Stewart N.O. and Another v Kachelhoffer (615/2012) [2014] ZAFSHC 54 (11 February 2014)

80 Reportability
Insolvency Law

Brief Summary

Insolvency — Dispositions without value — Trustees seeking to set aside payments made by insolvent parties — Applicants, as trustees of the consolidated insolvent estates of Graeme and Carolina Minne, claimed that certain payments made to the defendant were dispositions without value under the Insolvency Act — Payments made by the insolvent parties were not for value and were made when their liabilities exceeded their assets — Court held that the payments constituted dispositions that could be set aside in terms of the Insolvency Act.

Comprehensive Summary

Summary of Judgment


1. Introduction


The proceedings were a trial action in which the plaintiffs, acting as joint trustees of the consolidated insolvent estate of Graeme Minne and Carolina Frederika Minne (also referred to in the pleadings as “Erika”), sought to set aside and recover certain payments made to the defendant as dispositions without value under section 26(1)(a) and section 26(1)(b) of the Insolvency Act 24 of 1936. In addition to setting aside the dispositions, the trustees pursued repayment of the amounts in terms of section 32(3) of the Insolvency Act, together with interest and costs.


The parties were Michael Lawrence Stewart N.O. and Wahida Parker N.O. as plaintiffs (in their capacities as duly appointed trustees of the consolidated insolvent estate), and Annalie Dorothy Mnr Kachelhoffer as defendant. The trustees’ case was directed at recovering payments made from the “Minne Opleiding” bank account to the defendant during the period April 2006 to October 2009, which the trustees contended were unlawful “return” or interest payments arising from an illegal deposit-taking/pyramid-type scheme.


The procedural history included the provisional sequestration of both Minne estates on 8 June 2010 on the application of the Registrar of Banks, the subsequent final sequestration on 6 July 2010, and a consolidation order granted on 28 July 2010 providing that the two insolvent estates be consolidated and administered as one estate. The trustees were appointed as final trustees of the consolidated estate on 18 November 2010. The defendant initially raised a special plea of prescription, but it was not persisted with. The trustees initially pleaded an alternative claim under section 30(1) of the Insolvency Act, but abandoned it at trial.


The general subject-matter of the dispute concerned the recovery of payments made to an investor/recipient from an unlawful scheme conducted by the insolvents, and in particular whether those payments constituted void, unlawful return payments amounting to dispositions without value, whether the trustees had locus standi given the consolidation order, and whether the defendant could invoke the principle that repayments are recoverable only to the extent that they exceed the recipient’s capital investment (referred to in argument as the Krion principle, derived from the jurisprudence on Ponzi/pyramid schemes).


2. Material Facts


Two estates, those of Graeme Minne and Carolina Frederika Minne, were sequestrated in June and July 2010. A further court order consolidated the two insolvent estates “to be administered as one estate”. The trustees’ evidence established, and it was largely not in dispute, that the Minne financial affairs were interwoven, including that agreements were concluded with Graeme Minne while investor funds were paid into Carolina Frederika Minne’s bank account.


The court accepted that, over an extended period, Graeme Minne (with Carolina Frederika Minne involved in the flow of funds) operated a scheme in which members of the public advanced money on the representation that it would be used for legitimate foreign exchange market trading (forex trading) and that investors would receive high fixed returns. The investor monies were paid predominantly into an Absa account in the name CF Minne trading as “Minne Opleiding”, which functioned as the principal account from which “returns” were paid and from which the Minne personal lifestyle was funded. Expert evidence (which was largely common cause or not meaningfully rebutted) indicated that the scheme functioned as a pyramid/Ponzi-type structure, in that payments to earlier investors were funded from deposits made by later investors, and that any forex trading that did occur resulted in substantial losses rather than the promised profits.


As to insolvency, the expert evidence supported the conclusion that both insolvent estates were, when properly assessed (including investor liabilities not disclosed in certain presentations to SARS), insolvent throughout the relevant period, and in particular from 29 February 2004 onward. This factual finding was material because section 26 requires (depending on whether the dispositions were within or outside the two-year period) proof concerning the relationship between assets and liabilities immediately after the dispositions.


The payments in issue were monthly amounts paid from the Minne Opleiding bank account to the defendant between 24 April 2006 and 29 October 2009, totalling R879 994.70. The trustees’ evidence was that the defendant received these payments as return/interest payments linked to a purported capital amount of R500 000.00. It was also established that no capital repayment was made to the defendant; the amounts she received were only the monthly “returns”.


A factual dispute arose as to whether the defendant had in fact invested capital into the scheme. The forensic tracing did not identify a transfer into the scheme from a bank account in the defendant’s name. However, evidence showed deposits into the scheme from the defendant’s husband (J.J. Kachelhoffer) of R100 000.00 (26 March 2004), another R100 000.00 (28 April 2005), and R300 000.00 (30 March 2006), and that after March/April 2006, return payments that had previously been made to the husband ceased and commenced to the defendant instead, aligning with the purported R500 000.00 investment and the agreed monthly return.


The defendant’s husband testified to the background and documentation by which, as between spouses, the investment and related obligations were structured so that the defendant would receive the monthly income and would assume responsibility for repaying associated borrowings (including amounts borrowed from the defendant’s mother and from a home loan). The court accepted this evidence as credible and corroborated in key respects by documentation and proof of repayments by the defendant.


3. Legal Issues


The central legal questions were whether the monthly payments to the defendant constituted dispositions of the insolvent’s property that were not made for value and therefore liable to be set aside under section 26(1)(a) (for dispositions more than two years before sequestration) and section 26(1)(b) (for dispositions within two years of sequestration) of the Insolvency Act, and whether the statutory requirements for each subsection were satisfied on the evidence.


A further legal question concerned the effect of illegality: whether, given the court’s acceptance that the underlying scheme was unlawful (including as contravening section 11(1) of the Banks Act 94 of 1990 and being a prohibited harmful business practice under the then-operative consumer affairs regime), the payments of “returns” necessarily amounted to dispositions without value.


The dispute required determination of mixed questions of law and application of law to fact. The illegality consequences (including whether illegal “return payments” are dispositions without value) were legal questions, while insolvency immediately after each payment and the timing relative to sequestration were factual/application questions guided by statutory presumptions and burdens of proof. The locus standi issue—whether trustees of a consolidated estate could sue on the basis pleaded—was a legal issue turning on the binding effect of an existing court order and the presumption of validity of administrative acts.


Finally, the court had to determine whether the defendant was entitled to relief limiting repayment to the amount by which the payments received exceeded the defendant’s capital investment in the scheme, consistent with authority holding that repayment of capital is not a disposition without value because it discharges a restitutionary obligation, whereas returns/interest are without value when promised and paid under an illegal scheme.


4. Court’s Reasoning


The court approached the matter by first identifying the statutory elements under section 26(1)(a) and section 26(1)(b). It held that the trustees bore the burden of proving that there was a disposition of the insolvent’s property and that it was not made for value, and that the relevant timing requirements were met. For section 26(1)(a), the trustees also had to prove that immediately after the dispositions the insolvent’s liabilities exceeded assets. For section 26(1)(b), once the trustees proved the disposition, lack of value, and that it occurred within two years of sequestration, the defendant bore the burden of proving solvency immediately after the disposition.


On the characterisation of the payments, the court accepted (with reference to Trustees, Estate Whitehead v Dumas and Another 2013 (3) SA 331 (SCA)) that payments made constituted “dispositions” of property for Insolvency Act purposes. It further accepted, on the evidence, that the scheme contravened section 11 of the Banks Act 94 of 1990 and fell within the statutory notion of a prohibited harmful business practice, with the consequence that investments made to the scheme were illegal and void. The court treated this legal consequence as established by authority, particularly Fourie NO and Others v Edeling NO and Others [2005] 4 All SA 393 (SCA), which held that loans to such schemes are illegal and void and that the scheme has no entitlement to retain investor money.


From this, the court reasoned that a payment made pursuant to an illegal promise—specifically the payment of returns/interest—is not made for value, because the promise to pay such returns is a nullity. The court applied the principle articulated in Fourie, reinforced by earlier decisions such as Estate Jager v Whittaker and Another 1944 AD 246, to the effect that payment of unlawful interest is, for insolvency purposes, equivalent to a donation and therefore a disposition without value.


The court distinguished between return payments and capital repayments. It accepted the principle (also drawn from Fourie) that repayment of an investor’s capital is not a disposition without value because it discharges an obligation to restore money paid under an illegal transaction (a restitutionary claim), whereas payments of profits/returns are without value and are impeachable. This distinction was central to the final quantification of relief.


As to the temporal requirements, the court held that the effective date of sequestration is the date of the provisional sequestration order, namely 8 June 2010, applying Nedbank Limited v St Clair and Others 2013 (4) SA 353 (FB). On the evidence and the dates of payment, the court was satisfied that the relevant payments fell into the pleaded time periods for section 26(1)(a) and section 26(1)(b) respectively. Regarding insolvency immediately after the payments, the court accepted the expert evidence that the insolvent estate of Carolina Frederika Minne was insolvent throughout the relevant period, including immediately after each disposition, and that the defendant had not discharged the burden under section 26(1)(b) to prove the contrary.


The court then addressed the locus standi challenge premised on the consolidation order. It treated the consolidation order as a standing court order that must be obeyed and given effect unless and until set aside by a competent court. It relied on the Supreme Court of Appeal’s approach in the Krion-related cases (including Janse van Rensburg NO and Others v Botha (758/10) [2011] ZASCA 72 (25 May 2011) and Janse van Rensburg and Others NNO v Steyn 2012 (3) SA 72 (SCA)) to the effect that such orders are presumed valid and bind affected parties unless properly challenged on recognised grounds. The court further reasoned that, independent of the consolidation order, the trustees’ appointment by the Master had legal effect as an administrative act unless set aside, applying Oudekraal Estates (Pty) Ltd v City of Cape Town and Others 2004 (6) SA 222 (SCA). On this basis the court concluded that there was no sustainable foundation in the present proceedings to deny the trustees locus standi.


In relation to whether the defendant participated in the scheme (an issue raised partly through pleading interpretation), the court held it unnecessary to decide the pleaded-interpretation dispute in the abstract because it made a factual finding that, on the evidence, the defendant was to be regarded as the investor in the relevant R500 000.00. The court accepted the husband’s testimony as credible and consistent with documentary evidence, and concluded that the defendant and Graeme Minne treated the defendant as the contracting investor from March/April 2006 onward, including through subsequent “roll-over” agreements. The court therefore rejected the contention that the defendant was merely a recipient unconnected to an investment.


On the defendant’s alternative defence based on the Krion principle, the court rejected the trustees’ attempt to recharacterise the inter-spouse arrangement as a cession in securitatem debiti that would shift the benefit of the capital-credit to the husband. It held that the factual premise for such characterisation was not made out and that the documentation and conduct supported the conclusion that the defendant assumed both rights and obligations in relation to the investment. Consequently, the court held that the defendant was entitled to the benefit of the principle that recoverable amounts are limited to the extent the returns exceed the investor’s capital. Since the defendant’s capital was treated as R500 000.00, the trustees were entitled to recover only the excess over that amount from the total of the return payments.


On costs, the court exercised a discretionary judgment grounded in fairness. It considered the trustees’ repeated use of the same expert report across multiple actions and noted that in other matters the trustees had already obtained cost orders that appeared to allow full recovery of the expert’s preparation/report costs. Concerned about duplication and potential unfair enrichment through multiple recoveries of the same work, the court declined to make any costs order in favour of the trustees, including in respect of the expert’s qualifying and attendance costs. It ordered each party to pay its own costs.


5. Outcome and Relief


The court set aside the identified payments made to the defendant as dispositions without value under section 26(1)(a) and section 26(1)(b) of the Insolvency Act only to the extent that those payments exceeded R500 000.00 (reflecting the defendant’s capital investment for purposes of applying the Krion principle).


The court ordered the defendant to pay the trustees R379 994.70, being the amount by which the total payments received (R879 994.70) exceeded R500 000.00. Interest was awarded on that amount at 15.5% a tempore morae from the date of the order to date of payment.


On costs, the court ordered that each party pay its own costs.


Cases Cited


Trustees, Estate Whitehead v Dumas and Another 2013 (3) SA 331 (SCA).


Fourie NO and Others v Edeling NO and Others [2005] 4 All SA 393 (SCA).


Dulce Vita CC v Van Coller [2013] 2 All SA 646 (SCA).


Estate Jager v Whittaker and Another 1944 AD 246.


Rousseau en andere v Malan en ’n ander 1989 (2) SA 451 (C).


Visser en ’n ander v Rousseau en andere NNO 1990 (1) SA 139 (A).


Nedbank Limited v St Clair and Others 2013 (4) SA 353 (FB).


Van Rensburg NO and Others v Botha (18146/2005) [2010] ZAGPPHCC 88 (30 July 2010).


Janse van Rensburg NO and Others v Botha (758/10) [2011] ZASCA 72 (25 May 2011).


Janse van Rensburg and Others NNO v Steyn 2012 (3) SA 72 (SCA).


Grobler v Oosthuizen 2009 (5) SA 500 (SCA).


Oudekraal Estates (Pty) Ltd v City of Cape Town and Others 2004 (6) SA 222 (SCA).


In re: Lubbe 1964 (1) SA 855 (TPD).


Payen Components South Africa Ltd v Bovic Gaskets CC and Others 1999 (2) SA 409 (WLD).


Stewart and Another v Prinsloo and Others [2012] ZAECPEHC 30 (15 May 2012).


Stewart NO and Another v Bekker and Others [2012] ZAFSHC 230 (4 December 2012).


JH Janse van Rensburg and Others v SJL Steyn (Case number 18137/2005) (delivered 30 October 2009) (unreported, as referenced in the judgment).


Legislation Cited


Insolvency Act 24 of 1936, in particular sections 2, 26(1)(a), 26(1)(b), 30(1), 32(3), and 81.


Banks Act 94 of 1990, in particular sections 11(1) and 84(1A)(d).


Consumer Affairs (Unfair Business Practices) Act 71 of 1988, in particular section 12(6).


Consumer Protection Act 68 of 2008 (referred to as repealing the Consumer Affairs (Unfair Business Practices) Act, with commencement date noted as 31 March 2011).


Constitution of the Republic of South Africa, 1996, section 22 (raised in the pleadings as part of the defendant’s case).


Notice 1135 of 1999 (Government Gazette No. 20169 dated 9 June 1999), promulgated under section 12(6) of the Consumer Affairs (Unfair Business Practices) Act 71 of 1988.


Rules of Court Cited


No rules of court were cited in the judgment.


Held


The court held that the scheme operated by the insolvents was unlawful, including because it amounted to unlawful deposit-taking in contravention of section 11 of the Banks Act and a prohibited harmful business practice under the applicable consumer affairs regime. In consequence, promised and paid “return” or interest payments made pursuant to the scheme were illegal and constituted dispositions without value for purposes of section 26 of the Insolvency Act.


The court held further that the trustees had locus standi to sue in their capacities as trustees of the consolidated estate, because the consolidation order and the Master’s appointments stood and were binding unless set aside by competent proceedings. It rejected the defendant’s challenge to the consolidation order within the present action.


On the facts, the court found that the defendant was to be regarded as the investor in the amount of R500 000.00 from whom the return payments derived, and that she had participated in the scheme at least to the extent relevant for the pleaded relief. Applying the principle that repayment of capital is not a disposition without value but returns are, the court limited the trustees’ recovery to the amount by which payments to the defendant exceeded her capital.


On costs, the court held that fairness justified depriving the trustees of a costs order, particularly in light of the manner in which expert-report costs had been pursued across multiple matters, and ordered each party to bear its own costs.


LEGAL PRINCIPLES


The judgment applied the principle that a payment is not made for value for purposes of section 26 of the Insolvency Act 24 of 1936 when it is made pursuant to an illegal obligation, because the promise on which it is based is a nullity. In the context of unlawful schemes paying “returns”, such return/interest payments are treated as dispositions without value and are liable to be set aside.


The judgment applied the further principle that repayment of capital advanced under an illegal scheme is not a disposition without value, because it is treated as performance of an obligation to restore money that the scheme had no right to retain. Consequently, in the scheme context, recovery from an investor-recipient is generally limited to the extent that the recipient received payments in excess of the capital invested, with the excess being recoverable as unlawful returns.


The judgment reaffirmed the procedural principle that a court order remains valid and binding until set aside by a court of competent jurisdiction and must be given effect to even if its correctness is challenged. Relatedly, an administrative act such as the Master’s appointment of trustees has legal effect unless and until reviewed and set aside, consistent with the approach in Oudekraal.


The judgment applied the allocation of burdens under section 26(1)(a) and section 26(1)(b): for dispositions outside the two-year period, the party seeking setting aside must prove insolvency immediately after the disposition, whereas for dispositions within two years, the recipient bears the burden of proving solvency immediately after the disposition once the other requirements are established.

About SAFLII
Databases
Search
Terms of Use
RSS Feeds
South Africa: Free State High Court, Bloemfontein
SAFLII
>>
Databases
>>
South Africa: Free State High Court, Bloemfontein
>>
2014
>>
[2014] ZAFSHC 54
|

|

Stewart N.O. and Another v Kachelhoffer (615/2012) [2014] ZAFSHC 54 (11 February 2014)

IN
DIE HOë HOF VAN SUID-AFRIKA
VRYSTAATSE
AFDELING, BLOEMFONTEIN
Saaknommer
:  615/2012
In
die saak tussen:-
MICHAEL
LAWRENCE MNR STEWART N.O.
…......................................................
Eerste
Eiser
WAHIDA
PARKER N.O.
…...........................................................................................
Tweede
Eiser
[In
hul hoedanigheid as die behoorlik aangestelde
gesamentlike
trustees van die insolvente boedel van
GRAEME
MINNE
en
CAROLINA
FREDERIKA MINNE
]
en
ANNALIE
DOROTHY MNR KACHELHOFFER
........................................................
Verweerder
CORAM:
VAN ZYL, R
GELEWER
OP:
11 FEBRUARIE 2014
AGTERGROND EN
PLEITSTUKKE:
[1]
In hierdie aksie vorder Eisers in hul hoedanigheid as gesamentlike
trustees van die gekonsolideerde insolvente boedel van Graeme
Minne
(“Mnr Minne”) en Carolina Frederika Minne (“Mev
Minne”) die tersydestelling van sekere beweerde vervreemdings

sonder teenwaarde in terme van Artikels 26(1)(a) en (b) van die
Insolvensiewet, Wet 24 van 1936 (“die Wet”), tesame
met
die vordering in terme van Artikel 32(3) van die Wet vir die betaling
van die totale bedrag van sodanige vervreemdings, synde
R879 994-70,
tesame met rente en koste.
[2]
Die onderskeie boedels van Mnr Minne en Mev Minne is beide op 8 Junie
2010 voorlopig gesekwestreer op aansoek van die Registrateur
van
Banke.  In terme van beide die voorlopige sekwestrasiebevele is
eerste eiser as voorlopige trustee van elk van die boedels
in terme
van Artikel 84(1A)(d) van die Bankwet, 94 van 1990, aangestel.
Op 23 Julie 2010 het die Meester tweede eiser as
gesamentlike
voorlopige trustee met eerste eiser aangestel ten opsigte van beide
die boedels.  Op 6 Julie 2010 is beide boedels
finaal
gesekwestreer.  Op 28 Julie 2010 is ‘n konsolidasiebevel
ten opsigte van die twee boedels verleen. Beide eisers
is op 18
November 2010 as finale trustees van die gekonsolideerde boedel
aangestel.
Volledigheidshalwe
kan vermeld word dat die tersaaklike dokumentasie ter ondersteuning
van bogemelde feite vervat is in die verhoorbundel
wat ingehandig is
as Bewysstuk “A”.  Hierdie feitelike gebeure as
sulks is ook nie deur Mnr Greyling, namens
verweerderes, in dispuut
geplaas nie.
[3]
Die volgende tersaaklike bewerings is deur die eisers in die
besonderhede van vordering gemaak:

3.
THE SCHEME:
3.1
During the period approximately 30 July 2002 to 27 November 2009:
3.1.1
Graeme and Erika conducted a scheme (“
the
scheme
”) in terms whereof they
solicited and received loans from investors on verbal representations
made by Graeme that:
3.1.1.1
such loans whould be utilised for  legitimate foreign currency
exchange market trading by Graeme from which the investors
would
receive a fixed monthy or an annual return (“
the
return payments
”); and
3.1.1.2
the investors would be repaid the capital amounts of the loans at the
end of the term of the loans;
3.1.2
The loans made by investors were paid into a banking account in the
name of CF Minne trading as ‘Minne Opleiding’
held at
Absa Bank Limited (“the Minne Opleiding bank account”);
3.1.3
The representations made by Graeme to the investors were false and
were made with the intention of inducing investors to deposit
the
loans into the Minne Opleiding bank account and, in fact, caused the
investors to do so;
3.1.4
The deposits received from investors in the Minne Opleiding bank
account were applied by Graeme and Erika:
3.1.4.1
for their personal benefit;
3.1.4.2
to effect the return payments from the Minne Opleiding bank account
to certain investors; and
3.1.4.3
to repay certain investors their loans from the Minne Opleiding bank
account;
3.1.5
The loans were documented by way of written loan agreements entered
into between the investors and Graeme, who personally
accepted
liability for the repayment of the loans and the return payments to
the investors;
3.1.6
Graeme and Erika were insolvent in that their respective liabilities
exceeded their respective assets; and
3.1.7
Certain investors who made loans in the schemes were not repaid their
loans.
3.2
Graeme and Erika contravened Section 11(1) of the Banks Act, 94 of
1990, in that they conducted the business of a bank by soliciting
and
accepting loans from the general public as a regular feature of the
scheme in circumstances where they were not a public company
and were
not registered as a bank.
3.3
The scheme further constituted a harmful business practice, as
defined in Notice 1135 of 1999 (Government Gazette No.
20169
dated 9 June 1999), promulgated in terms of Section 12(6) of the
Consumers Affairs (Unfair Business Practices) Act, 71 of
1988, and
was declared unlawful in terms of the said Notice.
3.4
Accordingly, any return payments in relation to the scheme were made
illegally and constitute dispositions without value, alternatively

undue preferences to creditors.”
[4]
Ten opsigte van die eerste vordering, is dit dan in paragraaf 4.1.1
van die besonderhede van vordering beweer dat  Mev
Minne
gedurende die tydperk wat strek vanaf April 2006 tot Mei 2008 die
betalings uiteengesit in paragrawe 4.1.1.1 tot 4.1.1.26
van die
besonderhede van vordering aan die verweerderes gemaak het, welke
betalings:

4.1.2
The aforesaid payments ( “the first dispositions”) made
by Erica to the defendant each constitute dispositions
of her
property within the meaning of Section 2 of the Insolvency Act, 24 of
1936 (“the
Insolvency Act&rdquo
;).
4.1.3
The first dispositions:
4.1.3.1
Were not made for value;
4.1.3.2
Were made more than two years before the sequestration of Erica`s
estate;
4.1.3.3
Were made in circumstances where, immediately after the first
dispositions were made, Erica`s liabilities exceeded her assets;
and
4.1.3.4
Fall to be set aside in terms of the provisions of
Section 26(1)(a)
of the
Insolvency Act.
[5]
Ten opsigte van die tweede vordering, is dit in paragraaf 4.2.1 van
die besonderhede van vordering beweer dat Mev Minne gedurende
die
tydperk wat strek vanaf Junie 2008 tot Oktober 2009 die betalings
uiteengesit in paragraaf 4.2.1.1 tot 4.2.1.17 van die besonderhede

van vordering aan verweerderes gemaak het, welke betalings:

4.2.2
The aforesaid payments (“the second dispositions”) made
by Erica to the defendant each constitute dispositions
of her
property within the meaning of Section 2 of the Insolvency Act, 24 of
1936 (“the
Insolvency Act&rdquo
;).
4.2.3
The second dispositions:
4.2.3.1
Were not made for value;
4.2.3.2
Were made within two years of the sequestration of Erica`s estate;
and
4.2.3.3
Fall to be set aside in terms of the provisions of
Section 26(1)(b)
of the
Insolvency Act.”
[6
]
In die besonderhede van vordering was ook `n derde vordering as
alternatief tot die eerste twee vorderings geformuleer in terme
van
Artikel 30(1) van die Wet, maar het Mnr Pretorius, namens die eisers,
aangedui dat die eisers nie met hierdie vordering volhard
nie.
[7]
Wat die verweerskrif betref, het verweerderes `n spesiale pleit van
verjaring geopper, maar het Mnr Greyling aangedui, na my
mening
tereg, dat verweerderes nie met die spesiale pleit volhard nie.
[8]
Ten opsigte van die sitering/
locus
standi
van die eisers, het
verweerderes, onder andere, as volg gepleit in paragraaf 2 van die
verweerskrif:

Verweerderes
neem kennis van die bewering dat die eisers hierin gesamentlik optree
as trustees in die beweerde gekonsolideerde insolvente
boedels.
Verweerderes betwis egter dat die bevel regtens `n geoorloofde bevel
is, betwis dat sodanige konsolidasie deur die Insolvensiewet
gemagtig
word en betwis in ieder geval dat die voormelde bevel enigsins `n
gevolg en/of effek
vis-á-vis
die
verweerderes het en of enigsins regspersoonlikheid kan of kon verleen
aan die entiteit soos beweer in paragraaf 1 .3 van die
besonderhede
van vordering.”
[9]
Verweerders het as volg tot paragrawe 3.1 tot 3.4 van eisers se
besonderhede van vordering, welke paragrawe ek reeds hierbo
aangehaal
het,  gepleit:

4.1
Verweerderes erken dat sy gelde in die CF Minne, handeldrywend as
Minne Opleidning Bankrekening te Absa Bank inbetaal het.
4.2
Die voormelde gelde is inbetaal met die uitsluitlike doel om
aangewend te word om mee te spekuleer op die internasionale geldmark.
4.3
Verweerderes erken dat sy van tyd tot tyd uit hoofde van die
bovermelde betalings ontvang het.
4.4
...
4.5
Verweerderes neem kennis daarvan dat Eisers daarop steun dat
verweerderes bedrieg is.
4.6
Sonder om afbreuk te doen aan die pleite uiteengesit in paragraaf 4.1
tot 4.3 en indien enige of al die bewerings soos gemaak
deur die
eisers in die besonderhede van vordering bewys word, dan ontken die
verweerderes dat sy enigsins kennis gedra het daarvan
dat die geld
deur haar betaal vir `n onwettige doel (soos beweer) aangewend sou
word en pleit verweerderes dat in terme van die
bepalings van Artikel
22 van die Grondwet van Suid-Afrika, Wet 108 van 1996, sy geregtig is
en gewaarborg word dat sy geregtig
is om vryelik in die handel deel
te neem, welke sy gedoen het, en dat die terugvordering van die
bedrae soos voorsien deur die
eisers in die bepaalde omstandighede `n
onbehoorlike skending van haar grondwetlike reg in die verband is en
gevolglik nie terugvorderbaar
is nie.
[10]
Ten opsigte van die beweerde betalings wat aan verweerderes gemaak
is, het verweerderes nie die bedrag van hierdie betalings
betwis nie.
Sy het egter in die alternatief gepleit dat:

...indien
bewys word dat eisers geregtig is op tersydestelling van enige
betalings en gevolglik terugbetaling daarvan, pleit verweerderes
dat
eisers slegs geregtig is op terugbetaling insoverre as wat die
betalings die oorspronklike beleggings/betalings deur verweerderes
in
die CF Minne rekening oorskry.”
[11]
Verweerderes het eisers se bewerings gepleit in paragrawe 4.1.2 tot
4.1.3.4 en 4.2.2 tot 4.2.3.3 ter ondersteuning van hul
saak dat die
betalings vervreemdings sonder teenwaarde daarstel wat in terme van
Artikel 26(1)(a) en (b) van die Wet, onderskeidelik,
tersyde gestel
moet word, ontken.
DIE GETUIENIS:
[12]
Die getuienis wat namens eisers en verweerderes onderskeidelik
aangebied is, het teen die einde van die verhoor geblyk tot
die
grootste mate gemeensaak te wees; alternatiewelik, kon dit nie deur
die tersaaklike teenkant betwis of weerlê word nie.
Ek ag
dit gevolglik onnodig om in detail met al die getuienis te handel en
gaan slegs na die hoofaspekte daarvan verwys, tesame
met sodanige
detail as wat tersaaklik mag wees vir die beregting van bepaalde
punte van dispuut tussen die partye.
A. Mnr
Stewart:
[13]
Michael Lawrence Stewart (“Mnr Stewart”), die eerste
eiser, het getuienis afgelê met betrekking tot die
chronologiese verloop van die sekwestrasies van die onderskeie
boedels van Mnr Minne en Mev Minne tot en met sy en die tweede eiser

se aanstelling as finale trustees van die gekonsolideerde boedel op
18 November 2010. Ek het reeds hierdie verloop van gebeure
vroeër
hierin uiteengesit.
[14]
Wat betref die konsolidasie van die twee onderskeie insolvente
boedels deur die Wes-Kaapse afdeling van die Hoë Hof op
28 Julie
2010, lees die essensiële deel van die tersaaklike hofbevel as
volg:

The
insolvent estates of Graeme Minne (Master’s Reference number
C612/2010) and Carolina Frederika Minne (Master’s Reference

number C613/2010) are hereby consolidated to be administered as one
estate”.
Mnr
Stuart het getuig dat die twee boedels se sake ineengevleg was en dat
dit dus prakties en doelmatig was om die hofaansoek om
konsolidasie
te rig dat die twee boedels as een beredder kan word. Dit het onder
andere geblyk dat die leningsooreenkomste met
Mnr Minne gesluit was,
maar dat alle beleggings in Mev Minne se bankrekening gedeponeer was
en die opbrengste wat aan beleggers
uitbetaal was, ook uit haar
bankrekening betaal is. Deur die konsolidasie is die verdubbeling van
beredderingskoste, sowel as die
nodigheid van oor-en-weer eise tussen
die twee onderskeie boedels, uitgeskakel.  Hy het verdermeer
getuig dat die kosolidasie
van die twee boedels in ieder geval geen
effek op die onderhawige geval gehad het nie, aangesien die twee
eisers, in hul hoedanigheid
as die gesamentlike trustees van die
insolvente boedel van Mev Minne, in ieder geval vir verweerderes op
dieselfde skuldoorsake
sou kon dagvaar as die konsolidasiebevel nie
verleen was nie.
[15]
Mnr Stewart het voorts getuienis aangebied oor die aard van die
finansiële bedrywighede van Mnr en Mev Minne. Hy het `n
verslag
opgestel in terme van artikel 81 van die Insolvensiewet , waarin hy
onder andere rapporteer het dat Mnr en Mev Minne `n
piramide skema
bedryf het deurdat hulle persoonlike lenings, of dan beleggings, van
die publiek geneem het en hierdie geld gebruik
het om buitensporig
hoë rente opbrengste aan sodanige persone te betaal, terwyl daar
geen aanduiding was van enige ander bron
van inkomste wat gegenereer
is, anders as nuwe lenings/beleggings, waarmee die beloofde rente
opbrengste betaal kon word nie.
[16]
Die geskrewe leningsooreenkomste is deur Mnr Minne met die
gelduitleners/beleggers gesluit vir `n periode  van 12 maande,

met die onderneming dat die kapitaal dan terugbetaalbaar was. Die
gelduitleners/beleggers het die keuse gehad tussen die ontvangs
van
`n maandelikse rente opbrengs van 4% per maand (dus 48% per jaar,
maar teen maandelikse betalings) of die ontvangs van `n jaarlikse

rente opbrengs (dus een betaling per jaar) aan die einde van die
leentydperk teen 65% per jaar. Die lenings/beleggings was in die

bankrekening van Mev Minne handeldrywend as Minne Opleiding,
inbetaal. Die lenings/beleggings is deur Mnr en Mev Minne gebruik
vir
(i) hulle persoonlike voordeel om `n uiters luukse lewensstyl te
finansier, (ii) ten einde rente opbrengste te betaal vanaf
Mev Minne
se bankrekening handeldrywend as Minne Opleiding aan die
gelduitleners/beleggers en (iii) ten einde die opeisbare kapitale

bedrae aan die gelduitleners/beleggers terug te betaal.
[17]
Mnr Stewart het getuig dat die beleggers mislei was deur Mnr Minne,
deurdat hy aan hulle voorgehou het dat hy spekuleer daarmee
op die
internasionale geldmark (“forex trading”), welke
uiteraard wettig is, en dat dit die wyse is waarop hy die hoë

rente opbrengste op die beleggers se geld bewerkstellig.  Die
beleggers was dus onskuldig by die piramide-skema betrek sonder
dat
hulle van die bestaan daarvan bewus was.  Volledigheidshalwe kan
vermeld word dat Mnr Stewart ook getuig het dat hoewel
Mnr Minne wel
betrokke was by forex trading, hy dit teen ‘n geweldige verlies
bedryf het.
[18]
Mnr Stewart het ook bevestig dat geen kapitale bedrag op enige
stadium aan verweerderes terugbetaal is nie.  Die enigste

betalings wat verweerderes ontvang het, was die maandelikse rente
opbrengste soos uiteengesit in die besonderhede van vordering,
welke
gemeensaak is tussen die partye.
[19]
Uit Mnr Stewart se getuienis het dit geblyk dat daar in totaal 923
beleggers in die skema belê het.  Ten tyde van

insolvensie-ondervragings en ander prosedures is potensiële
regsaksie teen die meeste van die beleggers voorkom by wyse van

skikkings wat bereik is tussen die eisers en sodanige beleggers.
Daar is egter 104 aksies teen beleggers ingestel, waarvan
die
onderhawige een daarvan is.
[20]
Gedurende of omtrent Julie/Augustus 2010 het Mnr Stewart vir Mnr Jaco
Spies as deskundige aangestel om ‘n forensiese
oudit ten
opsigte van die gekonsolideerde insolvente boedel te doen.
B:
Mnr Spies:
[21]
Voormelde Mnr Jaco Spies, ‘n geoktrooieerde rekenmeester, is as
deskundige getuie deur die eisers geroep.  Hy het
getuienis
aangebied met betrekking tot sy kwalifikasies en ondervinding op die
gebied van forensiese ouditering en die uitvoer
van inspeksies namens
die Suid-Afrikaanse Reserwe Bank en die forensiese analisering van
verskeie piramide-skemas gedurende die
afgelope ongeveer 20 jaar.
Mnr Spies het ‘n deskundige verslag opgestel aan die hand
waarvan hy sy getuienis aangebied
het, welke verslag ingehandig is as
Bewysstuk “B”.  Hierdie verslag was die resultaat
van sy aanstelling en mandaat,
welke as volg beskryf is in paragraaf
3.7 van die verslag:

Spies
was appointed by the appointed joint trustees of the consolidated
insolvent estate of C F Minne t/a Minne Opleiding and G
Minne to
assist in the forensic analysis of the flow of funds and
determination of the insolvency of C F Minne and G Minne for
the
period during which the scheme was conducted.”
[22]
Mnr Spies het getuig dat omtrent al die geld wat vanaf beleggers
ontvang was, in Mev Minne se bankrekening te Absa Bank inbetaal
was,
welke rekening in die naam was van CF Minne h/a Minne Opleiding
(“Minne Opleiding bankrekening”).  Die totale
bedrag
wat aldus in die rekening gedeponeer was vanaf Februarie 2003 tot 1
Desember 2009 (synde die datum waarop die Suid-Afrikaanse
Reserwe
Bank die bankrekenings van Mnr en Mev Minne bevries het) het die
bedrag van R266 566 483-68 beloop, ten opsigte
waarvan die
bedrag van R243 111 354-91 steeds aan beleggers verskuldig
was ten opsigte van die terugbetaling van kapitaal
wat belê
was.  Die totale bedrag ten opsigte van rente opbrengste wat aan
beleggers betaal was gedurende die periode
wat strek vanaf Februarie
2003 tot 1 Desember 2009, het die bedrag van R189 994 093-05
beloop.
[23]
Ten opsigte van die kapitale beleggings, het Mnr Spies verduidelik
dat baie van die beleggers elke jaar hul kapitaal herbelê
het.
In sulke gevalle het die tersaaklike beleggers dus hul rente
opbrengste geneem, maar die kapitaal het in die skema gebly
en is nie
aan hulle terugbetaal nie.  Dit staan bekend as sogenaamde
“roll-overs”.  Hulle het dan bloot ‘n
nuwe
ooreenkoms ten opsigte van ‘n nuwe jaar-termyn van sodanige
belegging met Mnr Minne gesluit.  Wanneer sodanige
nuwe
ooreenkoms gesluit is, was dit geag ‘n nuwe belegging te wees,
hoewel die kapitale bedrag in die proses nie hande verwissel
het nie,
maar bloot in die Minne Opleiding bankrekening gebly het.
[24]
Mnr Spies het ook die ander rekenings van Mnr en Mev Minne ontleed en
gevind dat daar baie min aktiwiteite in daardie rekenings
plaasgevind
het.  Fondse wat wel in daardie rekenings inbetaal was, is
hoofsaaklik vanaf die Minne Opleiding bankrekening
bekom.  Die
laaste inkomste wat verkry was uit ‘n ander bron as vanaf die
geld van die beleggers, was gedurende of omtrent
Desember 2003.
[25]
Die Minne Opleiding bankrekening was gevolglik die sogenaamde “honey
pot” rekening, welke rekening gebruik was
om ook hulle ander
bankrekenings te voed en hul leefstyl te finansier.
[26]
Mnr Spies het ook na aanleiding van sy analise bevestig dat Mnr Minne
se forex trading ‘n algehele verlies van ongeveer
1,6 miljoen
Amerikaanse dollar tot gevolg gehad het.
[27]
Ten opsigte van die insolvensie van Mev Minne se boedel, het die
volgende uit Mnr Spies se getuienis, saamgelees met sy deskundige

verslag, geblyk:
27.1
Die bates en die laste van Mev Minne soos voorgehou aan SARS ten
opsigte van die periode wat strek vanaf Februarie 2003
tot 28
Februarie 2009, het dit laat voorkom dat haar bates haar laste
oorskry.  Uit die analisering van hierdie bates en die
laste het
dit egter geblyk dat die lenings wat vanaf beleggers ontvang was nie
aan SARS geopenbaar was as synde ‘n las van
die boedel nie.
Wanneer hierdie beleggings as ‘n las van die boedel verreken
word, blyk dit dat Mev Minne se boedel
insolvent was.
27.2
Ten opsigte van Mnr Minne, het hy nie ‘n volledige en ware
uiteensetting van sy bates en laste aan SARS openbaar
nie.  Mnr
Minne het, onder andere, nie die fondse wat verkry was vanaf die
Minne Opleiding bankrekening as ‘n las gereflekteer
nie en het
hy voorts ook nie sy verpligtinge voortspruitend uit die
leningsooreenkomste wat hy met die beleggers gesluit het, as
‘n
las gereflekteer nie.  Indien laasgenoemde twee aspekte in
aanmerking geneem word, blyk dit dat ook sy boedel hopeloos
insolvent
was.
27.3
Na aanleiding van ‘n verdere analisering van die Minne
Opleiding bankrekening, sowel as alle ander bankrekenings
van Mnr en
Mev Minne, het Mnr Spies tot die gevolgtrekking gekom dat beide Mnr
en Mev Minne se boedels te alle relevante tye sedert
29 Februarie
2004 insolvent was.
[28]
Mnr Spies het tot die gevolgtrekking gekom dat meer as R243 miljoen
se kapitale beleggings nie aan die beleggers terugbetaal
is nie.
[29]
Mnr Spies het voorts tot die gevolgtrekking gekom dat Mnr en Mev
Minne ‘n onwettige Ponzi-skema / piramide-skema bedryf
het,
aangesien rente opbrengste en kapitaal terugbetalings aan beleggers
gemaak was uit fondse wat verkry is uit die beleggings
wat deur nuwe
beleggers gemaak was.  Hy het die verskil tussen ‘n
Ponzi-skema en ‘n piramide-skema verduidelik
as synde dat ‘n
Ponzi-skema, hoewel ‘n piramide-skema, ‘n onderliggende
besigheid ook bedryf.  In sy opinie
kon die onderhawige skema
moontlik as ‘n Ponzi-skema begin het wat betref aanvanklike en
beperkte transaksies met betrekking
tot forex trading, maar wanneer
in geheel na die skema gekyk word, dit duidelik is dat dit ‘n
suiwer piramide-skema is, aangesien
die aanvanklike forex trading
transaksies uiters minimaal was in vergelyking met die totale bedrag
geld wat in die skema belê
was.  Hy het die skema beskryf
as die suiwerste vorm van piramida-skema wat hy nog in Suid-Afrika
teëgekom het.
[30]
Met betrekking tot die verweerderes se posisie as sulks, het Mnr
Spies die volgende getuienis aangebied
30.1
Daar was geen inbetaling in die Minne Opleiding bankrekening of in
enige ander van die tersaaklike bankrekenings van
Mnr en Mev Minne
gemaak wat vanaf ‘n bankrekening in die naam van verweerderes
gekom het nie.  Mnr Spies het wel bevestig
dat die betalings aan
verweerderes uiteengesit in die besonderhede van vordering, welke
deur verweerderes erken word, inderdaad
aan verweerderes in haar
bankrekening gemaak was vanuit die Minne Opleiding bankrekening.
30.2
Met verwysing na die ooreenkoms gesluit tussen Mnr Minne en
verweerderes gedateer 31 Maart 2006, soos dit voorkom op
p. 10, 11 en
12 van die laaste deel van Bewysstuk “A”, is Mnr Spies
verwys na klousule 1 daarvan wat, onder andere,
as volg bepaal:

Annelie
stel hiermee, met ingang 1 April 2006, ‘n kapitale bedrag van
R500 000-00....beskikbaar aan Graeme.... Die
kapitale bedrag
sal in Graeme se    rekening inbetaal word, waarvan die
besonderhede as volg is....”
Mnr
Spies het weereens bevestig dat sodanige R500 000-00 nie
gedurende daardie tydperk, of enige ander tydperk, in die skema

inbetaal was vanaf ‘n rekening van verweerderes nie.
30.3
Mnr Spies het wel getuig dat daar op 26 Maart 2004 ‘n belegging
ten bedrae van R100 000-00 in die Minne Opleiding
bankrekening
gemaak was, ten opsigte waarvan die maandelikse rente opbrengs aan
Mnr JJ Kachelhoffer  betaal was, synde die
eggenoot van
verweerderes.  Op 28 April 2005 was ‘n verdere R100 000-00
in die Minne Opleiding bankrekening inbetaal
by wyse van ‘n
tjek van Mnr JJ Kachelhoffer .  Verdermeer was ‘n bedrag
van R300 000-00 in die Minne Opleiding
bankrekening inbetaal op
30 Maart 2006, ook by wyse van ‘n tjek van Mnr JJ Kachelhoffer
.
30.4
Hoewel Mnr Kachelhoffer  aanvanklik die rente opbrengs ten
opsigte van die twee beleggings hierbo vermeld in die totale
bedrag
van R200 000-00, ontvang het, het hierdie betalings aan hom
gestop na die sluiting van voormelde ooreenkoms tussen
Mnr Minne en
verweerderes.  Die relevante gedeeltes van Mnr Spies se
getuienis ten opsigte hiervan lees as volg, soos dit
voorkom in die
oorkonde op p. 117 en verder:

Which
would be for R200 000-00? - - -  ....So what appears to
have happened is that that R200 000-00

and the further R300 000-00 deposited by Mr Kachelhoffer  on
30 March 2006 seems to be    making up this R500 000-00.
With
the approximate R20 000-00 per month payment interest? - - -
Yes, yes and that R20 833-30 per paragaph 2.1 on page
11 of the
agreement, from the end of that month and as I have previously
stated from 24 April 2006 there was then twelve payments
of this
amount to the bank account of A.D. Kachelhoffer .”
Mnr
Spies het dan voorts verwys na drie verdere soortgelyke ooreenkomste
wat gesluit was tussen Mnr Minne en verweerderes, onderskeidelik

gedateer April 2007, Maart 2008 en Februarie 2009, welke voorkom in
die laaste deel van Bewysstuk “A”, op p. 14 –
21.
Ten opsigte van elk van hierdie ooreenkomste het hy getuig dat dit
blyk sogenaamde “roll-overs” of dan herbeleggings
van die
R500 000-00 na verwys in die ooreenkoms van 2006, daar te gestel
het.  Mnr Spies het voorts getuig dat gedurende
voormelde
tydperke die tersaaklike rente opbrengste  op die R500 000-00
ook aan verweerderes oorbetaal was.  Die
volgende relevante
getuienis van Mnr Spies hieromtrent kom voor op p. 120 en verder van
die oorkonde:

So
all these subsequent agreements seemed to have been roll-overs but
the first one appears to have been at  10, the one on
page 10 to
13 on 31 March 2006.  Here they say:  R500 000-00 sal
inbetaal word.  It would appear like that.
- - - That and as far
as Mrs A.D. Kachelhoffer , that seems to be the first agreement that
effected or resulted in this monthly
returns paid to her bank
account.
Did
she invest any money? - - - No, as I said, there was no money
transferred into the Minne Opleiding bank account from A.D.
Kachelhoffer
.  The only money that I identified that came to
this bank account that may relate to this agreement was money from
J.J. Kachelhoffer
.
COURT:
Can I just get clarity on, I am not sure that I understand this
correctly, from what you gathered and what you testified, you say

that this R500 000-00 was probably made up by means of the
initial R200 000-00, the R100 000-00 and then the
R300 000-00?
- - - That seems to be the case, Me’ Lady.
Okay,
now with regard to the two R100 000-00 deposits by J.J.
Kachelhoffer , initially on those two amounts he was also the

beneficiary there, initially? - - - That is correct, Me’ Lady.
And then, I know you
cannot mark money, but by means of just putting it in that way, that
very same R200 000-00 then actually
changed in the sense of that
Mrs Kachelhoffer  then became the beneficiary to that money, the
interest on that money together
with the R300 000-00? - - - That
is it, because factually what I have established is from that date
that she received then
the monthly return of approximately
R20 000-00.  The payments to JJ Kachelhoffer ’s bank
account ceased.”
[31]
Met verwysing na die bevinding deur die Suid-Afrikaanse Reserwe Bank
dat Mnr en Mev Minne Artikel 11 van die Bankwet oortree
het, het Mnr
Spies dit bevestig, deurdat aangesien Mnr en Mev Minne beleggings
geneem het met ‘n ooreenkoms om dit terug
te betaal, hulle die
besigheid van ‘n bank bedryf het sonder om aldus geregistreer
te wees.
[32]
Mnr Spies het ook die opinie uitgespreek dat die skema wat deur Mnr
en Mev Minne bedryf was, binne die definisie van “
harmful
business practice
” val soos
gedefinieer in paragraaf 1.1 van Kennisgewing nommer 1135 van 1999
(Staatskoerant no. 20169, gedateer 9 Junie 1999),
gepromulgeer in
terme van Artikel 12(6) van die Wet op Verbruikersake (Onbillike
Sakepraktyke), 71 van 1988, in terme van welke
Kennisgewing sodanige
“harmful business practice” onwettig verklaar is en enige
wyse van bedryf of deelname daaraan
verbied is.  Hierdie
kennisgewing is ingehandig as Bewysstuk “C”.
[33]
Gedurende kruisverhoor het die volgende stellings en getuienis na
vore gekom:
33.1
Mnr Greyling dit het aan Mnr Spies gestel dat  ‘n
interpretasie van paragraaf 3 van die besonderhede van vordering
tot
gevolg het dat die maak van ‘n belegging in die skema ‘n
voorvereiste was om aan die skema deel te neem.
Mnr Spies het
egter getuig dat indien ‘n persoon `n rente opbrengs uit die
skema ontvang het, so ‘n persoon ook deel
was van die skema.
33.2
Mnr Spies het bevestig dat die rente opbrengs betalings wat aan
verweerderes gemaak was, in ooreenstemming was met die
bedrag rente
opbrengs wat op ‘n kapitale belegging van R500 000-00
betaalbaar was.
33.3
Mnr Spies het weereens getuig dat ten opsigte van die R300 000-00
wat deur J.J. Kachelhoffer  inbetaal was,
geen rente opbrengs
aan J.J. Kachelhoffer  betaal was nie. Sedert die datum van
daardie inbetaling en vanaf die sluiting van
die ooreenkoms tussen
Mnr Minne en verweerderes op 31 Maart 2006, het daar ook geen verdere
rente opbrengs betalings aan Mnr J.J.
Kachelhoffer  geskied
ten opsigte van die R200 000-00 belegging nie en in die plek
daarvan was ‘n rente opbrengs
op die totale kapitale bedrag van
R500 000-00 aan verweerderes betaal.
[34]
Dit het die saak vir die eisers voltooi.
C.
Mnr Kachelhoffer:
[35]
Mnr Johannes Jacobus Kachelhoffer  (“Mnr Kachelhoffer ”),
die eggenoot van verweerderes, het getuienis namens
verweerderes
afgelê.
[36]
By die aanvang van sy getuienis is daar twee bewysstukke ingehandig
deur Mnr Greyling, synde Bewysstuk “D”, bevattende
sekere
ooreenkomste, waarvan sommige die oorspronklike dokumente is van die
ooreenkomste wat reeds in Bewysstuk “A”
voorkom, en
Bewysstuk “E”, bewyse van tjekbetalings gemaak deur Mnr
Kachelhoffer  ten gunste van Minne Opleiding.
[37]
Mnr Kachelhoffer het volledige getuienis aangebied ten opsigte van
die agtergrond tot die totstandkoming van die ooreenkoms
gesluit
tussen homself en verweerderes, gedateer 31 Maart 2006, vervat op p.
1 tot p. 3 van Bewysstuk “D” (“die
inter
partes
ooreenkoms”).  Sy
getuienis het chronologies met die inhoud van die
inter
partes
ooreenkoms gehandel en ag ek dit
noodsaaklik om dienooreenkomstig daarna te verwys, tesame met die
aanhaling van die tersaaklike
uittreksels uit die ooreenkoms.
37.1
Mnr Kachelhoffer het verduidelik dat verweerderes voorheen as
streeksbestuurder van die Vrystaat by Absa werksaam was,
waar sy ‘n
baie goeie inkomste verdien het.  Sy het egter bedank om
verskeie redes.  Sy het toe besluit om forex
trading te bedryf
ten einde weer vir haarself ‘n inkomste te verdien.  Vir
doeleindes hiervan het sy ‘n self-help
opleidingspakket
aangekoop ten einde haar self op te lei ten opsigte van forex
trading.  Sy het ook opleidingsklasse by ‘n
persoon te
Bloemfontein bygewoon.  Sy was egter nie suksesvol met haar
forex trading nie.  Sy en Mnr Kachelhoffer het
toe verneem van
Mnr Minne, wie na bewering ‘n baie suksesvolle forex trader
was.  Hulle het toe besluit om geld aan
Mnr Minne beskikbaar te
stel ten einde forex trading namens hulle te bedryf om sodoende vir
hulself ‘n ekstra inkomste te
genereer, waarvan verweerderes
dan ook die voordeel sou trek.
37.2
Mnr Kachelhoffer het verduidelik dat Mev Van der Walt die moeder van
verweerderes is.  Sy was ‘n pensioenaris
en het finansieel
noustrop getrek.  Mev Van der Walt het op daardie stadium
ongeveer 5% tot 6% opbrengs op haar belegging
verdien.  Daar is
toe besluit dat Mnr Kachelhoffer  en verweerderes die bedrag van
R100 000-00 by Mev Van der Walt
sou leen ten einde dit in die
forex trading besigheid van Mnr Minne te belê.  Sodoende
kon Mnr Kachelhoffer  en
die verweerderes in terme van die
skulderkenning ooreenkom om 12% per jaar rente opbrengs aan Mev Van
der Walt te betaal, wat uiteraard
vir haar ‘n hoër
inkomste sou verseker, terwyl Mnr Kachelhoffer  en verweerderes
dan self ook ‘n rente-opbrengs
inkomste op die belegging van
R100 000-00 sou verdien.  Daar was derhalwe op daardie
stadium, synde gedurende 2004, ‘n
skulderkenning deur Mnr
Kachelhoffer  en verweerderes ten gunste van Mev Van der Walt
gesluit. Voortspruitend hieruit het
Mev Van der Walt dus gedurende
2004 direk die bedrag van R100 000-00 in die Minne Opleiding
bankrekening inbetaal en is die
rente opbrengs daarop in Mnr
Kachelhoffer se rekening inbetaal, welke getuienis ook ooreenstem met
dié van Mnr Spies.
37.3
Aangesien die beloofde rente opbrengs inderdaad op die belegging van
R100 000-00 ontvang was, het Mnr Mnr Kachelhoffer
besluit dat hy
‘n verdere bedrag wou belê en het hy dus die bedag van
R100 000-00 op sy en verweerderes se gesamentlike
huisverband
geleen en het Mnr Kachelhoffer  hierdie bedrag op 28 April 2005
ten gunste van Minne Opleiding betaal by wyse
van die tjek
gereflekteer op Bewysstuk “E”, p. 1, saamgelees met die
depositostrokie op p. 2 van Bewysstuk “E”.
Mnr
Kachelhoffer het aanvanklik die betaling van die rente opbrengs op
hierdie belegging ook in sy bankrekening ontvang.
37.4
Verweerderes het toe besluit dat sy `n verdere onttrekking uit hul
gesamentlike huisverband wou maak ten bedrae van R300 000-00
ten
einde dit ook aan Mnr Minne beskikbaar te stel vir wat hulle gedink
het, forex trading was. Aangesien dit aldus Mnr Kachelhoffer
al hoe
groter bedrae geword het wat ter sprake gekom het, beide wat betref
die beleggings en die rente opbrengs, het hy en verweerderes
besluit
dat dit nodig geword het om dit op gestuktureerde wyse op rekord te
stel. Daar is toe besluit dat verweerderes die twee
vorige beleggings
van R100 000-00 sou oorneem, tesame met `n addisionele belegging van
R300 000.00 wat uit hul gemeenskaplike huisverband
onttrek sou word
en dat sy dan voortaan die volle rente opbrengs op die totale
belegging van R500 000.00 sou ontvang om vir haarself
sodoende `n
inkomste van haar eie te verseker. Mnr Kachelhoffer en verweerderes
het egter toe ook ooreengekom dat verweerderes
dan insgelyks die
alleen verpligting sou hê tot terugbetaling van die R500 000.00
aan Mev Van der Walt en die huisverband
onderskeidelik.
37.5
Volgens Mnr Kachelhoffer  is bogemelde verloop van gebeure die
rede waarom die aanhef tot die
inter
partes
ooreenkoms as volg lees:

AANGESIEN
ANNELIE ‘n Forex Trading besigheid   bedryf;
EN
AANGESIEN sy van voornemens is om haar besigheid in die verband uit
te bou;
NOU
DERHALWE kom die partye hiermee as volg ooreen en word die volgende
op rekord geplaas:”
37.6
Klousule 1 van die ooreenkoms lees dan as volg:

1.
Die
bedrag van R100 000-00 (Eenhonderd Duisend Rand) wat JACO en
ANNELIE by CHRISTINA JOHANNA VAN DER WALT....geleen het kragtens
‘n
Skulderkenning gedateer 1 April 2005 om by GRAEME MINNE te belê
om ‘n opbrengs uit Forex Trading te verkry,
word deur ANNELIE
oorgeneem vanaf 1 April 2006, soos bevestig in ‘n
Skulderkenning onderteken deur ANNELIE en gemelde CHRISTINA
JOHANNA
VAN DER WALT gedateer 1 April 2006 te Bloemfontein.”
Ten
tyde van die sluiting van die
inter
partes
ooreenkoms tussen Mnr
Kachelhoffer en verweerderes op 31 Maart 2006, is daar  dus ‘n
nuwe skulderkenning ten gunste
van Mev Van der Walt opgestel,
gedateer 1 April 2006, aangeheg tot die ooreenkoms as Aanhangsel “B’,
in terme waarvan
slegs verweerderes die bedrag van R100 000-00
aan Mev Van der Walt verskuldig was, welke bedrag verweerderes
onderneem het
om af te betaal teen R1 250-00 per maand en voorts
onderneem het om rente teen 12% per jaar aan Mev Van der Walt op die
bedrag
van R100 000-00 te betaal.
37.7
Ten opsigte van die terugbetaling van die aanvanklike R100 000.00 wat
Mnr Kachelhoffer uit die gemeenskaplike verbandlening
geleen het, het
die partye dus as volg in klousule 2 van die
inter
partes
ooreenkoms ooreengekom:

2.
Die
verdere bedrag van R100 000-00 (EENHONDERD DUISEND RAND) wat
JACO op die huisverband van die partye se eiendom geleë
te
Stormlaan 22, Bainsvlei, Bloemfontein geleen het om by GRAEME
MINNE te belê om ‘n inkomste uit Forex Trading
te
verkry, word ook deur ANNELIE oorgeneem vanaf 1 April 2006.”
37.8
Wat betref die verdere bedrag van R300 000-00 wat ook uit hul
gemeenskaplike huisverband onttrek sou word en ook
ten gunste van
verweerders belê sou word, het Mnr Kachelhoffer
R300 000-00 onttrek uit hul gemeenskaplike huisverband
en dit in
sy tjekrekening inbetaal, soos gereflekteer deur die depositostrokie
op p. 4 van Bewysstuk “E”.  Daarop
het hy by wyse
van die tjek wat voorkom op Bewysstuk “E”, p. 3, die
bedrag van R300 000-00 vanuit sy tjekrekening
in die Minne
Opleiding bankrekening betaal, soos gereflekteer op die
depositostrokie wat voorkom op Bewysstuk “E”,
p. 5. Daar
is dus as volg in klousule 3 van die
inter
partes
ooreenkoms ooreengekom:

3.
ANNELIE
het ‘n verdere bedrag van R300 000-00 (DRIEHONDERD DUISEND
RAND) geleen op die huisverband van die partye se
eiendom geleë
te Stormlaan 22, Bainsvlei, Bloemfontein om by GRAEME MINNE te belê
om uit Forex Trading ‘n inkomste
te verkry vanaf 1 April 2006.”
37.9
Die totaliteit van voormelde het volgens Mnr Kachelhoffer  dus
tot gevolg gehad dat verweerderes ‘n belegging
ten bedrae van
R500 000-00 in die Minne Opleiding bankrekening gehad het ten
einde ‘n inkomste daaruit te genereer.
Daarom het
verweerderes ook ‘n ooreenkoms met Mnr Minne gesluit tot dien
effekte.  Dit het tot gevolg gehad dat daar
as volg in klousules
4 en 5 van die
inter partes
ooreenkoms ooreengekom is:

4.
ANNELIE
het gevolglik die totale bedrag van R500 000-00 (VYFHONDERD
DUISEND RAND) geleen op die wyse soos hierin tevore vermeld
om by
GRAEME MINNE te belê ten einde ‘n inkomste uit Forex
Trading te verkry.
5.
Die
ooreenkoms wat ANNELIE in die verband gesluit het met GRAEME MINNE
word hierby aangeheg as Aanhangsel “A” en die

Skulderkenning wat ANNELIE gesluit het met CHRISTINA JOHANNA VAN DER
WALT word hierby aangeheg as Aanhangsel “B”. “
37.10
Aangesien Mnr Kachelhoffer  en verweerderes dit beskou het
dat verweerderes ‘n belegging by Mnr Minne se forex
trading
gehad het in die totale bedrag van R500 000-00, waaruit sy
voortaan die maandelikse rente opbrengs sou verdien, is
daar in
klousule 6 van die ooreengekom dat verweerders insgelyks
verantwoordelik was vir die terugbetaling van die bedrag van
R500 000-00 aan onderskeidelik Mev Van der Walt en die partye se
gemeenskaplike huisverband:

6.
ANNELIE
is verantwoordelik vir die terugbetaling van die volle leningsbedrag,
tesame met die toepaslike en ooreengekome rente daarop.”
37.11
Wat betref die ooreenkoms gesluit tussen Mnr Minne en Verweerderes
wat aangeheg is by die
inter partes
ooreenkoms as Aanhangsel “A’, is daar gevolglik in
klousule 1 daarvan as volg ooreengekom:

1.
ANNELIE
stel hiermee, met ingang 1 April 2006, ‘n kapitale bedrag van
R500 000-00 (VYFHONDERD DUISEND RAND) (hierna die
KAPITAAL
genoem) beskikbaar aan GRAEME om daarmee opbrengste te verdien en te
lewer tot voordeel van ANNELIE.  Die kapitale
bedrag sal in
GRAEME se rekening inbetaal word, waarvan die besonderhede as volg
is.....”
Daar
is dan ook, onder andere, voorts in die ooreenkoms ooreengekom dat
Mnr Minne ‘n opbrengs op die kapitaal aan verweerderes
sal
betaal ten bedrae van R20 833-30 per maand vanaf einde April 2006 vir
‘n periode van twaalf maande en dat Mnr Minne voorts
onderneem
om die volle kapitale bedrag van R500 000-00 aan verweerderes
terug te betaal op 31 Maart 2007.
37.12
Mnr Kachelhoffer  het verdermeer getuig dat op sterkte van
voormelde R500 000-00, het verweerderes na datum
van die
sluiting van die ooreenkoms tussen haarself en Mnr Minne op 31 Maart
2006, die maandelikse rente opbrengs op voormelde
R500 000-00 in
haar bankrekening ontvang.
[38]
Ten tyde van die kruisverhoor van Mnr Kachelhoffer , het die
volgende getuienis geblyk:
38.1
Waar daar in klousule 1 van die
inter
partes
ooreenkoms verwys word na ‘n
vorige skulderkenning ten opsigte van die bedrag van R100 000-00
wat aan Mev Van der Walt
verskuldig was, welke skulderkenning
gedateer was 1 April 2005, het Mnr Kachelhoffer  getuig dat
sover hy kan onthou, daardie
skulderkenning beide homself en
verweerderes jeens Mev Van der Walt aanspreeklik gestel het en dat
daar beslis betalings voortspruitend
daaruit ten gunste van Mev Van
der Walt gemaak was.  Daarop het die volgende vrae en antwoorde
uit die kruisverhoor geblyk
soos dit voorkom op p. 187 en verder van
die oorkonde:

Nou
kan u vir my wys, is daar enigsins bewyse van betalings met
betrekking tot hierdie skulderkennings deur Mev Kachelhoffer  of

uself, onthou dit is beide u en Mev se verpligtinge in terme van die
eerste
acknowledgement of debt
tot en met April 2006? - - - Ja.  Ek sal die bewyse hê.
As u nie my woord daarvoor wil aanvaar nie, ek bedoel
dan kan ons met
moeite sal ons daardie bewyse kan kry.
Hoekom was dit nie
blootgelê nie? - - - Ons het dit nie as noodsaaklik beskou nie,
met groot respek.  Dit was die skulderkenning
tussen ons en Mev
van der Walt en dit was nie vir ons eintlik, soos my advokaat gesê
het, relevant tot die hele issue as
ek dit so kan uitdruk.  U
bring dit nou in, ek verstaan wat u nou probeer doen, klaarblyklik
dat u sê daardie oorspronklike
ooreenkoms wat ons in Maart 2006
gesluit het, daar is iets sinister daaragter as ek u nou reg
verstaan.  Maar in elk geval
dit is, dan is dit maar u
sienswyse.
So
op hierdie stadium daar is geen bewyse dat daardie betaling gemaak is
nie, dokumentêre bewyse nie? - - - Behalwe my getuienis,
ja.
Goed.
En u vrou, gaan sy kom getuig? - - - Nie noodwendig nie.”
38.2
Mnr Pretorius het Mnr Kachelhoffer  verwys na die ooreenkoms wat
voorkom op p. 14 tot p. 16 van Bewysstuk “D”,
gesluit
tussen verweerderes en Mnr Minne, gedateer April 2007, waarin dit,
onder andere, genotuleer is dat verweerderes met ingang
van 1 April
2007 die kapitale bedrag van R500 000-00 beskikbaar stel aan Mnr
Minne om daarmee ‘n opbrengs te verdien
uit forex trading en te
lewer tot voordeel van verweerderes.  Daar is voorts genotuleer
dat die kapitale bedrag reeds in Mnr
Minne se rekening inbetaal is.
Mnr Kachelhoffer  het bevestig dat hierdie ooreenkoms gesluit is
na aanleiding van die
verloop van ‘n jaar tydperk sedert die
sluiting van die vorige ooreenkoms en dat dit derhalwe nodig was om
‘n verdere
ooreenkoms te sluit ten einde die belegging te
verleng vir een jaar.  Mnr Kachelhoffer  het bevestig dat
dit ‘n
sogenaamde “roll-over” is, met ander woorde
die kapitale bedrag het in die Minne Opleiding bankrekening gebly,
maar
daar was ‘n nuwe ooreenkoms met betrekking tot dit
gesluit.  Twee soortgelyke verdere ooreenkomste is gesluit
tussen
verweerderes en Mnr Minne, die een gedurende Maart 2008 vir ‘n
tydperk van ‘n jaar vanaf 1 April 2008 en die ander onderteken

gedurende Februarie 2009, vir ‘n tydperk van een jaar met
ingang vanaf 1 April 2009.  Hierdie ooreenkomste kom voor
op p.
17 tot p. 18 en p. 19 tot p. 21 van Bewysstuk “D”.
38.3
Mnr Kachelhoffer het saamgestem met die stelling deur Mnr Pretorius
dat daar nie op 31 Maart 2006, of daarna, ‘n
kapitale bedrag
van R500 000-00 deur verweerderes in die Minne Opleiding
bankrekening inbetaal was nie.  Mnr Kachelhoffer
het dit
as volg verduidelik soos dit  voorkom in die oorkonde op p. 192:

Ja
– nee, kyk ek het mos vir u verduidelik in hierdie eerste
ooreenkoms hoe die R500 000-00 eintlik saamgestel is, ja
of
ge-effekteer is.  Daar het R500 000-00 gelê by Graeme
Minne.  Hy sou nie R20 000-00 en wat, R800-00
dink ek
betaal het aan Annelie as daar nie R500 000-00 gelê het
wat hy baie goed van geweet het nie.  Daar moes,
daar het
R500 000-00, daar het verseker R500 000-00 gelê.”
38.4
Mnr Kachelhoffer is gekonfronteer met die feit dat daar in
verweerderes se verweerskrif ‘n erkenning gemaak is
“dat
sy gelde in die CF Minne, handeldrywend as Minne Opleiding
Bankrekening te Absa Bank inbetaal het”.  Mnr
Kachelhoffer
het geantwoord dat hy reeds die agtergrond vir daardie bewering
verskaf het.  Hy het toe voorts as volg
geantwoord in die
oorkonde op p. 193 en verder:

Ek
probeer nou vir u verduidelik die agtergrond.  As jy dit nou
tegnies gaan probeer dissekteer en sê nou maar taaluitleg
wil
toepas met groot respek seker nou, dan sal julle seker by ander
antwoorde kan uitkom, maar dit is nie die realiteit nie.
Die
realiteit probeer ek aan u verduidelik.  Dit is hoe die
R500 000-00 in daardie skema beland het en dit is die rede

hoekom sy presies ‘n ooreenstemmende paaiement gekoppel aan
R500 000-00 belegging van Graeme Minne gekry het.
Dit is
so eenvoudig soos dit.  Dit is die realiteit wat ek vir u
probeer verduidelik.”
Verder
in kruisverhoor het Mnr Kachelhoffer  weereens aangedui dat op
sterkte van die
inter partes
ooreenkoms wat tussen hom en verweerderes gesluit was, het hulle dit
beskou as ‘n belegging van verweerderes.  Op p.
195 en
verder van die oorkonde kom die volgende vrae en antwoorde omtrent
hierdie aspek ook voor:

So
is u posisie dat die inbetalings wat u gemaak het in hierdie skema in
terme van julle ooreenkoms, het nou hare geword? - - -
Dit is die
effek, dit is die effek ja.  Ek bedoel dit is eintlik wat
daardie ooreenkoms mos nou ook sê.
En
Mnr Minne het kennis gedra van hierdie? - - - Verseker, dit is hoekom
hy die R500 000-00, ek sal nie sê van die inter
partes
ooreenkoms noodwendig kennis gedra nie, maar hy is gesê, dit is
wat daardie ooreenkoms mos nou sê wat gesluit
is tussen Annelie
en hom.  Dit is eintlik maar, kan jy maar sê daardie
ooreenkoms tussen wat Annelie en Graeme met mekaar
gesluit het, dit
is die rede hoekom hy dan nou op sterkte van `n R500 000-00
belegging, R20 000-00 en iets rand aan haar
begin betaal het.
Dit is maar wat daardie ooreenkomste se doel was mos nou maar.
Dit is maar hoe die ou gewerk het
met die beleggers, deur middel van
daardie ooreenkoms.
Wie
gaan na Mnr Minne toe gaan en sê gee terug my belegging? - - -
Annelie.
Hoekom?
- - -Want sy het ‘n kontrak met hom.”
38.5
Mnr Pretorius het aan Mnr Kachelhoffer  gevra of verweerderes
inderdaad die huisverband terugbetalings gemaak het,
waarop Mnr
Kachelhoffer  bevestigend geantwoord het.  Toe hy gevra is
of daar bewyse daarvan is, het hy bevestig dat
daar bewyse daarvan
is, maar dat dit nie blootgelê is deur verweerderes nie,
aangesien dit nie beskou was as ‘n relevante
aspek van die
verhoor nie.
38.6
Mnr Kachelhoffer  is deur Mnr Pretorius gekonfronteer met die
feit dat daar in die
inter partes
ooreenkoms verwys word na die skulderkenning wat verweerderes
“gesluit het” met Mev Van der Walt, met ander woorde

verwysende na die verlede tyd.  Daarenteen is die aangehegte
erkenning van skuld eers gedateer 1 April 2006, terwyl die
inter
partes
ooreenkoms gedateer was 31 Maart
2006.  Mnr Kachelhoffer  het daarop as volg geantwoord:

Ja-nee,
ek kan dit nie verder vat nie, dit is wat daar staan.  U moet
darem net onthou, ja vir perspektiefdoeleindes, daardie

skulderkenning, Aanhangsel “B” is nou al die tweede een,
ten minste daar is waarskynlik ‘n derde een, dit was

waarskynlik al die derde een gewees, jy weet.  Dit is eintlik
maar ‘n hernuwing van ‘n vorige een. Ons verwys
mos daar
in paragraaf 1 daar na die 2005 een ook, in elk geval so dit kan
miskien maar ‘n rol gespeel het.”
[39]
Na afloop van die kruisverhoor van Mnr Kachelhoffer , was die hoftyd
van die dag verstreke.  Mnr Greyling het op daardie
stadium
aangedui dat na aanleiding van sekere vrae wat in kruisverhoor aan
Mnr Kachelhoffer  gestel was, hy dit nodig ag om
Mnr
Kachelhoffer  te versoek om tydens die verdaging te poog om
sekere dokumentasie te verkry, waarmee dan in herverhoor gehandel
sal
word.  Mnr Pretorius het geen beswaar hierteen gehad nie en het
hy toestemming verleen dat Mnr Greyling met Mnr Kachelhoffer
kon
konsulteer ten tyde van die verdaging vir doeleindes hiervan.
Sekere dokumentasie is toe wel verkry, waarmee in
herverhoor gehandel
is.  Hierdie dokumentasie is in ‘n bundel vervat en
ingehandig as Bewysstuk “F”.
Ten tyde van
herverhoor het die volgende tersaaklike getuienis na vore gekom:
39.1
Op p. 1 tot p. 4 van Bewysstuk “F”, is ‘n afskrif
van die skulderkenning van Mnr Kachelhoffer en verweerderes
jeens Mev
Van der Walt, gedateer 25 Maart 2004, vervat.
39.2
Op p. 4 tot p. 6 van Bewysstuk “F” is die oorspronklike
skulderkenning gesluit tussen Mnr Kachelhoffer en verweerderes
jeens
Mev Van der Walt, gedateer 1 April 2005, vervat.
39.3
Die oorspronklike skulderkenning, waarna reeds in kruisverhoor verwys
is, gedateer 1 April 2006, is vervat in Bewysstuk “F”,
p.
7 tot p. 8
39.4 Ten opsigte van
die tydperk wat strek vanaf 1 April 2006 tot en met 31 Oktober 2009,
is dokumentasie opgestel en vervat in
Bewysstuk “F” wat
opsommenderwys aandui dat ten opsigte van daardie tydperk, die
verbandbetalings inderdaad deur verweerderes
ten opsigte van die Absa
huisverband gemaak was.  Alle beskikbare brondokumente ter
ondersteuning en bewys van hierdie betalings,
is ook vervat in
Bewysstuk “F”.  Daar was enkele brondokumente ten
opsigte van hierdie betalings wat egter nie
verkry kon word nie, wat
aldus deur Mnr Kachelhoffer  getuig is, maar het hy bevestig dat
die tersaaklike betalings steeds
wel deur verweerderes gemaak was.
Ten opsigte van die maandelikse verskuldigheid aan Mev Van der Walt,
is soortgelyke opsommings,
tesame met die tersaaklike beskikbare
brondokumente, ten opsigte van die tydperk wat strek vanaf 1 April
2006 tot en met 28 Februarie
2010, ook in Bewysstuk “F”
vervat.  Hieruit blyk dit dat verweerderes inderdaad die
maandelikse betalings ten
bedrae van R1 250-00 aan Mev Van der Walt
gemaak het.  Die ooreengekome rente ten opsigte van die
verskuldigheid aan Mev Van
der Walt, is ook dienooreenkomstig op die
tersaaklike opsommings aangedui.
[40]
Hoewel ek uiteraard verdere kruisverhoor deur Mnr Pretorius toegelaat
het na aanleiding van die nuwe getuienis wat in herverhoor
aangebied
is, het daar na my mening nie werklik aspekte opgeduik wat in enige
opsig afbreuk gedoen het aan enige vroeëre getuienis
deur Mnr
Kachelhoffer  aangebied nie.
[41] Dit het die
saak vir verweerderes voltooi.
REGSASPEKTE:
[42]
Ten opsigte van die vorderings in terme van Artikel 26(1)(a) van die
Insolvensiewet, dra Eisers die bewyslas om te bewys dat:
42.1
Daar ‘n vervreemding van Mev Minne se goed was;
42.2
Sodanige vervreemding sonder teenwaarde geskied het;
42.3
Die vervreemdings meer as twee jaar voor die sekwestrasie van Mev
Minne se boedel geskied het; en
42.4
Onmiddellik na sodanige vervreemdings die skulde van Mev Minne haar
bates te bowe gegaan het.
Ten
opsigte van die vorderings in terme van Artikel 26(1)(b) van die
Insolvensiewet, dra eisers steeds die bewyslas ten opsigte
van die
eerste drie van bogemelde aspekte, terwyl verweerderes die bewyslas
dra dat onmiddellik na die vervreemding die bates van
Mev Minne haar
skulde te bowe gegaan het.
[43]
Die betalings wat deur Mev Minne gemaak was, stel die “vervreemding”
van die geld daar soos omskryf in Artikel
2 van die Insolvensiewet,
terwyl die geld as sulks wat aldus vervreem is, “goed”
daarstel soos ook omskryf in Artikel
2 van die Insolvensiewet.
Sien
TRUSTEES, ESTATE WHITEHEAD v DUMAS
AND ANOTHER
2013 (3) SA 331
(SCA).
[44]
Eisers het na my mening bewys dat die skema hier ter  sprake ‘n
oortreding van Artikel 11 van die Bankwet, 90 van
1990 daarstel en
dus onwettig is. Dit stel voorts  ‘n “harmful
business practice” daar soos na verwys in
paragraaf 32 hierbo.
Volledigheidshalwe kan vermeld word dat voormelde Wet op
Verbruikersake (Onbillike Sakepraktyke) sedertdien
herroep is deur
die “Consumer Protection Act”, 68 van 2008, welke Wet in
werking getree het op 31 Maart 2011.
Bogemelde Wet op
Verbruikersake (Onbillike Sakepraktyke) was dus wel nog in werking en
van toepassing ten tyde van die bestaan
van die onderhawige skema.
[45]
Dit het tot gevolg dat alle beleggings wat in die skema gemaak was,
onwettig en derhalwe nietig was.  In
FOURIE
NO AND OTHERS v EDELING NO AND OTHERS
[2005] 4 All SA 393
SCA is dit as volg beslis in paragraaf 13 van die
uitspraak:

[13]
...
All
loans made to the scheme were – in the light of at least the
provisions of
section
11
of the Banks Act
94
of 1990
and a prohibition under the Consumer Affairs (Unfair Business
Practices) Act 71 of 1988 – illegal and therefore void; this

proposition of law is uncontested. The scheme never had the least
entitlement to retain investors’ money until the date which
had
supposedly been agreed as the due date for repayment. The
perpetrators of the scheme knew the investments to be illegal. There

is, on the other hand, no evidence that any of the investors knew
their investments to be tainted, nothing from which to infer
that any
of them acted
ex
turpi causa.
That
being so, no question arises of relaxing the
in
pari delicto potior est condicio defendentis
rule
and the
ratio
in
Visser
en ’n ander v Rousseau en andere NNO
1990 (1) SA 139
(A) is not applicable to the facts of this case. Upon receipt of a
payment the scheme was liable
promptly to repay it to the investor
who had a claim for it under the
condictio
ob iniustam causam
.
Instead, it used the money to pay the claims of other investors who
had invested earlier. That was the whole idea of the scheme.
…There
was no income from which to pay this. Not only was the capital of
later investors being unlawfully retained, but
it was being used to
pay others their capital and extravagant returns while their only
chance of recovery was that yet other investors
might be found whose
money could in turn be used to pay them. The nature of the scheme
dictated its insolvency.”
Sien
ook
DULCE VITA CC v VAN COLLER
[2013] 2 All SA     646 (SCA) op 13, para [32]
[46]
‘n Betaling wat onwettig gemaak word, stel ‘n
vervreemding sonder teenwaarde daar.  Gevolglik is die betaling

van ‘n rente opbrengs in ‘n geval soos die onderhawige,
‘n vervreemding sonder teenwaarde.  In voormelde
uitspraak
van
FOURIE v EDELING
is die beginsel as volg beslis op 400 – 401, para [18] tot
[19]:

[18]
A
disposition, it has been decided on more than one occasion, is not
made for value if the payment is illegal.
Estate
Jager v Whittaker and another
1944
AD 246
dealt with the payment of usurious interest. “No
obligation of any sort,” said Watermeyer CJ at 251–52,
“to
pay a higher rate of interest than that permitted by the
Act can arise from a promise to pay a higher rate, and it therefore
follows
that such a promise is a mere nullity, and any payment of
such a higher rate in pursuance of such promise is in effect a
donation,
or disposition not made for value, and is consequently
liable to be set aside under
section
26
of the
Insolvency Act.” In
Rousseau
en andere v Malan en ’n ander
1989 (2) SA 451
(C) at 459I–J this dictum was applied to illegal commission
payments from a scheme found to
have been a lottery. In
Visser
en ’n ander v Rousseau en andere NNO
1990 (1) SA 139
(A) where the operators of a pyramid scheme paid participants for a
useless product such payments
were (at 154I–156F) found to be
dispositions without value.
[19]
The promise to reward investors with the returns paid by the scheme
was a “mere nullity” and any payment of a profit
or
interest would have been a disposition not made for value.”
[47]
Die terugbetaling van ‘n belegger se kapitaal stel egter nie ‘n
vervreemding sonder teenwaarde daar nie, soos ook
beslis in
FOURIE
v EDELING
,
supra
,
op 401, para [19]:

[19]
All the parties
before the Court accepted that the repayment of an investor’s
capital was not a disposition without value:
the investor’s
condictio
prevented
it from taking on that character: where a disposition was made it was
made in discharge of an obligation to return the
illegal payment.”
[48]
Die effektiewe datum van sekwestrasie is die datum waarop die
voorlopige sekwestrasiebevel verleen is, synde 8 Junie 2010.

Sien
NEDBANK LIMITED v ST. CLAIR AND
OTHERS
2013 (4) SA 353
(FB) op 365,
para [39].  Die rente opbrengs betalings wat dus in die
onderhawige geval in terme van Artikel 26(1)(a) van die

Insolvensiewet teruggevorder word, is meer as twee jaar voor die
sekwestrasie van Mev Minne se boedel gemaak.  Die rente opbrengs

betalings wat in terme van Artikel 26(1)(b) van die Insolvensiewet
teruggevorder word, is inderdaad meer as twee jaar sedert die
datum
van sekwestrasie van Mev Minne se boedel gemaak.  Verder blyk
dit duidelik uit Mnr Mnr Spies se getuienis dat onmiddellik
nadat die
onderskeie betalings gemaak is, Mev Minne se laste haar bates oorskry
het en dat haar boedel dus insolvent was.
Inteendeel, volgens
Mnr Spies se gevolgtrekking was dit die situasie te alle relevante
tye sedert 29 Februarie 2004.  Ten
opsigte van die Artikel
26(1)(b) vorderings, het verweerderes dus nie bewys dat Mev Minne se
bates haar laste oorskry het onmiddellik
nadat daardie betalings
gemaak was nie.
VERWERE
GEOPPER DEUR VERWEERDERES:
[49]
Mnr Greyling het ten opsigte van die getuienis van Mnr Kachelhoffer
aan die hand gedoen dat daardie getuienis slegs namens
verweerderes
aangebied is ter ondersteuning van verweerderes se alternatiewe
verweer gepleit in paragraaf 5.2 van die verweerskrif
tot dien
effekte dat indien bewys word dat eisers geregtig is op
tersydestelling van enige betalings en derhalwe op die terugbetaling

daarvan, dit slegs gelas moet word insoverre die rente opbrengs
betalings die belegging deur verweerderes ten bedrae van R500 000-00,

oorskry. Mnr Kachelhoffer se getuienis, aldus Mnr Greyling se betoog,
kan dus nie gebruik word om eisers se saak vir hulle te bewys
nie,
maar slegs ten opsigte van verweerderes se alternatiewe verweer.
[50]
Ek kan uiteraard nie met hierdie betoog saamstem nie.  Alwaar
besluit is om getuienis namens verweerderes aan te bied,
moet al die
getuienis uiteraard in totaliteit oorweeg word en kan Mnr
Kachelhoffer  se getuienis nie “gereserveer”
word om
ten opsigte van een punt van dispuut in aanmerking geneem te word,
maar ten opsigte van ‘n ander nie.  Dit sal
daarop neerkom
dat Mnr  Kachelhoffer  se getuienis selektief namens
verweerderes gebruik word insoverre dit een van verweerderes
se
verwere steun, maar geïgnoreer word insoverre dit ‘n
gedeelte van eisers se saak steun.  So ‘n benadering
is
uiteraard nie houdbaar nie.
A.
Die geldigheid van die konsolidasiebevel / die
locus standi
van eisers:
[51]
Soos reeds in paragraaf 8 hierbo aangehaal, betwis verweerderes in
paragraaf 2.2 van die verweerskrif die geldigheid van die

konsolidasiebevel en voortspruitend daaruit die
locus
standi
van die eisers.
[52]
Vir doeleindes van sy betoog het Mnr Greyling eerstens verwys na die
ongerapporteerde uitspraak van
VAN
RENSBURG NO AND OTHERS v BOTHA
(18146/2005) [2010] ZAGPPHCC 88 (30 July 2010).  Die nou berugte
Krion-piramide skema was die tersaaklike skema in daardie
geval.
Ten opsigte van die Krion-skema was daar ‘n konsolidasiebevel
verleen, waarvan die tersaaklike gedeeltes as
volg lees:

2.
Dat dit verklaar word dat die boedels van M P Finance Consultants BK
(in likwidasie), Krion Financial Services Bpk (in likwidasie),

Martburt Finansiële Dienste (in voorlopige likwidasie), Madikor
Twintig (Edms) Bpk (in likwidasie) en M & B Koöperasie
Bpk
Vennootskap een entiteit is bekend as die MP Finance Group BK, welke
saamgevoegde boedel vir alle doeleindes as ‘n gelikwideerde

beslote korporasie beskou sal word en dat verklaar word dat die
besigheid van die verskillende entiteite, die besigheid van die

saamgevoegde beslote korporasie was.
3.
Dat die vermelde gesamentlike boedel van die verskillende entiteite
as een beslote korporasie beredder en beskou sal word vir
doeleindes
van die voorafgaande en sal die feit dat daar aparte entiteite
opgerig is, verontagsaam word.
4.
...
5.
...
6.
Dat die likwidasie van die saamgevoegde boedel geag word aanvang
geneem het op 4 Junie 2002.
7.
....”
Die
besware teen die konsolidasiebevel wat in verweerderes se
verweerskrif geopper is, is soortgelyk aan die argumente wat in die
VAN RENSBURG NO v BOTHA
-saak
gevoer was en het die Hof as volg in paragrawe 44.1 en 44.2 van die
uitspraak bevind:

I
agree with Plaintiff’s contentions that:
44.1
A Court is not competent to ‘create’ either a company or
a close corporation or any other statutory entity unless
this is done
strictly in accordance with the applicable Statute;
44.2
The so-called consolidation order that I have been referred to, did
not and does not bind the Defendant.”
Ter
ondersteuning van sy gevolgtrekking het die Hof ook verwys na die
ongerapporteerde beslissing in
JH JANSE
VAN RENSBURG AND OTHERS v SJL STEYN,
saaknommer 18137/2005, gelewer op 30 Oktober 2009, en het as volg
daaromtrent opgemerk:

The
Learned Judge was similarly astounded by the notion that a Court (in
the present context) has the power to ‘create’
legal
entities and obligations outside the applicable statutory provisions
that regulate them.”
[53]
Bogemelde
JANSE VAN RENSBURG NO v
BOTHA
-uitspraak is egter op appèl
omvergewerp in die uitspraak van
JANSE
VAN RENSBURG NO AND OTHERS v BOTHA
(758/10)
[2011] ZASCA 72
(25 Mei 2011), waarin daar as volg in
paragraaf 7 van die uitspraak beslis is:

In
the Steyn judgment delivered simultaneously with this judgment I have
explained the terms, background, and meaning of the orders
made by
Hartzenberg J.  If a defendant in proceedings brought by the
liquidators in the course of winding-up the Krion scheme
is proved to
be an investor in the scheme, the orders made by Hartzenberg J will
be regarded as
res judicata
between him or her and the liquidators, save to extent that the
investor brings himself or herself within the exception described
by
Conradie AJA in
Fourie’s Case
.
The rule assumes that the final binding judgment is the correct
judgment whether that be so or not.  That applies with
equal
force to Mr Botha
.

[54]
Die
STEYN
-beslissing waarna in laasgenoemde aanhaling verwys
word, is die
JANSE VAN RENSBURG v STEYN
-uitspraak waarna ek in
paragraaf 52 hierbo verwys het, welke uitspraak ook op appèl
geneem is, gerapporteer as
JANSE VAN RENSBURG AND OTHERS NNO v
STEYN
2012 (3) SA 72
(SCA).  In laasgenoemde uitspraak het
die volgende feite en bevindings geblyk op p. 79 tot 80, para [14] en
[15] van die uitspraak:

[14]
The confirmation of both orders was preceded by the
nationwide  publication of a rule nisi intended, among
other
purposes, to serve as notice to all investors in the Krion scheme.
Neither the names nor whereabouts of every investor were
known to the
liquidators and this, together with the substantial cost of effecting
personal service on all identifiable investors,
obviously persuaded
the court that substituted service should be authorised. Publication
of the terms of the rule in the first
application was accompanied by
a succinct summary of the application, the rule and its effects
intended for the enlightenment of
investors. ...
[15]
No individual investor opposed confirmation of the rule in the first
application. The so-called 'investors representative',
Mr CS Edeling,
contested several aspects, but abandoned his opposition before
confirmation. The order was not appealed. It thus
became binding on
all investors, including the respondents in the present appeals. The
order in case No 1288/2003 was the subject
of an appeal by Mr Edeling
and certain investors. The appeal was substantially unsuccessful.
Although the court stated that it
was open to any investor to
challenge the enforceability of the order on the ground that he had
not received notice or had not
understood the order, it is clear that
the order was to remain prima facie binding on all investors who did
not successfully challenge
it on that basis. Neither Mr Botha in this
appeal nor the appellants Steyn and Zwarts in the other two appeals
before us attempted
to place evidence before the court which might
justify their release from the effects of the order. As paras 2 and 3
of the order
in case No 21098/2002 expressly authorised and
instructed the liquidators to  proceed with liquidation of the
four corporate
entities as a consolidated estate, the issue of locus
standi was not one that could arise between an investor such as Mr
Steyn
and the liquidators. The orders are presumed to be correctly
made, whether they were or not. The court a quo had no reason to
enter
upon the issue suo moto and could not sit as a court of appeal
on the order made in those proceedings.”
[55]
Mnr Greling het betoog dat alwaar daar in die onderhawige geval nie
eers ‘n regsentiteit deur die konsolidasiebevel geskep
is nie,
dit in wese ‘n “leë” bevel is wat dit derhalwe
onnodig maak om dit tersyde te laat stel ten einde
die regswerking
daarvan te laat staak.  Mnr Greyling het verder aan die hand
gedoen dat die omstandighede in die
STEYN
-beslissing
waaronder die Hoogste Hof van Appél bereid was om gevolg te
gee aan die eisers se
locus standi
in daardie saak, nie op hierdie saak van toepassing is nie.  In
die verband het Mnr Greyling daarop gewys dat daar in daardie
geval
ten minste nog vooraf kennis gegee was van die voorgenome bevel by
wyse van vervangende betekening deur ‘n landwye
advertensie.
Daarteenoor is die onderhawige konsolidasiebevel verkry deur middel
van ‘n
ex parte
aansoek.  Verdermeer, waar daar in daardie geval geen opponering
van die bekragtiging van die bevel
nisi
was nie, maak verweerderes in hierdie geval spesifiek in haar
verweerskrif beswaar teen die
locus
standi
van die eisers.  Mnr
Greyling het ook betoog dat die konsolidasiebevel in die onderhawige
geval des te meer nie bindend op
verweerderes behoort te wees nie,
gegewe verweerderes se saak dat sy in wese nie ‘n belegger in
die skema was nie.
(Vanweë die bevindings wat later in
hierdie uitspraak gemaak word, handel ek nie op hierdie stadium met
laasgenoemde aspek
nie).
[56]
Mnr Pretorius het in sy betoog my toegespreek oor die definisie en
aard van
locus standi
en aan die hand gedoen dat eisers ‘n regsbelang in die
onderhawige litigasie het deurdat hulle ‘n statutêre
funksie verrig om betalings te verhaal wat sonder teenwaarde gemaak
is.  Verdermeer het hy verwys na die Hoogste Hof van Appél

se uitspraak in
JANSE VAN RENSBURG NNO v
STEYN
en meer spesifiek na die volgende
passasie wat op p.  80 A  van die uitspraak voorkom en
waarna ek ook reeds hierbo verwys
het:

Neither
Mr Botha in this appeal nor the appellant’s Steyn and Zwarts in
the other two appeals before us attempted to place
evidence before
the Court which might justify the release from the effects of the
order.”
Mnr
Pretorius het aan die hand gedoen dat daar in die onderhawige geval
insgelyks geen getuienis deur of namens verweerderes aangevoer
is oor
waarom die konsolidasiebevel nie verleen moes gewees het nie en/of
waarom dit nie bindend op verweerderes is nie.
[57]
Na my mening is die konsolidasiebevel wat in die onderhawige geval
verleen is, minder ingrypend van aard as die Krion-bevel
wat ter
sprake is in bogemelde uitspraak.  Hierdie bevel het juis nie so
ver gegaan as om ‘n nuwe regsentiteit te skep
nie.  Die
twee insolvente boedels is bloot gekonsolideer vir administratiewe
doeleindes ten einde as een beredder te word.
Die
ratio
decidendi
vir die afwysing van die
bevele in die Botha- en Steyn-uitsprake deur die onderskeie howe
a
quo
, is dus, addisioneel tot die feit
dat dit op appèl omvergewerp is, nie van toepassing op die
feite in die onderhawige geval
nie.
[58]
In ieder geval geld die beginsels wat neergelê is deur die
Hoogste Hof van Appél in
JANSE
VAN RENSBURG NNO v STEYN
,
mutatis
mutandis
in die onderhawige geval,
ongeag die feit dat die konsolidasie-aansoek in die onderhawige geval
op ‘n
ex parte
basis
gebring was.  Dit het tot gevolg dat die konsolidasiebevel geag
moet word regtens korrek te wees.  Hoewel die verweerderes
wel
die geldigheid van die konsolidasiebevel in haar verweerskrif betwis,
kan ek nie die regsgeldigheid van daardie bevel omverwerp
asof ek ‘n
hof van appèl is nie.  Tot tyd en wyl daardie bevel nie
deur verrigtinge in daardie Hof tersyde gestel
is of op appèl
omvergewerp is nie, bly dit bindend en is ek ook gebonde daaraan.
Hierdie beginsel is as volg opgesom
in
ERASMUS,
SUPERIOR COURT PRACTICE
, Farlam
et
al,
op p. B1-306 F – p. B1-306 G,
met verwysing na ondersteunende gesag:

An
order of a court of law stands until set aside by a court of
competent jurisdcition.  Until that is done the court order
must
be obeyed even if it may be wrong;  There is a presumption that
the judgment is correct.”
[59]
Addisioneel tot voormelde moet ook in gedagte gehou word dat
voortspruitend uit die konsolidasiebevel, die twee eisers deur
die
Meester as trustees van die gekonsolideerde insolvente boedel van Mnr
en Mev Minne aangestel is.  Die besluit van die
Meester om hulle
aldus aan te stel, stel ‘n geldige administratiewe handeling
daar wat ‘n regsgeldige en bindende effek
het tot tyd en wyl
dit deur ‘n regsbevoegde hof tersyde gestel sou word.
Sien
OUDEKRAAL ESTATES (PTY) LTD v
CITY OF CAPE TOWN AND OTHERS
2004 (6)
SA 222
(SCA) op 242 C – 244 A.
[60]
Gevolglik is ek gebonde aan die konsolidasiebevel en aan die
aanstelling deur die Meester van die twee eisers in hul hoedanigheid

as trustees van die gekonsolideerde insolvente boedel van Mnr en Mev
Minne en moet ek daaraan uitvoering gee.
[61]
Derhalwe is daar na my mening geen basis waarop ek kan bevind dat die
eisers nie
locus standi
in die onderhawige geding het nie.
B.
Deelname van verweerderes aan die skema:
[62]
Mnr Greyling het betoog dat op ‘n behoorlike interpretasie van
die besonderhede van vordering, inbesonder die totaliteit
van
paragraaf 3 daarvan, beperk die besonderhede van vordering die breë
werking van Artikel 26 van die Insolvensiewet.
In die verband
het hy aan die hand gedoen dat die uitsluitlike basis waarop eisers
in die besonderhede van vordering staatmaak
vir regshulp in terme van
Artikel 26 van die Insolvensiewet, is die bestaan van ‘n
onwettige skema, wat dan tot gevolg het
dat die rente opbrengs
betalings in terme van die skema vervreemdings sonder teenwaarde
daarstel.  Hy het betoog dat die woord
“accordingly”
wat in paragraaf 3.4 van die besonderhede van vordering gebruik word,
in besonder aanduidend is van hierdie
interpretasie van die
besonderhede van vordering.  Dit was gevolglik Mnr Greyling se
argument dat die eerste
sine qua non
vir eisers se vordering die bestaan van `n onwettige skema is en,
meer belangrik, die tweede
sine qua non
deelname aan die skema is.  Daar kan, aldus Mnr Greyling, slegs
aan die skema deelgeneem word wanneer ‘n belegger geld
in die
skema belê, vir welke interpretasie Mnr Greyling onder andere
steun op paragrawe 3.1.1.2, 3.1.2, 3.1.3 en 3.1.4
van die
besonderhede van vordering, welke paragrawe spesifiek verwysings na
die vereiste “investors”  bevat.
Deur bloot
betalings uit die skema te ontvang, sonder dat daardie persoon ‘n
belegging in die skema gemaak het, stel nie
deelname aan die skema
daar nie en kan Artikel 26 dus nie van toepassing wees gegewe die
wyse waarop die besonderhede van vordering
opgestel is nie.  Die
blote feit dat daar betalings uit die skema aan verweerderes gemaak
is, alwaar verweerderes, aldus Mnr
Greyling se hoof betoog, nie ‘n
belegging in die skema gemaak nie, het dit nie tot gevolg dat
sodanige betalings noodwendig
vervreemdings sonder teenwaarde
daargestel het nie.  Dit moet, volgens Mnr Greyling, in besonder
gesien word teen die agtergrond
dat dit verweerderes se saak is dat
sy geensins deelgeneem het aan ‘n onwettige skema nie, maar dat
sy geld belê het
in ‘n wettige transaksie, synde forex
trading.  Indien eisers dus daarop wou steun dat die betalings
aan verweerderes
vervreemdings sonder teenwaarde daargestel het, moes
eisers getuienis aangebied het ten einde aan te toon dat dit
inderdaad sonder
teenwaarde geskied het, insoverre sodanige getuienis
nie strydig sou wees met die basis van die vorderings soos in die
besonderhede
van vordering uiteengesit nie.
[63]
Dit was gevolglik Mnr Greyling se submissie dat deelname aan die
onwettige skema irrelevant sou wees as dit bloot op ‘n

interpretasie van Artikel 26 gebaseer was, maar vanweë die wyse
waarop die pleitstukke die basis van die vorderings in hierdie
geval
beperk, is deelname aan die skema ‘n voorvereiste, welke nie
deur eisers bewys is nie.
[64]
Mnr Pretorius het egter betoog dat paragraaf 3 van die besonderhede
van vordering bloot die
modus operandi
van die skema beskryf, soos ook getuig deur Mnr Mnr Stewart en Mnr
Spies.  Dit is nie eisers se saak dat verweerderes ‘n

belegging in die skema gemaak het nie, maar dit het nie tot gevolg
dat verweerderes nie deelgeneem het aan die skema nie. Mnr Pretorius

het aan die hand gedoen dat verweerderes deelgeneem het aan die skema
deurdat sy betalings uit die skema ontvang het, welke nie
die
terugbetaling van ‘n kapitale belegging was nie.
[65]
Gegewe die bevinding waartoe ek hieronder kom ten opsigte van die
tersaaklike R500 000-00, is dit na my mening onnodig
om die
dispuut ten opsigte van die interpretasie van die besonderhede van
vordering te beslis.
[66]
Dit was duidelik Mnr Spies se getuienis dat daar nie enige kapitale
belegging in die skema opgespoor kon word wat afkomstig
was vanaf ‘n
bankrekening in die naam van verweerderes nie.  Maar dit was ook
die getuienis van Mnr Spies dat hoewel
Mnr Kachelhoffer aanvanklik
die rente opbrengs betalings op sy belegging van R200 000.00
ontvang het, het hierdie betalings
gestaak nadat Mnr Kachelhoffer die
verdere belegging van R300 000.00 inbetaal het en die ooreenkoms
gesluit was tussen Mnr
Minne en verweerderes op 31 Maart 2006, waarna
die rente opbrengs op die totale belegging van R500 000.00 aan
verweerderes
gemaak was. Dit was verdermeer Mnr Spies se getuienis
dat daar drie verdere ooreenkomste tussen Mnr Minne en verweerderes
gesluit
was ten opsigte van dieselfde R500 000.00, gedurende
April 2007, Maart 2008 en Februarie 2009, voortspruitend waaruit die
rente opbrengs op die R500 000.00 ook aan verweerderes betaal
was. Laasgenoemde ooreenkomste het volgens Mnr Spies se eie getuienis

geblyk “roll-overs” te gewees het van die oorspronklike
R500 000.00 na verwys in die 2006 ooreenkoms.
[67]
Wat die geloofwaardigheid van Mnr Kachelhoffer  betref, was hy
na my mening ‘n uiters geloofwaardige getuie.
Sy
verduideliking van hoe hy aanvanklik kapitaal in die totale bedrag
van R200 000.00 in die Minne Opleiding bankrekening
inbetaal het
en die opbrengs daarop ontvang het, maar daar toe besluit is om
vanweë die redes deur hom genoem, in besonder
die persoonlike
finansiële omstandighede van verweerderes, vanaf April 2006 die
voormelde kapitale belegging, tesame met ‘n
verdere belegging
van R300 000-00, aan verweerderes oor te dra en die totale
belegging van R500 000.00 in die naam van
verweerderes te doen
(hoewel verweerderes en Mnr Kachelhoffer  onder die indruk was
dat die kapitale belegging in forex trading
gemaak word), sodat
verweerderes voortaan die opbrengs uit die belegging sou verdien,
stel na my mening ‘n logiese, sinvolle
en waarskynlike
verduideliking daar.  Mnr Kachelhoffer  se weergawe word
ook in verskeie opsigte gestaaf.  Ten eerste
is daar die
onderskeie skulderkennings, aanvanklik gesluit tussen beide
verweerderes en Mnr Kachelhoffer  aan die een kant
en Mev Van
der Walt aan die ander kant en die daaropvolgende skulderkennings
gesluit slegs tussen verweerderes en Mev Van der Walt.
Dit
strook met Mnr Kachelhoffer  se weergawe ten opsigte van die
lening wat by Mev Van der Walt gemaak was en die verloop
daarvan.
Die outensiteit van daardie ooreenkomste word gestaaf deur die
daadwerklike betalings wat verweerderes aan Mev Van
der Walt gemaak
het voortspruitend daaruit, soos ondersteun deur die brondokumente in
Bewysstuk “F”. Verdermeer is
daar die
inter
partes
ooreenkoms gesluit tussen Mnr
Kachelhoffer  en verweerderes met ingang vanaf April 2006.
Die outensiteit daarvan word
gestaaf deur die wysiging van die
skulderkenning jeens Mev Van der Walt, die betalings wat verweerderes
in terme daarvan aan Mev
Van der Walt en ten opsigte van die
verbandlening gemaak het (soos gestaaf deur Bewysstuk “F”)
en die sluit van die
ooreenkoms tussen Verweerderes en Mnr Minne,
voortspruitend waaruit rente opbrengs betalings, ook volgens eisers
se eie saak, vanaf
April 2006 in die bankrekening van verweerderes
gemaak was.
[68]
Mnr Pretorius het groot gewag gemaak van die inhoud van die
ooreenkoms gesluit tussen verweerderes en Mnr Minne waar dit
genotuleer
is dat die R500 000-00 “sal inbetaal word”.
Hy het Mnr Kachelhoffer  in kruisverhoor daaromtrent
gekonfronteer,
gegewe sy weergawe dat die R500 000-00 op daardie
stadium reeds in die Minne Opleiding bankrekening inbetaal was by
wyse van
die “roll-over” wat betref  die R200 000-00
en die betaling uit die huisverband ten bedrae van R300 000-00.

Dieselfde geld wat betref die datum van die skulderkenning aangeheg
as Aanhangsel “B” tot die
inter
partes
ooreenkoms, synde 1 April 2006,
teenoor die bewering wat in paragraaf 5 van die
inter
partes
ooreenkoms gemaak is dat die
skulderkenning reeds gesluit was.
Mnr
Pretorius het gesuggereer dat dit aspekte is op grond waarvan ek die
outensiteit van die tersaaklike ooreenkomste behoort te

bevraagteken.  Ek kan egter hiermee saamstem nie.  Soos ek
reeds hierbo uiteengesit het, staaf die onderskeie ooreenkomste

mekaar se outensiteit en is daar bewyse dat daar sedert die sluiting
van die verskillende ooreenkomste, praktiese uitvoering gegee
was
daaraan.
[69]
Ek stem dus saam met Mnr Greyling se submissie dat ek
“woord-vir-woord kan glo wat Mnr Mnr Kachelhoffer  getuig

het”.
[70]
Op eisers se weergawe blyk dit dus na my mening dat Mnr Minne deur
die sluiting van die 2006 ooreenkoms met verweerderes, vir

verweerderes as belegger aanvaar het ten opsigte van die bedrag van
R500 000.00, ongeag wat die oorspronklike oorsprong van
die
R500 000.00 was,  en daarom het Mev Minne die rente
opbrengs daarop aan verweerderes betaal het (en geen rente opbrengs

meer aan Mnr Kachelhoffer betaal ten opsigte van enige gedeelte van
die belegging nie). Hierdie kontraktuele verhouding tussen
Mnr Minne
en verweerderes is selfs daaropvolgend voortgesit by wyse van die
sluiting van die drie verdere ooreenkomste tussen hulle
vir `n
verdere drie jaar.
[71]
Die getuienis van Mnr Kachelhoffer is na my mening insgelyks
aanduidend daarvan dat dit dan ook die bedoeling van hom en
verweerderes
was dat sy alle regte en verpligtinge ten opsigte van
die R500 000.00 belegging oorneem vanaf hom,vandaar die sluiting
van
die
inter partes
ooreenkoms tussen hulle en die uitvoering wat hulle daaraan gegee
het. Die feit dat verweerderes (en Mnr Kachelhoffer self) nie
kennis
gedra het daarvan dat die belegging in `n onwettige skema belê
word in plaas van aangewend word vir forex trading
nie, doen geen
afbreuk aan die tersaaklike regsgevolge nie.
[72]
Gevolglik is ek van mening dat op beide partye se weergawes die
R500 000.00 geag was `n belegging van verweerderes te
wees en
aldus bedoel was deur Mnr en Mev Minne, Mnr Kachelhoffer en
verweerderes self. In die verband moet ook daarop gewys word
dat daar
spesifiek in die 2006 ooreenkoms tussen Mnr Minne en verweerderes
ooreengekom was dat daardie ooreenkoms die vorige ooreenkoms
ten
opsigte van die bedrag van R200 000.00 van 26 April 2005,
vervang. Ek kan dus nie anders as bevind dat verweerderes die

belegger van die R500 000.00 was ongeag die oorsprong daarvan
nie en aldus `n deelnemer aan en in die skema was, selfs al
het sy
nie kennis gedra van die bestaan van die skema en die onwettigheid
daarvan nie. Haar deelname aan die skema het ook verder
gestrek deur
haar ontvangs van die rente opbrengs op die belegging.
[73]
Mnr Greyling se betoog tot die teendeel, selfs al sou die
besonderhede van vordering beperkend uitgelê word soos deur
hom
aan die hand gedoen, kan dus na my mening nie slaag nie.
C.
Die Krion-verweer:
[74]
Soos reeds voorheen hierin vermeld, het verweerderes in die
alternatief in haar verweerskrif gepleit dat indien eisers bewys
dat
hulle geregtig is op tersydestelling van die rente opbrengs betalings
en die gevolglike terugbetaling daarvan, sodanige regshulp
slegs
toegestaan behoort te word ten opsigte van die betalings wat die
bedrag van R500 000-00, synde die bedrag van die kapitale

belegging, oorskry.  Dit is ooreenkomstig die beslissing in
FOURIE NO AND OTHERS v EDELING NO AND
OTHERS
,
supra
,
en word daar dus geriefshalwe daarna verwys as die Krion-beginsel.
[75]
Mnr Pretorius het betoog dat ten einde hierdie aspek te beslis, dit
nodig is om die aard en inhoud van die
inter partes
ooreenkoms
te oorweeg.  Hy het aan die hand gedoen dat in terme van die
inter partes ooreenkoms Mnr Kachelhoffer  geld
verskuldig was
aan verweerderes voortspruitend uit die rente opbrengs betalings wat
hy ontvang het op die R100 000-00 van
Mev Van der Walt, maar vir
die terugbetaling waarvan beide hy en verweerderes aanvanklik
gesamentlik aanspreeklik was. Hy het dieselfde
betoog ten opsigte van
die rente opbrengs wat Mnr Kachelhoffer aanvanklik ontvang het ten
opsigte van die R100 000-00 geleen
uit die gesamentlike
verbandrekening, maar vir die terugbetaling waarvan ook beide hy en
verweerderes aanvanklik gesamentlik aanspreeklik
was.  Gevolglik
het Mnr Pretorius aan die hand gedoen dat die
inter partes
ooreenkoms ‘n sessie
in securitatem debiti
daarstel,
deurdat hy sy reg op die terugbetaling aan hom deur Mnr Minne/Mev
Minne  van die kapitale belegging van R500 000-00,
sedeer
het aan verweerderes, maar ten opsigte van welke bedrag hy die
dominium of “reversionary interest” behou het
ten opsigte
van die R500 000-00.  Dit was derhalwe Mnr Pretorius se
betoog dat aangesien die hoofskuld tussen die partye,
synde die
belegging van R500 000-00, ongeldig en nietig was, die
gesedeerde vordering outomaties terugkeer na Mnr  Kachelhoffer

as sedent.  Gevolglik, aldus Mnr Pretorius se argument, is
Mnr Kachelhoffer  geregtig op die voordeel van die
Krion-beginsel en nie die verweerderes nie.
[76]
Die laasgenoemde regsbeginsels soos deur Mnr Pretorius betoog, is
korrek en ooreenkomstig die uitspraak in
GROBLER
v OOSTHUIZEN
2009 (5) SA 500
(SCA)
waarop hy gesteun het.  Die feitelike basis waarop hy aan die
hand doen dat die
inter partes
ooreenkoms ‘n sessie
in
securitatem debiti
daarstel, is na my
mening egter ongegrond.  Op die getuienis, welke ek reeds
aanvaar het, was Mnr Mnr Kachelhoffer  niks
aan verweerderes
verskuldig ten opsigte van die rente opbrengs betalings wat hy
vantevore op die R200 000-00 ontvang het nie.
Hulle het
dus op ‘n “clean slate” begin met die ondertekening
van die
inter partes
ooreenkoms.  Ek stem saam met Mnr Greyling dat dit nie nodig is
om die
inter partes
ooreenkoms te tipeer nie, maar dit bloot  te interpreteer.
In terme van die ooreenkoms is dit geag dat verweerderes
die bedrag
van R500 000-00 geleen het vanaf Mev Van der Walt en uit die
gesamentlike huisverband onderskeidelik, ten einde
dit by Mnr Minne
te belê en sodoende `n inkomste daaruit te verdien, onderhewig
aan die die voorwaarde dat sy verantwoordelik
was vir die
terugbetaling van R100 000-00 aan Mev Van der Walt en vir die
terugbetaling van R400 000-00 aan die bank
ten opsigte van die
verbandlening, tesame met die tersaaklike rente.  Dit is na my
mening die begin en die einde van wat die
inter
partes
ooreenkoms behels het.  Mnr
Kachelhoffer het en sou voortaan nie meer enige regte (of
verpligtinge) ten opsigte van die R500 000.00
hê nie.
[77]
Addisioneel tot voormelde, is dit gemeensaak dat verweerderes self
met Mnr Minne ‘n ooreenkoms gesluit het en daarna
opvolgende
ooreenkomste, tot dien effekte dat sy die persoon was wat die geld
aan Mnr Minne beskikbaar gestel het om die ooreengekome
voordele
daaruit te ontvang. Ek het ook reeds bevind dat voortspruitend uit
daardie ooreenkomste die betalings wat aan verweerderes
gemaak was,
rente opbrengs betalings op daardie R500 000-00 was en dat
verweerderes dus die belegger van die R500 000-00
was, ongeag
wat die oorsprong van die geld was. Haar sluiting van die
ooreenkomste met Mnr Minne in haar naam, het dus na my mening
aan
verweerderes die houer gemaak van die tersaaklike regte en
verpligtinge voortspruitend uit die ooreenkomste
vis
–a vis
Mnr Minne/Mev Minne.
[78]
Gevolglik is ek oortuig dat verweerderes op die voordeel van die
Krion-beginsel geregtig is. Hoewel die opvolgende kontrakte

sogenaamde “roll-overs” van die kapitale belegging was,
stel dit steeds ‘n kapitale belegging daar wat terugbetaal
moet
word, aangesien dit nie ‘n vervreemding sonder teenwaarde
daarstel nie.  Sien
FOURIE NO
AND OTHERS v EDELING NO AND OTHERS
,
supra
, op
p. 401, para [19].  Derhalwe kan die gevorderde terugbetalings
slegs gelas word insoverre dit die bedrag van R500 000-00

oorskry.
KOSTE:
[79]
Die vraagstuk oor koste het meerdere betoë deur beide advokate
tot gevolg gehad. Ek ag dit noodsaaklik om ter agtergrond
die
volgende feite te vermeld wat uit die getuienis van Mnr Spies geblyk
het. Die deskundige verslag van Mnr Spies, Bewysstuk “B”,

is nie slegs van toepassing op die onderhawige saak nie, maar, soos
Mnr Spies dit gestel het:

This
was the report that I prepared on the insolvency. My understanding is
that it was used in various matters similar to this one.”
[80]
Die verslag verwys na verskeie aanhangsels en lêers. Mnr Spies
het verduidelik dat dit `n langsame proses was ten einde
die punt te
bereik dat hy kon rapporteer oor die vloei van fondse deur die
onderskeie bankrekenings. Die Minne Opleiding bankrekening
het
ongeveer 24 000 transaksies oor die tersaaklike tydperk reflekteer en
die totale hoeveelheid tersaaklike dokumente het ongeveer
14 000
beloop. Daar is 43 boogkniplêers hier ter sprake wat voor my
geplaas was. Lêers 7 tot 43 het die daadwerklike
brondokumente
bevat, terwyl lêers 1 tot 6 rekenaar uitdruk-opsommings van die
brondokumente en die bankrekenings wat Mnr
Spies ontleed het, bevat
het. Lêers 1 tot 6 se inhoud vorm die aanhangsels waarna in Mnr
Spies se deskundige verslag verwys
is. `n Gekompakteerde laserskyf
wat die totale inhoud van die 47 lêers reflekteer, is ook
voorberei en aan die teenkant verskaf.
Die totale proses om die
dokumentasie te verkry, die brondokumente te analiseer, dit na
elektroniese vorm te verwerk en eventueel
die deskundige verslag te
finaliseer, het langer as `n jaar geneem.
[81]
Mnr Pretorius het van meet af aan toegegee dat Eisers slegs geregtig
is op ‘n ewematige deel (“aliquot share”)
van die
deskundige, Mnr Spies, se koste ten opsigte van die verslag,
aangesien daar 104 aksies ingestel was en die verslag deur
die bank
in die tersaaklike aksies gebruik was.  Op ‘n vraag van
my, het Mnr Pretorius aanvanklik aangedui dat die koste
van Mnr Spies
se voorbereiding van die verslag, egter die voorbereiding en inhoud
van die 43 lêers moet insluit, met ander
woorde insluitend die
jaar se voorbereiding ten einde die inhoud van die 43 lêers te
kon saamstel.
[82]
Mnr Greyling het verwys na die getuienis dat daar 923 beleggers in
die skema was en het hy aan die hand gedoen dat die koste
van die
voorbereiding ten einde die inhoud van die 43 lêers te kon
saamstel, gedeel behoort te word deur 923.  In die
verband het
hy aan die hand gedoen dat die forensiese ondersoek van Mnr Spies,
wat in wese gelei het tot die inhoud van die lêers
en die
opstel van die verslag, nie gedoen was net ter wille van litigasie
nie, maar gedoen was ten opsigte van alle beleggers.
[83]
In repliek het Mnr Pretorius aangedui dat dit sy instruksies is om
slegs die koste relevant tot die voorbereiding van die verslag
te
versoek, nie die koste van die forensiese ondersoek wat deur Mnr
Spies gedoen was nie.  Sodanige koste moet dan, aldus
Mnr
Pretorius se submissie, deur 104 gedeel word.
[84]
In ‘n opvolg betoog deur Mnr Greyling het hy aan die hand
gedoen dat indien ek ‘n bevel sou verleen wat die koste
van die
voorbereiding van die verslag insluit, dit onsekerheid sal skep en
die Takseermeester dan nie sal weet of dit ook die
voorbereidingskoste ten opsigte van die 43 lêers of slegs die
koste van die voorbereiding van die aanhangsels in lêers
1 tot
6 insluit, aldan nie.  Hy het voorts aan die hand gedoen dat
talle van daardie dokumente in ieder geval irrelevant is
vir
doeleindes van die onderhawige geding teen verweerderes en dus nie
alles in bereking gebring kan word nie.
[85]
Daarop het Mnr Pretorius weer geantwoord.  Hy het betoog dat die
insolvensie van Mev Minne bewys moes word.  Dit
kon slegs gedoen
word met behulp van al die aanhangsels waarna Mnr Spiesverwys het.
Hy het gevolglik aan die hand gedoen
dat ten minste die koste van die
aanhangsels in lêers 1 tot 6 en die voorbereiding daarvan, ook
ingesluit met word by die
koste van die voorbereiding van die
verslag.
[86]
Mnr Pretorius het in sy betoog hiervoor gesteun op die uitsprake in
IN RE:
LUBBE
1964 (1) SA 855
(TPD) en
PAYEN
COMPONENTS SOUTH AFRICA LTD v BOVIC GASKETS CC AND OTHERS
1999 (2) SA 409
(WLD).
[87]
Ten tyde van my oorweging van ‘n gepaste kostebevel, het ek
beskikbare regspraak bestudeer ten einde vas te stel of daar
nie
moontlik uitsprake in ander sake tussen die eisers en sekere
verweerders wat ook deelnemers aan die skema was, bestaan nie.

In die proses het ek eerstens afgekom op die ongerapporteerde
uitspraak in
STEWART AND ANOTHER v
PRINSLOO AND OTHERS
[2012] ZAECPEHC 30,
gelewer op 15 Mei 2012.  In daardie geval is aksie ingestel teen
vyf verweerders in 4 aparte aksies, welke
gekonsolideer was.
Die partye het die onderskeie aangeleenthede geskik en nadat betoë
met betrekking tot koste aangehoor
was, is die volgende bevele
daaromtrent gemaak:

7.
The fees in respect of the expert witness, Mr J Spies, shall be
allowed which shall include, but not be limited to, his report
as
well as his fees in respect of his preparation and reservation for
trial.
8.
Each party is to pay its own costs.”
Dit
is nie vir my heeltemal duidelik waarom paragraaf 7 van die hofbevel
aldus verleen is gegewe dat elke party gelas is om sy eie
koste te
betaal nie.  Ek aanvaar dit kan moontlik wees vir doeleindes van
die allokasie van koste ten gunste van Mnr Spies
wat deur eisers
betaal moet word ter wille van duidelikheid tussen die partye en/of
as daar ‘n dispuut daaromtrent tussen
eisers en Mnr Spies sou
ontstaan.
[88]
Hoe dit ook al sy, die feit is dat dit uit voormelde paragraaf 7 van
die hofbevel blyk dat ‘n bevel gemaak was tot dien
effekte dat
Mnr Spies, onder andere, geregtig is op betaling van die koste ten
opsigte van sy verslag.  Hier was geen beperking
gestel op wat
sodanige koste sal behels en insluit nie.  In daardie geval, is
daar ook geen ewematige gedeelte van die koste
deur die eisers
versoek of toegegee nie.  Dit dien vermeld te word dat Mnr
Pretorius nie namens die eisers in daardie saak
opgetree het nie,
maar was die eisers se prokureurs van eerste instansie dieselfde as
in die onderhawige aksie.
[89]
Ek het verdermeer op nog ‘n uitspraak afgekom in ‘n saak
tussen die eisers en ander deelnemers in die skema, gelewer
in
hierdie afdeling van die Hoë Hof, synde
STEWART
NO AND ANOTHER v BEKKER AND OTHERS
[2012] ZAFSHC 230
, gelewer op 4 Desember 2012.   In daardie
uitspraak het Mocumie R op gegronde redes tot die gevolgtrekking
gekom dat
elke party sy eie koste behoort te betaal. Sy het egter
voorts op goed gemotiveerde gronde bevind dat verweerders steeds die
koste
ten opsigte van die deskundige, Mnr Jaco Spies, moes betaal,
welke bevel as volg gelees het:

4.
The defendants to pay the qualifying costs of the plaintiffs’
expert, Mr Jaco Spies, including preparations of his report
and his
attendance for one day, 6 November 2012.”
[90]
Ook in daardie geval het Mnr Pretorius nie vir die eisers verskyn nie
en is dit nie duidelik wie die eisers se prokureurs van
eerste
instansie was nie, maar sou dit op waarskynlikhede ook dieselfde
prokureurs as in die onderhawige geval gewees het.
Dit blyk
egter duidelik dat daar insgelyks in daardie saak nie slegs vir ‘n
ewematige gedeelte van die koste ten opsigte
van Mnr Spies se verslag
en die voorbereiding daarvan, namens eisers gevra of toegegee was
nie.  Daar is ook nie enige beperking
met betrekking tot welke
koste ingesluit moet word met betrekking tot die voorbereiding van sy
verslag nie.
[91]
Dit blyk dus dat in beide bogemelde uitsprake in wese 100% van Mnr
Spies se koste ten opsigte van die voorbereiding van die
verslag,
toegestaan is – nie slegs ‘n ewematige gedeelte daarvan
nie en ook met geen beperking van wat alles by sodanige

voorbereidingskoste ingesluit is nie.  Dit laat my wonder in
hoeveel ander sake van die 104 gevalle waarin dagvaarding uitgereik

is, soortgelyke bevele ten opsigte van Mnr Spies se verslag uitgereik
is.  Slegs die bogemelde twee geïdentifiseerde
uitsprake
het alreeds die resultaat dat Mnr Spies se koste ten opsigte van die
voorbereiding en opstel van die verslag twee keer
deur verskeie
verweerders betaal gaan word vir dieselfde werk, steeds met geen
beperking wat dit sal insluit nie.  Dit is
presies teenstrydig
met die beginsel wat beslis is in
IN
RE:
LUBBE
,
supra
.
Daar kan ook nie aangevoer word dat bogemelde twee bevele wat reeds
ten opsigte van Mnr Spies se koste wat betref sy verslag
verleen is,
deur die Takseermeester toepaslik getemper sal word nie.  Die
feit bly staan dat daar in daardie twee uitsprake
100% van die
tersaaklike koste toegestaan is en is dit die basis waarop die
Takseermeester dit sal takseer.
[92]
Bovermelde twee uitsprake was nie tot my kennis op die stadium wat
die betoë ten opsigte van koste in die onderhawige
geding
aangehoor was nie.  Dit is geykte reg dat koste in die diskresie
van die Voorsittende Regter setel, welke diskresie
judisieel
uitgeoefen moet word op oorweging van die feite van elke saak

and
that in essence it is a matter of fairness to both sides”.
Sien
LAW OF COSTS, AC CILLIERS
,
op p. 2 – 6(1), par 2.04.
[93]
Inaggenome die feite hier ter sprake, waar die eisers alreeds
vantevore die voordeel ontvang het om koste te verhaal ten opsigte

van die totaliteit van Mnr Spies se koste wat betref die
voorbereiding en opstel van sy verslag sonder enige beperking, is ek
nie bereid om in hierdie geval enige kostebevel ten gunste van die
eisers ten opsigte daarvan toe te staan nie.  Mnr Spies
is ‘n
deskundige getuie wat duidelik knap is in sy werk en goeie, logiese
getuienis gelewer het.  Hy is geregtig om
daarvoor betaal te
word, maar nie om vanweë die werkswyse van die eisers daardeur
verryk te word deur meerdere kere vir dieselfde
werk vergoed te word
deur verskillende verweerders nie. Ter penalisering van die eisers
vir hierdie wyse van litigeer wat kostebevele
betref (wat geensins
slaan op Mnr Pretorius se werkswyse of sy hantering van die verhoor
nie, aangesien hy slegs op instruksies
handel en nie self in die
ander verhore betrokke was nie), is ek in die uitoefening van my
diskresie nie bereid om enige kostebevel
ten gunste van eisers te
verleen nie, ook nie wat betref die kwalifiserings- en
verskyningskoste van Mnr Spies nie. Dit sal `n
aspek wees wat tussen
die eisers, hul prokureurs van eerste instansie en Mnr Spies
onderling uitsorteer sal moet word.
BEVEL:
[94]
Gevolglik word die volgende bevel gemaak:
1.
Die volgende betalings wat ten gunste van
verweerderes
gemaak was:
1.1
24
April 2006
-
R20,833.30
1.2
29
Mei 2006
-
R20,833.30
1.3
27
Junie 2006
-
R20,833.30
1.4
26
Julie 2006
-
R20,833.30
1.5
29
Augustus 2006
-
R20,833.30
1.6
27
September 2006
-
R20,833.30
1.7
27
Oktober 2006
-
R20,833.30
1.8
27
November 2006
-
R20,833.30
1.9
27
Desember 2006
-
R20,833.00
1.10
27
Januarie 2007
-
R20,833.00
1.11
24
Februarie 2007
-
R20,833.30
1.12
28
Maart 2007
-
R20,833.00
1.13
26
April 2007
-
R20,833.00
1.14
28
Mei 2007
-
R20,833.00
1.15
27
Junie 2007
-
R20,833.00
1.16
28
Julie 2007
-
R20,833.00
1.17
28
Augustus 2007
-
R20,833.00
1.18
27
September 2007
-
R20,833.00
1.19
29
Oktober 2007
-
R20,833.00
1.20
27
November 2007
-
R20,833.00
1.21
28
Desember 2007
-
R20,833.00
1.22
28
Januarie 2008
-
R20,833.00
1.23
26
Februarie 2008
-
R20,833.00
1.24
27
Maart 2008
-
R20,833.00
1.25
26
April 2008
-
R20,000.00
1.26
29
Mei 2008
-
R20,000.00,
asook
asook
die volgende betalings wat ten gunste van verweerderes gemaak was:
2.1
27
Junie 2008
-
R20,000.00
2.2
28
Junie 2008
-
R20,000.00
2.3
28
Augustus 2008
-
R20,000.00
2.4
27
September 2008
-
R20,000.00
2.5
29
Oktober 2008
-
R20,000.00
2.6
27
November 2008
-
R20,000.00
2.7
29
Desember 2008
-
R20,000.00
2.8
29
Januarie 2009
-
R20,000.00
2.9
25
Februarie 2009
-
R20,000.00
2.1
28
Maart 2009
-
R20,000.00
2.11
27
April 2009
-
R20,000.00
2.12
28
Mei 2009
-
R20,000.00
2.13
27
Junie 2009
-
R20,000.00
2.14
29
Julie 2009
-
R20,000.00
2.15
28
Augustus 2009
-
R20,000.00
2.16
28
September 2009
-
R20,000.00
2.17
29
Oktober 2009
-
R20,000.00
word
in terme van die bepalings van artikel 26(1)(a) en 26(1)(b),
onderskeidelik, van die Insolvensiewet, 24 van 1936, tersyde gestel

insoverre dit die bedrag van R500 000.00 te bowe gaan.
2.
Die verweerderes word gelas om die bedrag van R379 994.70 aan
eisers te betaal.
3.
Verweerderes word gelas om rente op laasgenoemde bedrag te betaal
teen 15.5 %
a tempore morae
bereken vanaf die datum van hierdie bevel tot datum van betaling.
4.
Elke party word gelas om sy/haar eie koste te betaal.
C. VAN ZYL, R
Namens
die Eisers: Adv. W.G. Pretorius
In
opdrag van:
Honey
Prokureurs
BLOEMFONTEIN
Namens
die Verweerder: Adv. P. Du P. Greyling
In
opdrag van:
McIntyre
& Van der Post
BLOEMFONTEIN