Van der Merwe v S (CA & R 62/2013) [2013] ZANCHC 44 (15 November 2013)

80 Reportability
Criminal Law

Brief Summary

Criminal Law — Sentencing — Appeal against sentence — Appellant convicted of purchasing uncut diamonds without a license — Sentenced to three years' imprisonment, one year suspended — Appellant contended that personal circumstances and the nature of the offenses were not adequately considered — Court held that the trial court did not err in its sentencing discretion, given the seriousness of the offenses and the appellant's prior conduct, including a similar offense committed while awaiting trial — Appeal dismissed.

Comprehensive Summary

Summary of Judgment


Introduction


The matter concerned a sentence appeal in the High Court of South Africa, Northern Cape Division, Kimberley. The appellant, Andre Rene Van der Merwe, appealed (with leave granted by the trial court) against the sentence imposed by the Magistrates’ Court, Port Nolloth, after his conviction on three counts of unlawfully purchasing unpolished diamonds without a licence or authorisation.


The respondent was the State. The appeal did not challenge the convictions; it was directed solely at whether the sentencing court had committed a misdirection or imposed a sentence that was shockingly inappropriate, thereby justifying appellate interference.


The general subject-matter of the dispute was the appropriate penal response to repeated unlawful dealing-related conduct in unpolished diamonds in the Northern Cape, arising from police undercover operations aimed at exposing illicit diamond trading. The appellant contended that the magistrate underemphasised his personal circumstances, overemphasised the seriousness of the offences, failed properly to consider a fine, and imposed a sentence that was disproportionate.


Material Facts


The court proceeded on the basis that the appellant had been convicted on three counts of buying unpolished diamonds without a licence, and that these offences occurred during controlled transactions with a police agent/decoy as part of a broader police operation (“Operation Stonk”). There was no suggestion accepted by the court that the appellant had been induced to do something he would not otherwise have done; rather, the court treated his conduct as voluntary and prepared participation.


The relevant conduct occurred on three occasions within a period of just under two months. On 27 May 2009 at Port Nolloth, the appellant bought three diamonds with a total mass of 7.11 carats and total value of R41 457.00 for R20 000.00. On 10 June 2009 at Springbok, he bought four diamonds with a total mass of 7.49 carats and total value of R39 799.00 for R25 000.00. On 23 July 2009 at Port Nolloth, he bought five diamonds with a total mass of 9.97 carats and total value of R39 070.00 for R24 500.00. In total, he purchased twelve diamonds (24.57 carats) with a stated total value of R120 326.00, paying R69 500.00.


The appellant was arrested later, on 13 April 2010, apparently when the police operation ended. The judgment records that, in the broader operation, a total of 24 unpolished diamonds (48.99 carats) valued at R235 532.00 were purchased across eight illicit transactions for a total of R152 000.00, and the court regarded the appellant’s participation and the diamonds involved in his transactions as a substantial portion of the overall operation.


None of the diamonds the appellant purchased were recovered. The court noted that no criminal compensation order was made under section 300 of the Criminal Procedure Act because the State had already instituted a civil action for damages. The court further accepted that the appellant had acted as an agent buying on behalf of an undisclosed principal; the failure to reveal the principal was considered relevant because it would have made recovery of the diamonds from that principal impossible.


On personal circumstances, the appellant was 58 years old and, aside from the conviction mentioned below, had no previous convictions by that age. The trial court had regard to his health being relatively poor, the loss of employment when a business closed, and the failure of a business he later started. There was evidence that he had prospects of being re-employed, and that in the interim he earned R3 000.00 per month working over weekends in a bar. The court also recorded that he had managed to pay R25 000.00 for bail.


The appellant pleaded guilty on all three counts. The High Court emphasised that he did not express remorse in his section 112(2) statement, and he did not testify in mitigation. The court treated the guilty plea, in context, as not necessarily demonstrating remorse, particularly given the apparent strength of the State’s evidence derived from the planned operation.


A further fact treated as materially aggravating was that the appellant had been convicted of a similar offence less than a week before sentence in the present matter, and (according to the prosecutor’s unchallenged submission) that similar offence was committed while the present matter was pending. The court regarded this as strongly indicative against rehabilitation outside imprisonment and as reflecting adversely on his personal circumstances in the sentencing balance.


Legal Issues


The central legal questions were whether the sentencing court committed a material misdirection in its approach to sentence, or whether the sentence imposed was shockingly inappropriate, such that an appellate court was entitled to interfere. This was primarily an inquiry into the application of sentencing principles to the facts, rather than a dispute about the governing legal rules.


More specifically, the appeal raised whether the magistrate improperly balanced the appellant’s personal circumstances against the seriousness of the offences, and whether the magistrate erred in rejecting a sentence primarily in the form of a fine. These questions involved evaluative judgment in the sentencing discretion, with the appellate court confined to the recognised grounds for interference.


Court’s Reasoning


The court reaffirmed the established principle that a court of appeal may interfere with sentence only where there has been a substantial misdirection by the trial court in considering sentence, or where the sentence is startlingly or shockingly inappropriate in relation to the offence and offender. The court framed its task as not substituting its own preference for sentence, but determining whether legally recognised thresholds for interference were met.


In evaluating seriousness, the court emphasised the repeated nature of the appellant’s conduct across three separate transactions, and the scale and value of the diamonds involved. The fact that the purchases occurred in short succession was treated as indicative of sustained participation rather than a once-off lapse. The court further considered that the offences formed part of illicit diamond dealing, a phenomenon targeted by police operations because it is difficult to detect by other means.


The court rejected the suggestion that police conduct in offering further diamonds after the first transaction materially reduced the appellant’s culpability. It accepted that, while the operation might have generated multiple opportunities, the appellant repeatedly and voluntarily chose to participate. The judgment stressed that there was no basis to regard him as an “innocent” person who succumbed unexpectedly to temptation; on the contrary, if he acted on behalf of a principal from the first transaction, this implied prior arrangement and readiness. The appellant’s refusal to disclose his principal was treated as practically preventing recovery of the diamonds and thus aggravating the consequences.


On mitigation and remorse, the court applied the principle that a mere guilty plea is not automatically proof of remorse. In context, the court considered that the guilty plea may have reflected the strength of the State’s case (generated through the planned operation) rather than genuine contrition. The absence of expressed remorse and the absence of evidence in mitigation beyond what was placed before the court were treated as limiting the weight of mitigation.


A significant aggravating feature, heavily relied upon by the court, was the appellant’s commission (and conviction) of a similar offence while the present case was pending. The court treated this as strongly suggesting a poor prospect of rehabilitation without incarceration and as reflecting negatively on the appellant’s character and responsiveness to legal constraints.


The court considered the appellant’s personal circumstances (age, health, employment difficulties, income, and bail payment) and found no basis to conclude that the trial court had overemphasised seriousness or underemphasised mitigation. It also addressed the argument that a fine should have been imposed. The court accepted that the Diamonds Act permitted substantial fines (up to R250 000.00, depending on the facts), and reasoned that a fine proportionate to the seriousness of these offences would necessarily be substantial.


In assessing a fine, the court examined the paucity of concrete information demonstrating the appellant’s ability to pay a meaningful fine. While bail had been paid and the defence argued he could “get the money,” the court found that there was no clear evidential basis as to how, when, or in what amount such funds could realistically be secured. The court also noted the absence of proposals for instalment payments, and the lack of clear evidence on prospective employment income. It held that, on the information available, the magistrate was not shown to have erred in concluding that a fine was not an appropriate primary sentence.


The court compared the matter with other cases relied upon in argument. It recognised similarities with S v Viljoen (a decision in the same division involving police operations and Port Nolloth), while distinguishing it on features such as the value involved and the offender’s financial position in that matter, which made a substantial fine more practically enforceable there. The court also addressed reliance on S v Van Rooyen and ’n Ander, distinguishing it on the basis that it involved a single transaction, first offenders, a finding of remorse, and clear information indicating commission out of financial need; the present matter involved multiple transactions and lacked comparable mitigation, and the court also noted the particular seriousness attached to diamond-related crime in the Northern Cape.


Finally, the court reiterated that when considering a sentence partly suspended, the sentence must be assessed as a whole, because the suspended portion may later be enforced. Applying that approach, and weighing comparative sentences and the regional seriousness of the offence, the court concluded that the effective imprisonment imposed did not meet the threshold of being shockingly inappropriate.


Outcome and Relief


The High Court dismissed the appeal and confirmed the sentence imposed by the Magistrates’ Court. The sentence remained three years’ imprisonment, of which one year was conditionally suspended for a period of three years, leaving an effective two years’ imprisonment. No separate costs order is recorded in the judgment.


Cases Cited


S v Mashinini and Another 2012 (1) SACR 604 (SCA)


S v Theron 1986 (1) SA 884 (A)


S v Viljoen (CA & R 110/2011) [2012] ZANCHC 10 (4 May 2012)


S v Dos Santos 2010 (2) SACR 382 (SCA)


S v Van Rooyen en ’n Ander 1994 (2) SACR 823 (A)


S v Seegers 1970 (2) SA 506 (A)


S v Thomas and Another 1988 (1) SA 843 (NCD)


S v Mokoae 1997 (2) SACR 705 (O)


S v Duvenhage (unreported, cited in S v Seegers 1970 (2) SA 506 (A) as referenced in the judgment)


Legislation Cited


Diamonds Act 56 of 1986, section 20


Diamonds Act 56 of 1986, section 87(a) read with section 82(a)


Criminal Procedure Act 51 of 1977, section 112(2)


Criminal Procedure Act 51 of 1977, section 300


Rules of Court Cited


No rules of court were cited in the judgment.


Held


The court held that the sentencing court committed no material misdirection in its approach to sentence and that the sentence imposed was not shockingly inappropriate. It held further that, on the limited information placed before the trial court, there was no demonstrated basis to conclude that a fine would have been an appropriate or feasible primary punishment proportionate to the seriousness of the offences. The appeal against sentence was therefore dismissed and the sentence confirmed.


LEGAL PRINCIPLES


The judgment applied the principle that appellate interference with sentence is limited to instances where the trial court committed a substantial misdirection or where the sentence is disturbingly disproportionate such that it can be described as shockingly inappropriate. The appellate function is not to replace the sentence with one the appeal court would have preferred, but to correct sentences that fall outside the proper exercise of the sentencing discretion.


It reaffirmed that a guilty plea, without more, does not necessarily establish remorse, particularly where the surrounding circumstances indicate the plea may have been motivated by the strength of the State’s case. The absence of expressed remorse and the absence of mitigating testimony may legitimately reduce the mitigating weight attributable to the plea.


The court treated the commission of a similar offence while awaiting finalisation and sentence in the present matter as a materially aggravating consideration relevant to the offender’s prospects of rehabilitation and the appropriateness of non-custodial sentencing options.


On the issue of a fine, the judgment applied the approach that a sentencing court must consider, among other factors, the degree of certainty that an accused can pay a fine, and the realistic prospect of payment later through alternative means such as instalments or delayed payment. Where a fine proportionate to the offence would necessarily be substantial, and the record lacks concrete information showing the offender’s ability to pay such a fine, a court is not shown to err by declining a fine as the primary sentence.


Finally, the judgment applied the principle that when evaluating a sentence that includes a suspended portion, the sentence must be assessed in its entirety, since the suspended component may later be put into operation upon breach of conditions.

About SAFLII
Databases
Search
Terms of Use
RSS Feeds
South Africa: High Court, Northern Cape Division, Kimberley
SAFLII
>>
Databases
>>
South Africa: High Court, Northern Cape Division, Kimberley
>>
2013
>>
[2013] ZANCHC 44
|

|

Van der Merwe v S (CA & R 62/2013) [2013] ZANCHC 44 (15 November 2013)

Bladsy
|
9
Rapporteerbaar
JA /
NEE
Sirkuleer
aan Regters
JA
/ NEE
Sirkuleer
aan Landdroste JA /
NEE
Sirkuleer
aan Streeklanddroste JA /
NEE
IN DIE HOË
HOF VAN SUID-AFRIKA
[NOORD-KAAP HOË
HOF, KIMBERLEY]
SAAKNOMMER
: CA &
R 62/2013
ANDRE RENE VAN DER MERWE
..............................................................
APPELLANT
EN
DIE STAAT
...............................................................................................
RESPONDENT
___________________________________________________________________
Datum aangehoor : 11
November 2013
Datum gelewer : 15
November 2013
Coram: : Lacock R
et
Olivier R
UITSPRAAK
OLIVIER R.
Die
appellant is in die Landdroshof te Port Nolloth skuldig bevind op
drie aanklagte dat hy sonder ‘n lisensie of magtiging

ongeslypte diamante gekoop het
1
.
Die drie aanklagte is saamgeneem en die appellant is gevonnis tot
drie jaar gevangenisstraf, waarvan een jaar voorwaardelik
opgeskort
is vir ‘n periode van drie jaar. Hy kom nou met verlof van die
verhoorhof in hoër beroep teen hierdie vonnis.
Mnr. Van Tonder, die
prokureur wat vir die appellant verskyn het in hierdie appél,
het aan die hand gedoen dat die appellant
se persoonlike
omstandighede en die erns van die misdrywe onderskeidelik onder–
en oorbeklemtoon is, dat die verhoorhof
fouteer deur nie ‘n
boetevonnis te oorweeg nie en dat die vonnis alles inaggenome
skokkend onvanpas is.
Dit is geykte reg dat ‘n
hof van appél slegs met die vonnis van ‘n verhoorhof
sal inmeng waar daar ‘n
wesenlike mistasting begaan is by die
oorweging daarvan of waar die vonnis skokkend onvanpas is.
Die omstandighede van
die misdrywe was dat die appellant by drie verskillende geleenthede
ongeslypte diamante gekoop het van ‘n
agent of lokvink van die
polisie.
4.1. Op 27 Mei 2009 het
hy te Port Nolloth drie diamante met ‘n totale massa van 7,11
karaat en ‘n totale waarde va
R41 457.00 gekoop vir
R20 000.00.
4.2. Twee weke later, op
10 June 2009, en te Springbok het die appellant vier diamante met ‘n
totale massa van 7,49 karaat
en ‘n totale waarde van R39 799.00
gekoop vir R25 000.00.
4.3. Net minder as ses
weke later, op 23 Julie 2009, en weer te Port Nolloth het hy vyf
diamante met ‘n totale massa van 9,97 karaat
en ‘n
totale waarde van R39 070.00 gekoop vir R24 500.00.
Dit beteken dat die
appellant oor ‘n bestek van net minder as twee maande in
totaal twaalf diamante met ‘n totale
massa van 24,57 karaat en
met ‘n totale waarde van R120 326.00 gekoop het vir ‘n
totale bedrag van R69 500.00.
Die
appellant is egter volgens die klagstaat eers op 13 April 2010
gearresteer, klaarblyklik toe die polisie se operasie
genaamd

Operasie Stonk

beëindig is. Die lokvalle of
optredes waarin die appellant die diamante gekoop het, was deel van
die betrokke operasie. In
die operasie was betrokke ‘n totaal
van 24 ongeslypte diamante met ‘n totale massa van
48,99 karaat en
‘n totale waarde van R235 532.00 wat
in 8 onwettige transaksies gekoop is waarin die totale koopsom ‘n
bedrag
van R152 000.00 beloop het. So beskou, blyk dit dat die
appellant se aandeel en die diamante daarby betrokke ‘n
substantiewe
deel uitgemaak het van die betrokke operasie.
Geeneen
van die diamante wat die appellant gekoop het, is teruggevind nie.
Daar is egter nie ‘n vergoedingsbevel
2
gemaak nie, want dit blyk dat die
Staat reeds ‘n aksie ingestel het teen die appellant vir
skadevergoeding.
Die appellant het,
klaarblyklik van meet af aan, as agent opgetree en hy het dus die
diamante gekoop namens sy prinsipaal. Dit
mag dus wees dat die
diamante telkens aan die prinsipaal oorhandig is, maar die appellant
het nooit openbaar wie die prinsipaal
was nie. Dit sou dit dan in
elk geval vir die Staat onmoontlik gemaak het om die diamante by die
prinsipaal te kry.
Daar was geen suggestie
dat die appellant werklik uitgelok is om iets te doen wat hy nie
andersins, indien dit nie vir die versoeking
was nie, sou gedoen het
nie.
Indien die appellant
reeds van die eerste transaksie af namens sy prinsipaal gekoop het,
impliseer dit noodwendig dat hy oop oë
en voorbereid betrokke
geraak het, en dat hy nie onverhoeds versoek is en op die ingewing
van die oomblik geswig het nie. Hy
sou dan selfs op die stadium van
die eerste transaksie alreeds vroeër ‘n mandaat aanvaar
het om vir sy prinsipaal
ongeslypte diamante te koop.
In betoog namens die
appellant in die verhoorhof is die polisie verwyt daarvoor dat hulle
agent meerdere kere diamante te koop
aangebied het aan die
appellant. Dit is gestel dat, indien hulle reeds ná die
eerste transaksie toegeslaan het en die
appellant gearresteer het,
daar geen verdere aanklagte teen of misdrywe deur die appellant sou
gewees het nie. Dit mag so wees,
maar in dieselfde trant sou daar
ook nie verdere aanklagte of misdrywe gewees het indien die
appellant nie telkens weer heeltemal
vrywillig en namens sy
prinsipaal besluit het om te koop nie.
Dit is nie openbaar
watter vergoeding die appellant gekry het vir die aankope en vir sy
dienste nie. Dit wat die misdade betref.
Die appellant het
skuldig gepleit op aldrie die aanklagte. Hy het egter nie, soos wat
‘n mens dikwels teëkom, in sy
verklaring ingevolge
art 112(2) van die Strafproseswet sy berou uitgespreek oor wat
hy gedoen het nie. Hy het ook nie getuig
ter strafversagting nie.

n
Blote pleit van skuldig kan nie sondermeer gesien word as aanduidend
van berou nie
3
.
Hier het die appellant hom in die posisie bevind dat hy klaarblyklik
telkens die onderwerp was van ‘n fyn beplande optrede
van die
polisie en dit mag wees dat die oorweldigende getuienis teen hom
eintlik vir hom geen ander keuse gelaat het as om skuldig
te pleit
nie.
Dit
sou in elk geval waarskynlik maar moeilik gewees het om aan te toon
dat die appellant ware berou gehad het vir dit wat hy
by daardie
drie geleenthede gedoen het. Dit is aan die verhoorhof openbaar dat
die appellant minder as ‘n week voor die
onderhawige vonnis
opgelê is, skuldig bevind is aan ‘n soortgelyke
oortreding en dat hy toe gevonnis is tot ‘n
boete van
R10 000.00 of twee jaar gevangenisstraf, wat voorwaardelik
opgeskort is. Volgens die aanklaer se mededeling tydens
betoog
4
sou die appellant daardie misdryf
gepleeg het terwyl die onderhawige saak en aanklagte hangende was.
Die
feit dat die appellant hom ná die onderhawige misdade, maar
voor vonnisoplegging daarvoor, en terwyl hierdie saak reeds
teen hom
hangende was, weer aan so ‘n oortreding skuldig gemaak het, is
‘n faktor wat swaar teen hom weeg en wat
negatief dui op sy
persoonlikheid en op sy kanse om buite gevangenisverband te
rehabiliteer
5
.
Dit moet egter tog in
die appellant se guns ingedagte gehou word dat hy origens op die
ouderdom van 58 jaar nog geen vorige veroordelings
gehad het nie.
Die verhoorhof het ook
oorweging verleen aan die appellant se ander persoonlike
omstandighede, soos sy relatiewe swak gesondheid,
die feit dat hy sy
betrekking verloor het by ‘n onderneming wat tot ‘n
einde gekom het en die feit dat ‘n eie
onderneming wat die
appellant toe begin het, misluk het.
Verder is in ag geneem
dat die appellant tog die vooruitsig gehad het om weer in diens
geneem te word. Intussen het die appellant
egter R3 000.00 per
maand verdien deur oor naweke in ‘n kroeg te werk. Op die een
of ander wyse was die appellant
egter tog in staat om ‘n
bedrag van R25 000.00 te betaal as borggeld.
Daar
is verskeie ooreenkomste tussen die feite van die onderhawige geval
en dié in
S v
Viljoen
, ‘n
uitspraak van my kollega Lacock R wat op 4 Mei 2012 in hierdie
afdeling gelewer is
6
en waarna die landdros ook verwys
het
7
.
Die vonnis daar op appèl
opgelê, was ‘n boete van R160 000.00 of by
wanbetaling 3 jaar gevangenisstraf,
wat in geheel voorwaardelik
opgeskort is, asook ‘n verdere 1 jaar onopgeskorte en
effektiewe gevangenisstraf
Net
soos twee van die onderhawige transaksies het aldrie die transaksies
in daardie geval plaasgevind te Port Nolloth, ‘n
dorp wat in
S
v Dos Santos
8
beskryf is as “
a
hotbed of illicit diamond dealing and related activity”
.
Die aanklagte in beide
sake het voortgespruit uit optredes van die polisie wat deel gevorm
het van operasies of projekte wat daarop
gemik was om die onwettige
handeldryf in ongeslypte diamante bloot te lê, ‘n
misdaad wat baie moeilik op enige ander
wyse ontbloot kan word.
In
die
Viljoen
geval was die waarde van die
diamante, wat ook verlore was, egter net ongeveer R77 000.00.
Viljoen het ‘n
vorige veroordeling gehad, maar dit moet opgeweeg word teen dit wat
die appellant gedoen het toe hy verhoorafwagtend
was op die
onderhawige saak.
Ook
Viljoen was nie die onskuldige slagoffer van ‘n versoeking wat
oor sy pad gekom het nie. Daar is na hom verwys as ‘n

koper

nog voor die eerste transaksie. Soos
reeds gemeld moes die appellant in die onderhawige geval ook reeds
voor die eerste transaksie
met ‘n prinsipaal ooreengekom het
om teen vergoeding die diamante te koop.

n
Belangrike onderskeid tussen die twee gevalle is dat Viljoen ‘n
hotel bedryf het, en dus klaarblyklik oor ‘n redelike
inkomste
beskik het. Hy het klaarblyklik oor die vermoë beskik om,
indien hy die opskortingsvoorwaarde sou verbreek, ‘n
boete te
betaal wat sou pas by sy oortredings.
Ek
moet egter sê dat daar nie tydens die onderhawige verhoor
duidelike inligting voor die landdros geplaas is om ‘n
saak
daarvoor uit te maak dat die appellant uit nood die oortredings
gepleeg het nie. Daar is volstaan met stellings, in betoog,
dat die
appellant maar, soos dit gestel is, liggaam en siel aan die gang
gehou het; vermoedelik dan toe hy die oortredings gepleeg
het. Wat
presies egter sy inkomste, uitgawes en noodsaaklike behoeftes was in
die periode toe die misdade gepleeg is, is nie
openbaar nie.
Daar is ook nie openbaar
wanneer die appellant sy werk verloor het by die onderneming wat tot
‘n einde gekom het, soos dit
namens die appellant gestel is
omdat dit teen die wet was, nie. Wanneer die appellant se eie
onderneming toe misluk het, is ook
nie openbaar nie.
Ek is nie oortuig dat
daar ‘n oor- of onderbeklemtoning begaan is van die erns van
die misdade of van die persoonlike omstandighede
wat aan die
verhoorhof voorgehou is nie.
Daar
is namens die appellant aan die verhoorhof voorgehou dat hy, omdat
hy borggeld betaal het, ‘n boete sou kon betaal.
In repliek op
die betoog van die aanklaer dat die appellant klaarblyklik nie
instaat sou wees om ‘n boete te betaal wat
in verhouding sou
wees met die erns van die geval nie, is toe namens die appellant
betoog dat “
die Hof
kan ook nie aflei dat hy nie geld het nie. Of edelagbare laat ek dit
so stel hy sal die geld in die hande kry

.
Waar en wanneer die
appellant die geld in die hande sou kry, en hoeveel geld hy so sou
kon bekom, is nie openbaar nie.
Die
wetgewer maak hier
9
voorsiening vir ‘n boete van
tot R250 000.00, afhangende natuurlik van die feite van elke
geval.
Die
boete van R160 000.00 wat, alhoewel as ‘n opgeskorte
vonnis bykomstig tot direkte gevangenisstraf van 1 jaar opgelê

is in die
Viljoen
saak, maak dit na my oordeel baie
duidelik dat ook in die onderhawige geval niks minder nie as ‘n
substantiewe boete geroepe
sou gewees het, veral indien dit oorweeg
sou gewees het as die primêre vorm van bestrawwing en op die
basis dat die appellant
dan gevangenisstraf heeltemal sou vryspring.
Daar was geen konkrete
of duidelik aanduiding dat die appellant ‘n boete van so ‘n
omvang sou kon betaal nie. Onder
andere in die lig hiervan kan ek
dus nie saamstem met mnr Van Tonder se betoog dat die landdros
fouteer het deur te bevind dat
‘n boetevonnis nie in hierdie
geval gepas sou gewees het nie.
Mnr.
Van Tonder het gesteun op
S
v Van Rooyen en ‘n Ander
10
en op die vonnis daar opgelê op
appél,
naamlik
R20 000.00 boete of 18 maande gevangenisstraf en ‘n
verdere 18 maande gevangenisstraf wat in geheel voorwaardelik

opgeskort is. In daardie geval was daar egter slegs een transaksie,
was die betrokke appellante eerste oortreders, is daar bevind
dat
hulle berou gehad het en was daar duidelike inligting tot die effek
dat hulle daardie enkele misdryf uit geldnood gepleeg
het.
Klaarblyklik
is daardie misdryf ook nie in die Noord-Kaap provinsie gepleeg nie
en dit is nou al meermale in howe beklemtoon dat
diamantverwante
misdade in hierdie provinsie in ‘n besonder ernstige lig
gesien word, vanweë die feit dat diamantverwante
inkomste so ‘n
groot deel van die ekonomie uitmaak in hierdie area. In
S
v Seegers
11
het die Appélhof op 511 en 512
verwys na
S v Duvenhage
,
‘n ongerapporteerde uitspraak van hierdie Hof waarin na die
diamantbedryf verwys is as die “
lewensaar

van hierdie provinsie.
Dit
is so dat in die
Van Rooyen
uitspraak die deur oopgelaat is vir
die oplegging van ‘n boete ook in gevalle waar daar nie
positiewe getuienis is dat die
beskuldigde dit sal kan betaal nie.
Die Appélhof het dit egter duidelik gemaak dat daar dan
steeds eers gelet moet word
op onder andere “
die
graad van sekerheid dat die beskuldigde die boete kan betaal of nie
kan betaal nie”
en
op die “
vooruitsig
dat die beskuldigde later of uit ‘n ander bron of deur uitstel
of deur afbetaling in paaiemente die boete kan
betaal”
.
Ek het reeds gewys op
die karige gegewens wat in hierdie verband by die verhoor namens die
appellant voorgehou is.
Daar was geen aanbod dat
‘n boete afbetaal sal word nie, laat staan nog ‘n
aanduiding van wat die appellant per maand
as paaiement sou kon
betaal.
Daar was ook geen
aanduiding van wat die appellant se verwagte inkomste sou wees uit
die werk waaroor daar op daardie stadium
onderhandelinge was tussen
die appellant en die eienaar van ‘n firma nie.
Uit sy inkomste met sy
naweekwerk sou die appellant nie ‘n haalbare afbetaling per
maand kon maak op so ‘n groot boete
nie; veral nie indien hy,
soos sy prokureur blykbaar betoog het, selfs met daardie inkomste
genoodsaak was om met diamante te
smokkel om liggaam en siel
bymekaar te hou nie.
Na my oordeel was die
onderhawige oortredings in elke geval gesamentlik beskou net té
ernstig om die oplegging te regverdig
van ‘n boetevonnis op
die basis dat daar dan geen effektiewe gevangenisstraf sou wees nie,
en daar was geen sprake daarvan
dat hy enige boete hoegenaamd sou
kon betaal indien hy in elk geval eers ‘n periode van
gevangenisstraf sou moes uitdien
nie.
Daar
is al in hierdie afdeling so lank terug as in
S
v Thomas and Another
12
gewaarsku dat eerste oortreders in
gepaste gevalle effektiewe gevangenisstraf opgelê sou word vir
hierdie misdaad, veral
in die Noord-Kaap provinsie.
Die feit dat Speurder
Adjudant-Offisier Bruwer getuig het dat, in die ander vervolgings
wat voortgespruit het uit hierdie operasie
en uit ander operasies
van die polisie sedert 2002, direkte gevangenisstraf nie opgelê
is nie, is nie van veel waarde sonder
die beskikbaarheid vir
oorweging van die feite en omstandighede van daardie gevalle nie.
Vergelyk
‘n mens die appellant se vonnis met dié van Viljoen is
dit so dat die onopgeskorte gedeelte van 2 jaar gevangenisstraf
van
die appellant opsigself beskou swaarder as Viljoen se 1 jaar
onopgeskorte gevangenisstraf sou wees. Dit moet egter dan in
gedagte
gehou word dat, waar die appellant dan nog ‘n opgeskorte
vonnis van net 1 jaar gevangenisstraf sou oorhê,
Viljoen
benewens sy onopgeskorte gevangenisstraf nog ‘n verdere 3 jaar
gevangenisstraf sou hê, weliswaar met die
keuse van ‘n
groot boete. By die oorweging van die gepastheid ‘n vonnis
waarvan ‘n gedeelte opgeskort is, moet
die geheel van die
vonnis oorweeg word, ook die opgeskorte gedeelte. Dit is so omdat
dit te enige tyd kan gebeur dat die opgeskorte
gedeelte van die
vonnis ook uitgedien moet word
13
.
Dieselfde benadering moet dan gevolg word wanneer die appellant en
Viljoen se vonnisse vergelyk sou word.
Die appellant se vonnis
tref my nie as skokkend onvanpas nie. Die toets is nie hier of
hierdie Hof die vonnis sou opgelê
het nie en ek sien geen
basis vir inmenging daarmee op enige van die regtens erkende
grondslae nie.
Bygevolg maak ek die
volgende bevel:
Die appél word
afgewys en die vonnis word bekragtig.
____________________
CJ
OLIVIER
REGTER
Ek stem saam.
______________________
HJ
LACOCK
REGTER
Verskyning vir appellant:
Mnr A van Tonder
In opdrag van:
Regshulpsentrum, Kimberley
Verskyning vir
respondent: Adv CG Janse van Rensburg
In opdrag van: DOV,
Kimberley
1
Ter
oortreding van die bepalings van art 20 van die
Wet op
Diamante
, 56 van 1986.
2
Ingevolge
die bepalings van artikel 300 van die
Strafproseswet
, 51 van
1977.
3
Vergelyk
S v Mashinini and Another
2012 (1) SACR 604
(SCA) para [24]
4
Welke
mededeling nie deur die appellant se prokureur betwis is nie.
5
Vergelyk
S v Theron
1986 (1) SA 884
(A) op 894
6
Onder
saaknommer CA & R 110/2011
7
Die
uitspraak is opgeneem in die webwerf SAFFLI onder die verwysing
[2012] ZANCHC 10.
8
2010
(2) SACR 382
(SCA) para [1]
9
Artikel
87 (a), gelees met artikel 82 (a) van die
Wet op Diamante
.
10
1994
(2) SACR 823
(A)
11
1970
(2) SA 506
(A)
12
1988
(1) SA 843
(NCD) op 847
13
S
v Mokoae
1997 (2) SASV 705 (O) op 709
f - j