencing magistrate to get all relevant factors before him for
purposes of sentence. See
S v MASINA EN ANDERE
1993 (2)
SACR 234
(T) at 236h:
“
Daar moet op
die getuienis voor die Hof ‘n behoorlike feitebasis waarvan die
bestaan van versagtende omstandighede afgelei
kan word – die
Hof mag nie daaroor
spekuleer
nie
.”
(my
emphasis)
[11] The accused was
unrepresented and this calls for the presiding officer to be more
inquisitorial. The magistrate only informed
the accused that he may
put mitigatory factors before the court, but failed to explain to the
accused what those mitigatory factors
are. He also failed to ask
question to the accused on his personal circumstances. To answer by
saying “court does not know
the accused hence cannot ask
questions on personal circumstances” is a typical example of
dereliction of duties as a presiding
officer especially when accused
is unrepresented.
[12] The court is duty
bound to examine the accused thoroughly in order to elicit all
information relevant to sentencing. See
S v LUTHULI
2000 (1) SACR 338
(CPD) at 340g – j.
[13] The court
a quo
only concentrated on factors placed before it and was thus satisfied.
The court should and must always try to get as much information
and
evidence so as to come to an appropriate sentence. See dictum in
S
v DLAMINI
1991 (2) SACR 655
(A) at 667e:
“
There is no
legal reason why a Judge should, in considering sentence, be
restricted to the material placed before him by the parties”.
[14] The other disturbing
factor on the reply of the learned magistrate is, and I quote:
“
Normaal weg
lê die Hof twaalf (12) maande gevangenisstraf op vir eerste
oortreders wat al menige maal deur die Hooggeregshof
bekragtig was,
waar die omstandighede ongeveer dieselfde is.”
[15] Sentencing should be
individualised and each case should be treated on its own merit and
circumstances. It is incorrect to
have a normal or a usual type of
sentence for specific offence(s).
[16] The second part of
my query was the provisions of section 103(1) of the Firearm Control
Act 60 of 2000. Section 13(1)(g) states:
“
Unless the
court determines otherwise, a person becomes unfit to possess a
firearm if convicted of –
(g) any offence involving violence,
sexual abuse or
dishonesty, for which the accused is sentenced to
a period of imprisonment without an option of a fine
”
(my
emphasis)
[17] From the record the
proceedings were as follows:
“
HOF:
Dan is daar die verdere probleem,
die
aanklaer vra vir my dat ek u moet onbevoeg verklaar om ‘n
vuurwapen te besit of aansoek te doen.
Is daar enige betoog wat u wil lewer of wil onder eed verklaar of dit
opgeskort moet word al dan nie? Verstaan u dit?
(my
emphasis)
BESKULDIGDE:
Ek beskik nie een
nie.
HOF:
Die Hof gaan ook geen
bevinding maak oor die vuurwapen lisensie nie meneer. U kan maar
afstaan.”
[18] It is common cause
that the accused herein was convicted of an offence involving
dishonesty where he was sentenced to a period
of imprisonment without
an option of the fine.
[19] In reply to my
query, the honourable magistrate replied as follows:
“
Die hof was
van mening dat die Hof Art.103(1)(g) oorweeg met die inligting voor
hom, dat daar geen inligting voor hom is om ‘n
ander bevinding
te maak as wat deur die wet voorgeskryf”
The magistrate response
herein is in total contrast with what appears on the record, because
on record he was informing the accused
that the state prosecutor had
requested him to declare accused unfit to possess a firearm. It is
irresponsible to invent facts
which are contrary to what appears on
record to justify errors made during the proceedings.
[20] Once a person has
been convicted of any offence falling under section 103(1) of the
Firearm Control Act,
ex lege
he is unfit to possess a firearm.
The court should thus invite the accused to give reason why the court
should interfere with the
provisions of the Act, hence the phrase
“
unless the court determines otherwise
”. (my
emphasis)
[21] In the present case,
accused was never told that he is
ex lege
unfit to possess the
firearm and that he, if he so wishes, place evidence before the court
for the court to interfere with the
operation of the law.
It is furthermore not the
duty of the prosecutor to request the magistrate (like in this case)
that the court should invoke the
provisions of section 103 of the
Firearm Control Act.
“
... die
aanklaer vra vir my dat ek u moet onbevoeg verklaar om ‘n
vuurwapen te besit...”
[22] Like I said before,
how would the prosecutor ask the court to declare accused unfit to
possess a firearm, if he by operation
of the law is already unfit to
possess a firearm. The court should and ought to have invited the
accused person to make submissions
which may lead the court to
determine otherwise.
[23] I am not satisfied
that the accused’s personal circumstances were properly
ventilated, because the presiding magistrate
based his decision on
inferences, assumption and speculations. Neither am I satisfied that
the procedure in terms of section 103(1)
of the Firearm Control Act
was adequately explained to the accused person.
[24] Before I conclude, I
must state my utter displeasure on the magistrate’s response.
When a query is directed to a magistrate
by a reviewing judge, it is
expected of him to respond in a responsible, complete and courteous
manner. As in
S v MOGETWANE
2000 (2) SACR 407
(O) at
408g where Lombard J stated:
“
Die indruk
wat die landdros daarin skep, is dat die navraag ooglopend,
ongegrond, onnodig of oorbodig was – die Hof kan nie
lees nie
of het nie die oorkonde sorgvuldig gelees nie.”
[25] The impression I
thus got from answers like “if accused was married, had
children, was employed” he could have
said so, is more like
this court should use its common sense and logic. Magistrates should
avoid this type of attitude and respond
to queries in a more
responsible manner.
[26] I now come to the
conclusion that proceedings in this matter are not in accordance with
justice insofar as sentencing and provisions
of section 103(1) of Act
60 of 2000 are concerned.
[27] The following order
is thus made:
27.1 Conviction is
confirmed.
27.2 The sentence is set
aside and the matter is referred back to the magistrate so that he
can sentence the accused
de novo
.
27.3 That the accused be
properly informed of the provisions of section 103(1)(g) of the
Firearm Control Act 60 of 2000.
________________
S.J. THAMAGE, AJ
I concur.
_______________
A.F. JORDAAN, J
/spieterse