S v Venter en 'n Ander (CC82/2014) [2015] ZAGPPHC 628 (18 June 2015)

85 Reportability
Criminal Law

Brief Summary

Criminal Law — Sentencing — Minimum sentences for sexual offences — Accused found guilty of multiple counts of rape and child pornography involving a minor — Application of the Minimum Sentences Act — Court required to impose life imprisonment where certain conditions are met, including the age of the victim and the nature of the offences. The accused, Shantel Venter and Freddy Harber, were convicted of three charges, including the rape of a three-year-old child and the production of child pornography. The court considered social reports indicating the impact of the crimes on the victim and the personal circumstances of the accused, including their drug use at the time of the offences. The legal issue was whether the court was bound to impose a minimum sentence of life imprisonment under the Minimum Sentences Act given the nature of the offences and the age of the victim. The court held that the minimum sentence of life imprisonment was applicable and that direct imprisonment was the only appropriate sentence, given the severity of the crimes and the ongoing impact on the victim.

Comprehensive Summary

Summary of Judgment


1. Introduction


This was a sentencing judgment in the Gauteng Division of the High Court, Pretoria, following the conviction of two accused persons on multiple charges arising from the sexual abuse of a very young child. The proceedings concerned the appropriate sentences to be imposed, in circumstances where the minimum sentence regime for rape was common cause to be applicable.


The parties were the State as prosecutor, and Shantel Venter (Accused 1) and Freddy Harber (Accused 2) as the convicted persons. Accused 1 was the complainant’s biological mother, and Accused 2 was in a relationship with Accused 1 at the relevant time.


Procedurally, both accused had already been convicted on 21 July 2014 on three counts. After conviction, the matter was postponed for the procurement of pre-sentence reports and a report addressing the impact of the offences on the complainant. Evidence relevant to sentencing, including expert medical evidence and agreed exhibits, was then presented, followed by submissions by the State and the defence on whether the court should impose the prescribed sentence of life imprisonment for the rape counts or deviate on the basis of substantial and compelling circumstances.


The subject-matter of the dispute at sentence was whether the court was obliged to impose life imprisonment in respect of the rape convictions (counts 1 and 3), given the statutory framework, or whether a lesser sentence was justified; and, additionally, what sentence was appropriate on the count involving the production of child pornography (count 11), including whether suspension was permissible and appropriate.


2. Material Facts


It was common cause that the complainant, R V, was a minor child aged three years at the time of the offences. The offences were committed while she was in the care of Accused 1, her biological mother. At the relevant time, Accused 1 and Accused 2 were in a relationship and lived together in a flat with the biological children in the household, including the complainant and her minor brother.


Both accused were convicted on three counts. Count 1 was a rape charge in respect of which Accused 1 pleaded guilty as a principal offender, and Accused 2 pleaded guilty as an accomplice. Count 3 was a similar rape charge in respect of which Accused 2 pleaded guilty as a principal offender, and Accused 1 pleaded guilty as an accomplice. Count 11 related to the production of child pornography, comprising video material and still photographs extracted from the recording, which were admitted by way of a formal admission and handed in as exhibits.


The court received pre-sentence reports for each accused and a report focusing on the complainant’s present and future vulnerability and psychological risk. On the uncontested information in those reports, both accused had experienced normal childhoods, had been able to function socially, and had held employment after completing schooling. Both were treated as having led stable lives up to the offences and as being first offenders.


A central factual aspect relied on in mitigation, and addressed in the reports, was drug use. In relation to Accused 1, the report recorded that she alleged she began using Ecstasy and CAT after introduction by Accused 2, confirmed that she was using drugs at the time of the offences, and maintained that she nonetheless knew her actions were wrong. In relation to Accused 2, the report recorded that he had used drugs since 2006, including CAT and Ecstasy, and confirmed he was aware of the wrongfulness of his actions during the offence.


Regarding the complainant, the victim-focused report recorded indicators of separation anxiety and emotional distress linked to her removal from her mother’s care, as well as risks of future trauma once she was confronted with a clearer understanding of the wrongfulness of what occurred. The report noted that, due to her age, the complainant might lack a frame of reference to understand the pathology of the abuse, creating a risk either that later realisation would be traumatic or that, without proper intervention, she might normalise the conduct.


The court also relied on medical evidence from Dr Borman, who examined the complainant on 9 October 2013. The doctor recorded statements made by the complainant during examination, including that “Mamma” and “Freddy” hurt her, accompanied by a gesture indicating her genital area, and that “he also hurt” her brother. The doctor observed physical injury to the hymen, described as showing drops/tears and abrasions in particular positions. Dr Borman also viewed the video material and testified, inter alia, that Accused 2 did not appear to have a full erection (which she associated with drug use), and that the complainant appeared to be sedated in the recording in the sense that she lay passively and did not resist. This evidence was not disputed for sentencing purposes, and the court accepted it.


The State placed emphasis on aggravating features drawn from these facts, including the complainant’s extreme youth, the accused’s positions of trust and authority in the household, the use of recording equipment to capture the abuse, and indications suggesting more than one incident of similar conduct beyond the two rape counts specifically charged.


3. Legal Issues


The central legal questions concerned the sentencing consequences of the Criminal Law Amendment Act 105 of 1997 (the minimum sentence legislation) as applied to the rape convictions. The court was required to determine whether, given that the complainant was under 16, and given the statutory triggers relied upon by the State (including multiple rapes and involvement of more than one participant), the prescribed sentence of life imprisonment was mandatory.


The key issue was whether there existed substantial and compelling circumstances justifying a departure from the prescribed life sentences for counts 1 and 3. This was primarily an exercise involving the application of law to fact within a statutory framework, coupled with a value judgment inherent in sentencing: balancing the gravity of the crimes and society’s interests against the offenders’ personal circumstances and prospects of rehabilitation.


A further issue concerned the appropriate sentence on count 11 (production of child pornography), including whether it was appropriate to impose a term of imprisonment wholly suspended on conditions, as argued for Accused 2 and ultimately applied to both accused.


4. Court’s Reasoning


The court approached sentence on the basis that minimum sentence provisions were applicable to the rape convictions and that life imprisonment is the legislatively ordained sentence in specified categories unless the court finds substantial and compelling circumstances warranting a lesser sentence. The court recorded the statutory scheme and the State’s submission that the rape charges fell within multiple categories justifying life imprisonment, including those relating to the complainant’s age and the multiplicity of rape charges.


In assessing whether to deviate, the court considered both aggravating and mitigating circumstances placed before it. On the aggravating side, the court accepted the profound seriousness of the offences, emphasising the complainant’s very young age, the breach of trust inherent in abuse committed by a mother and a mother’s partner, and the features emerging from the video material and medical testimony, including the complainant’s apparent sedation and the physical injury recorded. The court accepted that the offences involved a severe violation of the complainant’s bodily integrity and had the potential for enduring psychological consequences, including future trauma as she develops a better understanding of what occurred.


The court also considered the offender-related information in the pre-sentence reports, including that both accused were first offenders, had previously lived stable lives, and had functioned normally in society prior to the offences. It further took account of the evidence and reporting that both accused had used drugs at the time of the offences, and that, although they acknowledged awareness of wrongfulness, the court accepted in their favour that their judgment was diminished due to drug influence, in the sense of reduced resistance to temptation and impaired normal functioning (without accepting that they did not know what they were doing).


A substantial component of the court’s reasoning addressed the sentencing purpose of rehabilitation. The court recognised that the legislature’s stance, as reflected in the minimum sentence framework, signals a strong societal demand for severe punishment for rape. At the same time, the court considered that the sentencing exercise requires a balance and that undue emphasis on retribution and public outrage should not eclipse the enquiry into whether offenders may be rehabilitated and ultimately reintegrated. It reasoned that “life imprisonment” (understood as a sentence that, in principle, consigns a person to imprisonment for the rest of their life) is inconsistent with the concept of rehabilitation, and that the court must guard against imposing such a sentence without adequate justification, even while acknowledging the prevalence of rape and the need for deterrent sentences.


On the totality of the personal circumstances, the absence of prior convictions, the reports suggesting the offenders were not chronically dependent in the manner suggested for Accused 1, the age and life history of the accused, and the court’s acceptance of diminished judgment due to drug use, the court concluded—despite describing the decision as difficult—that substantial and compelling circumstances were present which entitled it to impose sentences less than life imprisonment. The court also considered submissions relating to family circumstances, including that Accused 1 had minor children and that her parents were caring for them, but the judgment’s central basis for departure remained the overall evaluation of the accused’s circumstances and rehabilitative prospects in the face of the statutory framework and the extreme seriousness of the offences.


In respect of count 11, the court imposed a custodial term but ordered it wholly suspended on specified statutory conditions, reflecting an acceptance that suspension was appropriate on that count in the circumstances presented, while still marking the seriousness of the conduct and tying the suspension to compliance with the relevant statutory prohibition.


5. Outcome and Relief


The court imposed the following sentences on both accused.


For count 1 (rape), each accused was sentenced to 18 years’ imprisonment.


For count 3 (rape), each accused was sentenced to 18 years’ imprisonment, with 12 years of the sentence on count 3 ordered to run concurrently with the sentence on count 1.


For count 11 (production of child pornography), each accused was sentenced to 5 years’ imprisonment, wholly suspended on condition that the provisions of section 24B(1)(6) of the Film and Publications Act 65 of 1996 were not contravened during the period of suspension.


The effective sentence for each accused was therefore 24 years’ imprisonment.


In addition, the court ordered that both accused’s names be entered into the Register for Sexual Offenders.


No separate costs order arose, the matter being criminal proceedings.


Cases Cited


S v D 1995 (1) SACR 259 (A).


S v Abrahams 2002 (1) SACR 116 (SCA).


S v M 2007 (2) SACR 60.


S v Chapman [1997] ZASCA 45; 1997 (2) SACR 3 (SCA).


S v Swartz and Another 1999 (2) SACR 380 (C).


S v Ncheche 2005 (2) SACR 386 (W).


S v Jansen 1999 (2) SACR 368 (C).


S v Swart 2000 (2) SACR 566 (SCA).


S v G 2004 (2) SACR 296 (W).


S v PB 2013 (2) SACR 533 (SCA).


MDT v S (548/2013) [2014] ZASCA 15.


Legislation Cited


Criminal Law Amendment Act 105 of 1997, including section 51(1) and section 51(3) and Part I of Schedule 2 (minimum sentence provisions for rape).


Film and Publications Act 65 of 1996, section 24B(1)(6) (as cited in the sentencing order).


Rules of Court Cited


No rules of court were cited in the judgment.


Held


The court held that the minimum sentence legislation applied to the rape convictions and that the State sought the prescribed sentence of life imprisonment. It further held, on an evaluation of the mitigating material (including first-offender status, personal circumstances, and the role and effect of drug use on the accused’s judgment, alongside the court’s assessment of rehabilitative prospects), that substantial and compelling circumstances existed to justify a departure from the prescribed life sentences.


The court accordingly imposed determinate terms of imprisonment on the rape counts, structured with partial concurrency, imposed a wholly suspended sentence on the child pornography count on statutory conditions, and directed that both offenders be placed on the Register for Sexual Offenders.


LEGAL PRINCIPLES


The judgment applied the principle that where the Criminal Law Amendment Act 105 of 1997 prescribes a minimum sentence (including life imprisonment for certain rape categories), the sentencing court is obliged to impose the prescribed sentence unless it finds substantial and compelling circumstances justifying a lesser sentence.


In evaluating substantial and compelling circumstances, the court treated sentencing as a balancing exercise involving the seriousness of the offence, the interests of society, and the personal circumstances of the offender, while recognising that the legislative scheme reflects a strong societal interest in severe punishment for rape, particularly involving children and abuses of trust.


The judgment reflected that offender-related factors such as first-offender status, prior stable functioning, and indications of rehabilitative potential, as well as the court’s acceptance (on the facts before it) of diminished judgment due to drug influence (without negating awareness of wrongfulness), may cumulatively contribute to a finding of substantial and compelling circumstances, even in highly aggravated rape cases, provided the court’s assessment is grounded in the totality of the evidence placed before it.


The court also proceeded from the principle that, notwithstanding strong retributive and deterrent considerations in sexual offence sentencing, the court must still consider rehabilitation as a component of sentencing, and must avoid allowing public outrage to overwhelm the structured enquiry demanded by the statutory scheme and the broader purposes of punishment.

About SAFLII
Databases
Search
Terms of Use
RSS Feeds
South Africa: North Gauteng High Court, Pretoria
SAFLII
>>
Databases
>>
South Africa: North Gauteng High Court, Pretoria
>>
2015
>>
[2015] ZAGPPHC 628
|

|

S v Venter en 'n Ander (CC82/2014) [2015] ZAGPPHC 628 (18 June 2015)

SAFLII
Note:
Certain
personal/private details of parties or witnesses have been
redacted from this document in compliance with the law
and
SAFLII
Policy
IN
DIE HOë HOF VAN SUID AFRIKA
GAUTENG
AFDELING, PRETORIA
SAAKNR.
CC82/2014
(1)
RAPPORTEERBAAR: JA/
NEE
(2)
VAN BELANG VIR ANDER
REGTERS: JA/
NEE
(3)
NAGESIEN: JA/
NEE
_____
18/6/2015
______
_____________________
DATUM

HANDTEKENING
In
die saak tussen:
DATUM:
7/8/2014
DIE
STAAT
en
SHANTEL
VENTER
Beskuldigde
1
FREDDY
HARBER
Beskuldigde
2
UITSPRAAK
DE
VOS R:
[1]
Die uitspraak op vonnis word in Afrikaans gegee aangesien beide
Beskuldigdes Afrikaanssprekend is. Beskuldigdes 1 en 2 is op
21 Julie
2014 skuldig bevind aan drie klagtes. Klagte 1 is ‘n klag van
verkragting waarop Beskuldigde 1 skuldig gepleit het
as hoofdader en
Beskuldigde 2 skuldig gepleit het as medepligtige met betrekking tot
die verkragting op die minderjarige kind,
R. V., wat op daardie
stadium 3 jaar oud was. Klagte 3 is ‘n soortgelyke klagte
waarop Beskuldigde 2 as hoofdader skuldig
gepleit het. Beskuldigde 1
het as medepligtige tot hierdie klag ‘n pleit van skuldig
aangebied. Klagte 11 het betrekking
op die vervaardiging van
kinderpornografie in die vorm van videomateriaal, welke video –
asook stilfotos wat uit die video-opname
vasgelê is, ingehandig
is as ‘n bewysstuk deur middel van ‘n erkenning deur
beide Beskuldigdes. Dit is gemenesaak
dat die Wet op Minimum Vonnisse
van toepassing is op Klagtes 1 en 3. Deel 1 van Bylae 2 bepaal in
terme van Artikel 3 van die Strafregwysigingswet,
No. 105 van 1997,
dat:
(a)
lewenslange gevangenisstraf opgelê moet word waar die
slagoffer:
(i)
meer as een keer deur die Beskuldigde of ‘n mededader of
medepligtige verkrag is;
(ii)
verkrag is deur meer as een persoon ter uitvoering in gemeenskaplike
oogmerk of
(iii)
waar ‘n persoon skuldig bevind is op meer as een klagte van
verkragting maar nog nie gevonnis is nie, en
(b)
waar die slagoffer:
(i)
onder die ouderdom van 16 jaar is, en
(c)
waar ernstige liggaamlike geweld toegedien word.
[2]
Die drie misdade is gepleeg terwyl die klaagster in die sorg van haar
biolgiese moeder, Beskuldigde 1, was. Ten tye van die
gebeure het
Beskuldigde 1 en 2, wat in ‘n verhouding was, sowel as die
biologiese kinders […] wat insluit die klaagster
en haar
minderjarige broer, saam in ‘n woonstel gewoon. Die Hof gaan
nie uitbrei oor die feite wat reeds bespreek is tydens
die uitspraak
op skuldigbevinding nie, maar bloot handel met die feite wat
aangebied is ter strafversagting. Nadat Beskuldigdes
skuldig bevind
is, is die saak uitgestel vir die verkryging van die nodige
maatskaplike verslae en die aanbied van getuienis ter
versagting. Die
Hof wil sy dank aan die Departement van Sosiale Ontwikkeling
uitspreek. U was bereid om op kort kennisgewing die
nodige verslae
voor te berei. Me MP Masondo, ‘n gegradueerde maatskaplike
werkster in diens van die bogenoemde Departement
het drie verslae
voorberei wat onderskeidelik ingehandig is as Bewysstukke C, D en E.
Bewysstuk C is ‘n voorvonnis-verslag
met betrekking tot
Beskuldigde 1. Bewysstuk D is, soortgelyk, ‘n
voorvonnis-verslag wat van toepassing is op Beskuldigde
2. Bewysstuk
E het betrekking op die klaagster en fokus op die huidige sowel as
toekomstige invloed van die oortredings op die
minderjarige kind. Dit
blyk uit die onderskeie voorvonnis-verslae rakende Beskuldigdes 1 en
2 dat beide normale kinderjare beleef
het en in ‘n gesonde
familieverband grootgeword het. Dit blyk verder dat beide
Beskuldigdes 1 en 2 na voltooiing van hul
skoolloopbane vaste
werksbetrekking beklee het. Daar was in die verband sekere
probleemsituasies wat Beskuldigde 2 aanbetref maar
wat die Hof nie as
belangrik ag ten opsigte van die vonnisverrigtinge nie. Dit blyk dat
beide Beskuldigdes beskou kan word as persone
wat tot en met die
pleging van die misdrywe stabiele lewens gelei het, wetsgehoorsaam
was en soos normale mense gefunksioneer het
in die samelewing.
[3]
Tydens die betoë ter strafversagting is dit deur die
regsverteenwoordigers wat optree namens Beskuldigdes aangevoer dat

beide Beskuldigdes verdowingsmiddels ingeneem het ten tye van die
pleging van die misdrywe en dat die inname van verdowingsmiddels

grootliks hulle oordeel beinvloed het. Die Hof vind dit dus nodig om
kortliks te verwys na die drie onderskeie verslae. Wat Beskuldigde
1
aanbetref is paragraaf 9 van bewysstuk C van toepassing. Dit lees
soos volg:

It
is reported during the investigations that the accused started using
two kinds of drugs, Ecstasy and CAT, after being introduced
to them
by the co-accused during their relationship. The accused alleges that
before then she had never utilised any substance,
nor did she drink
alcohol or smoke cigarettes. The accused confirmed that she was using
drugs at the time of the offences; however,
she also maintains that
she knew at the time that her actions were wrong regardless. Although
the accused confirmed that she started
to use habit-forming
substances one year ago, she does not reveal any signs of chronic
dependence on any habit-forming substances.
The investigation also
revealed that she did not use habit-forming substances prior to her
relationship with the co-accused. Referring
the accused to a
rehabilitation centre may meet her needs should she be motivated,
however, in view of the seriousness of the offence
and the fact that
she does not reveal a chronic dependence, and confirmed that she knew
the wrongfulness of her acts at the time
of the offence, referral to
a rehabilitation centre alone is not considered’.
Die
verslag handel dan ook kortliks met die strafversagtende faktore
rakende Beskuldigde 1, naamlik dat Beskuldigde 1 ‘n eerste

oortreder is, dat sy skuldig gepleit het, dat sy die biologiese
moeder is van … twee minderjarige kinders wat emosioneel

afhanklik is van haar moederskap en dat hierdie spesifieke gebeure
buitengewone gevolge inhou vir Beskuldigde 1 sowel as vir die

kinders. Die strafverswarende faktore is ook genotuleer. Die Hof is
nie van plan om hierdie faktore op die stadium te behandel
nie,
aangesien die Staat dit ook in betoog aangespreek het en dit dus
later bespreek sal word. Die getuie kom dan tot die gevolgtrekking

dat direkte gevangenisstraf die enigste strafopsie is.
[4]
Wat Beskuldigde 2 aanbetref is die volgende aanhaling, soos vervat in
paragraag 9 van Bewysstuk D, van toepassing:

The
accused reported that he started using drugs in the year 2006; the
accused confirms that this was due to the influence of a
bad friend.
The accused does not deny the use of drugs in recent years and
confirms that he has been using drugs with the co-accused.
He
confirms to using CAT and Ecstasy. The accused however confirmed
during the investigation that although he uses drugs he was
fully
aware of the wrongfulness of his actions during the offence’.
Die
versagtende faktore teenwoordig in die geval van Beskuldigde 2 word
in paragraaf 11 van bewysstuk D saamgevat:

The
accused is a first-time offender, he pleaded guilty to the offences,
and he verbalised remorse, although it appears that his
remorse is
related to the fact that he now has to face the consequences of his
behaviour’.
Die
maatskaplike werkster het in diè geval ook die toepaslike
verswarende faktore aangspreek wat dan ook, soos in die geval
van
Beskuldigde 1, later bespreek sal word. Die getuie het in beide
verslae die onderskeie verswarende en versagtende omstandighede

teenoor mekaar opgeweeg en na die evaluering daarvan tot die
gevolgtrekking gekom dat die enigste vonnisopsie wat toegepas kan

word direkte gevangenisstraf is.
[5]
Vervolgens vind die Hof dit ook nodig om Bewysstuk E, wat fokus op
die huidige sowel as toekomstige invloed van die oortredings
op die
klaagster, te behandel. Paragraaf 3.1 van die verslag lees soos volg:

The
investigation revealed that the minor child still asks about the
whereabouts of her mother. She appears to be too young to comprehend

the consequences of the offence and the fact that she was removed
from the care of her biological mother. Although the maternal

grandmother does not reveal any changes in the child’s
relationships after the incident, it remains a fact that the victim

had to be removed from the biological mother’s care. According
to the maternal grandmother, the victim remains extroverted
and in
her knowledge cannot really comprehend why her mother is no longer
living with them. It appears from the investigation that
the child
has been emotionally affected by the sudden changes in the family
structure in that she often cries and asks about her
mother and the
sudden disappearing of her mother appears to be affecting her
emotionally’.
Die
sielkundige trauma wat deur die klaagster ervaar word as gevolg van
die gebeure is soos volg deur die maatskaplike werkster
beskryf in
Paragraaf 3.3 van dieselfde verslag:

It
is reported by the maternal grandmother that a few months after the
offence took place, the minor child would verbalise that
she was
touched, however, she did not indicate a clear understanding of
whether the touching was wrong or right. The minor child
was in the
primary care of […] and they had previously maintained a safe
environment for her, therefore the minor child
displays an inability
to clearly understand that what was occurring was negative and wrong.
It was reported by the Social Woker
from Kidz Clinic that due to the
child’s age, she does not have the necessary frame of reference
to comprehend the pathology
of the behaviour displayed towards her.
She may, from her frame of reference, perceive their behaviour as
normal. This places the
child in a critical situation. Should she be
made aware of the wrongfulness of […] acts she may display
signs and symptoms
of trauma. Should she not be made aware of the
wrongfulness of […] actions, she may perceive their actions as
normal throughout
her life’.
Dit
is verder aan die Hof berig dat:

The
investigation already revealed that the child at times referred to
the actions of […] as making love to her; this was
confirmed
by the maternal grandmother. In this regard she still presents an
inability to comprehend the wrongfulness of […]
acts…
Considering the fact that […] will be tried and sentenced, the
child will in near future be confronted with
the truth of the matter.
The child therefore remains at risk to experience future trauma as a
result of the offence and her removal
from […]. The
investigation at this point in time reveals only the signs of
separation anxiety evident in the child. The
lack of clear evidence
of trauma directly related to the offence, should, however, not hide
the fact that the child will have to
deal with the reality of the
perpetrators’ actions and an accurate perception of the
wrongfulness and pathology of these
actions in order for her to
develop a normal life. This refers to long-term monitoring of the
therapeutic intervention throughout
her childhood development’.
Die
getuie het ook verwys na die minderjarige se huidige skoolopvoeding
en die toekomstige risiko-faktore wat in ag geneem moet
word. Sy het
haar verslag afgesluit met ‘n evaluasie en sê die
volgende:

In
view of the above, the investigation revealed that although the child
may not at this point in time fully comprehend the wrongfulness
of
the actions inflicted upon her, she may have to face the reality of
the situation in future. She may have to develop a new frame
of
reference with regard to her own safety and security and she may need
further therapeutic intervention. She will have to deal
with her
separation form […]. In this regard the child may be evaluated
to be traumatised’.
Dit
som die posisie van die getuie op rakende die klaagster.
[6]
Ter versagting van vonnis is Beskuldigde 1 se moeder, Me Langenhoven,
geroep om namens haar te getuig. Me Langenhoven se getuienis
kom
basies daarop neer dat die klaagster baie ontsteld is omdat sy nie
[…] kan sien nie, en dat sy gereeld vra waar […]
is en
waarom Beskuldigde 1 nie meer by die huis is nie.  Sover dit die
dade aanbetref waaraan sy blootgestel is, verwys die
klaagster soms,
sonder dat sy oor die gebeure uitgevra word, daarna dat ‘
Oom
Freddy’
haar ‘
gevry’
het. Volgens die
getuie het die klaagster nooit die woorde ‘
hy het liefde met
my gemaak’
gebruik nie. Die getuie beweer verder dat die
klaagster nie enige tekens van werklike trauma toon nie. Na haar
mening is dit in
die beste belang van die klaagster dat Beskuldigde 1
[…] moet versorg. Sy het verduidelik dat sy en haar man in ‘n

woonstel woon. Beide van julle is […]-jaar oud en sy kan nie
met sekerheid sê vir hoe lank hulle in staat sal wees
om na […]
om te sien nie. Sy het ook getuig dat haar twee ander dogters wel
bereid is om na die kinders te kyk. Ter strafversagting
sê sy
dat dit belangrik is om daarvan kennis te neem dat Beskuldigde 1
nooit dwelmmiddels gebruik het voordat sy Beskuldigde
2 ontmoet het
nie. Me Langenhoven het verder getuig dat die klaagster vanaf
Beskuldigde 1 se arrestasie by haar en haar man woon.
Volgens haar
opinie toon die klaagster nie werklik begrip vir wat met haar gebeur
het nie. Sy gee egter toe dat die klaagster soms
spontaan sal sê:

Freddy het my gevry’
. Die klaagster het in Junie
2014 vier jaar oud geword. Onder kruisverhoor deur die Staat het Me
Langenhoven toegegee dat dit Beskuldigde
1 se plig was om […]
te beskerm en dat wat met die klaagster gebeur het, altyd ‘n
rol gaan speel in die klaagster
se lewe en dat die klaagster dit gaan
onthou. Dieselfde is deur die maatskaplike werkster getuig toe sy die
stelling gemaak het
dat daar êrens vorentoe ‘n styl
heuwel uitgeklim gaan word met hierdie dogtertjie. Sy gaan op een of
ander wyse moet
probeer om te verwerk wat met haar gebeur het. Die
Hof is nie in die posisie om daaroor besluite te neem nie. Nietemin
vind die
Hof dit belangrik om beide Beskuldigdes, wat nou
kop-onderstebo hier voor my sit, daarop te wys dat hulle […]
‘n bittere
onreg aangedoen het wat waarskynlik nooit herstel
sal kan word nie. Ter bevrediging van hulle seksuele wellus het hulle
blykbaar
gedink dat ‘n kind van 3-jarige ouderdom niks weet en
geen begrip van seks het nie. Tog blyk dit asof die klaagster baie
meer onthou as wat voorgegee word.
[7]
Dit het die getuienis namens die verdediging afgesluit. Nie een van
die twee Beskuldigdes het self getuig nie. Nadat die bogemelde

getuienis aangebied is, is daar verdere getuienis voor die Hof
geplaas by wyse van erkennings. Dit behels ‘n mediese ondersoek

van die klaagster wat later in verdere detail behandel sal word. ‘n
Foto-album is ook erken. Dit behels stilbeelde van sekere
uittreksels
van die video-opname. Daar is ook ‘n transkripsie van wat gesê
is tydens die maak van die video.
[8]
Die Staat het daarna vir Dr Borman geroep om te kom getuig. Dr Borman
is ‘n mediese dokter en haar deskundigheid is nie
betwis nie.
Dr Borman het die klaagster ondersoek op die 9de Oktober 2013, enkele
maande na die voorvalle aan die lig gekom het.
Sy het haar
bevindings aangeteken op ‘n J88-vorm wat ook ingehandig is as
‘n bewysstuk. Voordat die Hof die genotuleerde
beserings
bespreek, is dit nodig om daarna te verwys dat Dr Borman ook vir die
klaagster sekere vrae gevra het tydens die kliniese
ondersoek. Sy het
getuig dat die klaagster onder andere aan haar gesê het ‘
Mamma
het my gogga seergemaak’
en ‘
Freddy se wurm het my
seergemaak’
. Terwyl sy hierdie mededelings aan Dr Borman
gemaak het, het sy met haar handjie na haar vagina gewys. Die
klaagster het bygevoeg

hy het ook vir boetie seergemaak’
.
Dr Borman het fisies waargeneem dat daar skade aan die maagdevlies
is; dat dit druppels toon en weggeskuur is in die area 5 en
7 soos ‘n
mens van voor na die vagina sal kyk. Sy het ook na die video gekyk.
Sy het sekere waarnemings gemaak en beskryf
wat sy waargeneem het. Sy
het getuig dat Beskuldigde 2 se penis soos ‘n slang voorgekom
het, met ander woorde dat hy nie
‘n volledige ereksie gehad het
nie. Dr Borman skryf hierdie toestand waarin die penis waargeneem
word toe aan die inname
van verdowingsmiddels. Wat egter spesifiek
skokkend is, is dat Dr Borman getuig het dat dit uit die
video-opnames voorkom asof
die klaagster verdoof was toe die dade met
haar gepleeg is. Sy sê die dogtertjie het nie eers probeer keer
wat met haar gebeur
nie; sy het net willoos daar gelê. Hierdie
getuienis is dit nie deur Beskuldigdes betwis nie. Die Hof moet
derhalwe aanvaar
dat haar waarnemings korrek is. Op grond van Dr
Borman se getuienis kan die Hof nie anders as om weersin uit te
spreek nie in Beskuldigdes
se handelinge nie. Om ‘n 3-jarige
kind blatant bloot te stel aan seksuele misbruik terwyl die kind
verdoof is, is onverskoonbaar
en kan nie verduidelik word nie.
Beskuldigdes het in die proses en tot voordeel van hulle eie seksuele
bevrediging ‘n onskuldige
kind se lewe vernietig.
[9]
Wat verder van belang is, is Dr Borman se getuienis dat daar volgens
haar waarnemings
verskeie
soortgelyke optredes met die
klaagster plaasgevind het. Sy motiveer haar opinie aan die hand van
die beserings wat sy aan die klaagster
waargeneem het. Onder
kruisverhoor het sy getuig dat die skade aan die maagdevlies ook deur
‘n persoon se tong veroorsaak
kan word. Dit sluit haar
getuienis af.
[10]
Laastens, en voordat daar voortgegaan word met die evaluasie van die
getuienis, wil die Hof die advokate wat namens die Staat
en
Beskuldigdes optree bedank vir die harde werk wat hulle in hierdie
saak ingesit het. Hoofde van betoog is op kort kennisgewing
deur al
die partye voorberei.
[11]
Die Hof handel vervolgens eerste met die Staat se betoog. Die Staat
voer aan dat daar op beide Klagtes 1 en 3 lewenslange gevangenisstraf

opgelê moet word op grond van die verswarende omstandighede wat
in die saak aanwesig is. Die Staat betoog dat die verswarende

omstandighede die feit insluit dat die klaagster slegs 3 jaar oud was
ten tye van die pleging van die misdryf. Die Staat doen aan
die hand
dat dit by uitstek ‘n verswarende omstandigheid is wat hierdie
saak onderskei van ander gerapporteerde sake. Tweedens
het beide
Beskuldigdes 1 en 2 in ‘n verhouding van mag en vertroue
teenoor die klaagster gestaan. Beskuldigde 1 veral, omdat
sy […]
en die primêre versorger van […] kinders is, maar ook
Beskuldigde 2 wat vanweë sy verhouding met
Beskuldigde 1 die rol
van […] in daardie verhouding gespeel het. Beide Beskuldigdes
het die vertrouensverhouding wat hulle
beklee het, verbreek. Verder
betoog die Staat dat die klaagster verkrag is in die veiligheid van
[…] deur twee persone teenoor
wie haar lojaliteit gelê
het en wat sy ten volle vertrou het. Die Beskuldigdes is die einste
twee persone van wie sy beskerming
moes verwag. Die Staat voer ook
aan dat daar verskeie en meerdere voorvalle van seksuele penetrasie
was, soos getuig deur Dr Borman,
maar waarvan slegs twee spesifiek
geidentifiseer kon word soos in die akte van beskuldiging
uiteengesit. Die Staat voer ook aan
dat hierdie misdade beplan is
deurdat daar ‘n ooreenkoms tussen Beskuldigdes bereik is om die
klaagster by hulle seksuele
spel in te sluit. Daarna het Beskuldigdes
besluit om ‘n videokamera te gebruik om hierdie seksuele dade
en die interaksie
met die klaagster te verfilm. As dit nie vir die
ontdekking van die video-opname was nie, sou hierdie handelinge
waarskynlik nog
‘n lang tyd voortgeduur het, tot so ‘n
mate dat die klaagster nooit in ‘n posisie sou kom om ‘n
onderskeid
te maak tussen wat reg en verkeerd is nie. Die klaagster
sou dit as ‘n lewensnorm aanvaar het en Beskuldigdes sou altwee
gelukkig gewees het daarmee. Die Staat voer verder aan dat
Beskuldigdes genoegsame tyd gehad het om hulle optrede te heroorweeg

en te besef dat dit verkeerd is nadat die eerste verkragting
plaasgevind het. Nieteenstaande die tydsverloop tussen die misdrywe

het Beskuldigdes besluit om dit weer te doen. Beskuldigdes het ook
besluit om ‘n sterker en beter dwelmmiddel te gebruik
om selfs
nog meer seksuele bevrediging uit hulle aksies te kry. Die Staat voer
aan dat daar geen wesenlike of substansiële
omstandighede bevind
kan word nie en dat die enigste gepaste vonnis op die gegewe feite,
lewenslange gevangenisstraf is.
[12]
Die Staat het die Hof verwys na verskeie uitprake. In
S v D
1995 (1) SACR 259
(A) bl 260 g – h
sê VAN DEN HEEVER
AR die volgende:

Children
are vulnerable to abuse and the younger they are the more vulnerable
they are. They are usually abused by those who think
they can get
away with it, and/or too often do’.
In
die saak van
S v Abrahams
2002 (1) SACR 116
(SCA) bl
123 c – i
sê CAMERON AR:

Of
all the grievous violations of the family bond the case manifests,
this is the most complex, since a parent, including a father,
is
indeed in a position of authority and command over a daughter. But it
is a position to be exercised with reverence, in a daughter’s

best interest, and for her flowering as a human being. For a father
to abuse that position to obtain forced sexual access to his

daughter’s body constitutes a deflowering in the most grievous
and brutal sense’.
In
S v M
2007 (2) SACR 60
bl 73 b – d

SATCHWELL R:

Rape
is a very serious offence, constituting as it does a

humiliating,
degrading and brutal invasion of the privacy, the dignity and the
person of the victim”
(
S
v Chapman
[1997] ZASCA 45
;
1997
(2) SACR 3
(SCA) at 5 b - e
);
a
“cancer
within this society”
(
S
v Swartz + Another
1999
(2) SACR (C) at 385 c
);
and
“an
appalling and utterly outrageous crime”
which
violates a
“woman’s
body which is sacrosanct”
(
S
v Ncheche
2005(2)
SACR 386 (W) at 359 h
).
The seriousness of the present instances of rape is compounded by the
age of the victim, the relationship of the accused to the
victim and
the rape of a child in her own bedroom’.
Dan
sê sy verder op
75 b – e
:

The
accused occupied a position of power in relation to his stepdaughter.
She was vulnerable to his seniority and age and his familial

standing, his affinity with her mother who was the only other adult
in the home, his role as paterfamilias in the home and the
family.
This was appreciated in
S
v Jansen
1999
(2) SACR 368
(C)
where
it was said at
378
g – h
that

rape of a
child is an appalling and perverse abuse of male power”
,
and in
S v Swart
2000 (2) SACR
566
(SCA)
where
reference is made to how the rapist
“exploited
to the full the position of power which he held over them”
;
and in
S v G
2004
(2) SACR 296
(W)
where
the court commented at
301
c – d
“she
was raped in the safety of her own home by a person towards whom she
was affectionate, and from whom she was entitled
to expect
protection. The accused has violated the trust which the complainant
and her mother placed in him”’
.
Die
Staat het ook verwys na die beslissing van die Appèlhof in die
saak van
S v PB
2013 (2) SACR 533
(SCA) bl 537 d –
e
. In die saak het die beskuldigde skuldig gepleit op die
verkragting van sy 12-jarige dogter en is ‘n lewenslange
gevangenisstraf
opgelê wat op appèl bekragtig is. Die
Hof van Appèl sê in die saak die volgende:

It
can hardly be disputed that rape of young girls by their fathers is
not only scandalous, it has become prevalent as well. To
all
right-thinking people it is morally repugnant. It has emerged
insidiously in recent times as a malignant cancer seriously
threatening the wellbeing and proper growth and development of young
girls. It is an understatement to say that it qualifies to
be
described as a most serious threat to our social and moral fabric’.
In
die saak van
MDT v S
(548/2013)
[2014] ZASCA 15
sê die Hof in paragraaf 7 van die uitspraak die volgende:

In
remarkably similar circumstances, this Court in
S
v PB
2013 (2)
SACR 533
(SCA)
,
after stressing that a prescribed minimum sentence cannot be departed
from lightly or for flimsy reasons, refused to interfere
with a
prescribed sentence of life imprisonment imposed on a father who had
raped his 12-year old daughter. While this can only
serve as a
guideline, it emphasises the necessity to impose heavy sentences in
cases such as the present, to prevent young girls
from being abused…
Indeed, child rape is a national scourge that shames us as a nation’.
[13]
Die Staat se betoog kan soos volg saamgevat word. In terme van die
Wet op Minimum Vonnisse waarvan beide Beskuldigdes kennis
dra en wat
behoorlik aan hulle verduidelik is, is ‘n Hof verplig, waar
daar meerdere klagtes van verkragting is, om ‘n
vonnis van
lewenslange gevangenisstraf op te lê. Die enigste basis waarop
daar met hierdie vonnis ingemeng kan word, is wanneer
die Hof bevind
dat daar wel wesenlike en substansiële feite annwesig is wat aan
die Hof ‘n diskresie verleen om ‘n
ander vonnis te
oorweeg. Sien in die verband Deel 1 van Bylae 2 van die
Strafregwysigingswet, saamgelees met die bepalings van
Artikel 51(1)
en (3) van dieselfde wet. Dit is duidelik dat beide Klagtes 1 en 3 in
drie van die kategorieë val waarna verwys
word in die gemelde
bepalings, naamlik (a)(i), (a)(ii) en (b)(i). Artikel 3(aA) van die
Strafregwysigingswet maak verder voorsiening
dat by beoordeling of
daar substansiële en dwingende omstandighede aanwesig is wat ‘n
mindere vonnis regverdig, die
volgende feite nie sodanige
substansiële en wesenlike omstandighede daar stel nie aangesien
dit deur die Wetgewer uitgesluit
word:
(i)
Die klaer of klaagster se vorige seksuele geskiedenis;
(ii)
Oënskynlike afwesigheid van fisiese beserings aan die klaer of
klaagster;
(iii)
‘n Beskuldigde persoon se kulturele of geloofsoortuiginge
aangaande verkragting; of
(iv)
Enige verhouding tussen die beskuldigde persoon en die klaer of
klaagster voordat die misdaad gepleeg is.
[14]
Namens Beskuldigdes neem die Hof die volgende in ag tersame met die
betoë wat namens hulle gelewer is. Nie een van die
Beskuldigdes
het getuig ter versagting nie. Beskuldigde 1 se moeder het namens
haar getuig en die Hof het na haar getuienis geluister
met begrip vir
haar as moeder. Me Langenhoven se groot bekommernis is dat sou
gevangenisstraf as vonnis opgelê word vir Beskuldigde
1, dit
tot die gevolg sal hê dat sy en Beskuldigde 1 se vader, wat
beide bejaarde mense is, verder sal moet omsien na Beskuldigde
1 se
twee minderjarige kinders terwyl beide van hulle naby aftrede is. Dit
is duidelik dat Beskuldigde 1 nie aan die omvang van
haar dade gedink
het toe die oortredings begaan is nie. Alhoewel haar ouers sowel as
haar susters omgee en bereid is om na die
kinders se welsyn om te
sien, bly dit egter vasstaan dat beide Beskuldigde 1 se ouers[…]
jaar oud is. Indien hulle goeie
gesondheid dit toelaat behoort hulle
oor […] jaar af te tree, waarop die klaagster ‘n
ouderdom van […] sal
bereik en in haar tienerjare sal wees.
Vir twee afgetrede bejaardes om na ‘n tiener om te sien, kan op
sigself geen maklike
taak wees nie. Beskuldigde 1 het wel skuldig
gepleit op al die klagtes. Dit is gemenesaak dat sy […] jaar
oud is en geen
vorige oortredings het nie, asook geen ander hangende
sake teen haar nie. Sy het in […] gematrikuleer. Sy het ‘n
vaste
werk gehad ten tye van die gebeure en het klaarblyklik ‘n
heel normale lewe gelei. As gevolg van haar arrestasie het sy haar

werk verloor. Sy is geskei. Haar gesondheid is goed en dit word
aangevoer dat sy tans drie maande swanger is. Verder neem die Hof
in
ag dat sy deur Beskuldigde 2 blootgestel is aan die gebruik van
dwelmmiddels wat insluit Ecstacy en CAT soos aan die Hof voorgehou.

Dit word verder in ag geneem dat Beskuldigdes tydens die pleeg van
die misdrywe onder die invloed van diè dwelmmiddels was
en op
daardie stadium afhanklik was die gemelde dwelms. Dit word verder ook
in ag geneem dat Beskuldigde 1 ‘n gedissiplineerde
lewe gelei
het voordat sy vir Beskuldigde 2 ontmoet het. Nadat daar ‘n
verhouding tussen die twee Beskuldigdes ontwikkel
het, het
Beskuldigde 1 se persoonlike lewe sodanig verander tot so ‘n
mate dat sy vandag voor die Hof staan om gevonnis te
word op die drie
klagtes waaraan sy skuldig bevind is. Sy was verantwoordelik daarvoor
om […] te beskerm. Sy plaas egter
alle blaam op Beskuldigde 2
en voer aan dat sy slegs die slagoffer van omstandighede is. Verder
voer sy aan dat gevangenisstraf
nie in die beste belang van haar
minderjarige kinders sal wees nie. Laastens voer sy aan dat sy deur
haar pleit van skuldig aantoon
dat sy berou het, en spyt het dat sy
[…] se reg om by […] groot te word van haar ontneem
het. Die Hof neem in ag
wat deur Me Langenhoven getuig is en dat
Beskuldigde 1 se vader klaarblyklik nie geestelik daartoe in staat is
om na die klaagster
om te sien nie. Die Hof neem verder in ag dat
tydens die egskeiding tussen haarself en die biologiese vader van […]
minderjarige
kinders, Beskuldigde 1 beheer en toesig gekry het om na
die minderjarige kinders om te sien en derhalwe ‘n wetlike
verpligting
het om na te kom. Haar regsverteenwoordiger het daarna
vewys dat sy skuldig gepleit het en dat daar sekere regspraak is wat
bepaal
dat bloot ‘n pleit van skuldig tersame met berou
genoegsame aanduiding is dat ‘n persoon gerehabiliteer kan
word. Verder
is dit aangevoer dat Beskuldigde 1 ‘n eerste
oortreder is. Dit word betoog dat in die lig van die totaliteit van
die omstandighede,
dit die Hof vry staan om te bevind dat daar wel
wesenlike en substansiële feite aanwesig is om ‘n mindere
vonnis op
te lê.
[15]
Wat Beskuldigde 2 aanbetref is dit ook gemenesaak dat hy nie getuig
het nie en is dit verder betoog dat die video-opnames slegs
gemaak is
vir persoonlike gebruik, en nie vir publikasie- of
verspreidingsdoeleindes nie. In die lig hiervan is dit verder
aangevoer
dat die Hof dit moet oorweeg om ‘n totale opgeskorte
vonnis op te lê op Klagte 11. Wat Klagtes 1 en 3 aanbetref word

dit betoog dat Beskuldigde 2 skuldig gepleit het en volgens die
proefbeampteverslag daadwerklike berou toon. Beskuldigde 2 is tans

[…] jaar oud. Hy en sy vorige eggenote is geskei in 2011. Daar
is 2 dogters uit die huwelik gebore wat onderskeidelik nou
11 en 7
jaar oud is. Hy was getroud vir 9 jaar en die kinders gebore uit sy
vorige huwelik woon tans by hulle moeder. Verder is
daar betoog dat
die egskeiding ‘n aansienlike negatiewe invloed op hom gehad
het. Sy geestlike gemoedstoestand is tot so
‘n mate beinvloed
dat hy gehospitaliseer is vir depressie en ‘n algehele
emosionele ineenstorting ervaar het. Verder
word dit aangevoer dat hy
en Beskuldigde 1 ten tye van die pleging van die misdrywe saamgewoon
het in ‘n woonstel te Brakpan
wat deur hom gehuur is. Hy het
geen vorige veroordelings nie. Sy gesondheidstoestand is nou normaal.
Hy gebruik dwelmmiddels vandat
hy 24 jaar oud is en het het met die
verloop van tyd met verskeie middels in kontak gekom, naamlik CAT,
Ecstacy en Acid. Na die
egskeiding in 2011 het hy meer afhanklik van
dwelms geraak en die gedragspatroon het voorgeduur tydens sy
verhouding met Beskuldigde
1. Hy en Beskuldigde 1 het gereeld CAT
gebruik gedurende hulle verhouding. Hierdie verdowingsmiddel, sowel
as Ecstasy, is ingeneem
voor en tydens die seksuele misdrywe wat met
die klaagster gepleeg is. Sy regsverteenwoordiger het betoog dat die
kombinasie van
faktore deur die Hof oorweeg moet word om te bepaal of
daar substansiële en wesenlike feite aanwesig is om ‘n
mindere
vonnis te regverdig. Dit word aangevoer dat hy relatief jonk
is en dat hy skuldig gepleit het. Die pleit van skuldig toon aan dat

hy werklik sy optrede berou en dit word deur die proefbeampte
gestaaf. Hy was onder die invloed van verdowingsmiddels ten tye van

die pleging van die misdrywe , wat ‘n wesenlike invloed gehad
het op sy oordeel van wat reg en verkeerd is. Dit word verder

aangevoer dat die voorvonnis-verslae en die slagofferimpak-verslag in
samehang gelees moet word met bogemelde feite in die oorweging

daarvan om ‘n mindere vonnis op te lê.
[16]
Vonnisoplegging is seker een van die moeilikste take wat ‘n Hof
opgelê word. By vonnisoplegging moet die belange
van die
gemeenskap, die aard van die misdryf, die belange van die oortreder
en die vraag of Beskuldigdes rehabiliteerbaar is, teen
mekaar
opgeweeg word. Wanneer dit op ‘n skaal geplaas word mag sekere
faktore swaarder weeg as ander. As die Wetgewer se
bedoeling reg
verstaan word, vertolk dit die gemeenskap se siening dat oortreders
soos Beskuldigdes in die geval, wat geen verantwoordeliheidsin

teenoor […] dogtertjie getoon het nie, nie op ‘n tweede
kans geregtig is nie. Geen moraliteit is in die geval aan
die dag
gelê nie. Die Hof moet egter daarteen waak dat persoonlike
gevoelens en die van die gemeenskap soos uiteengesit in
die
tersaaklike wetgewing, die oorhand kry; maar dit balanseer teenoor
die feite van die saak. Vrouens word daagliks misbruik en
daar vind
op ‘n daaglikse basis verkragtings plaas in hierdie land. Dit
is duidelik dat die Wetgewer drastiese stappe moes
neem om dit aan
die publiek duidelik te maak dat sulke optrede nie aanvaarbaar is
nie. Hierdie land beskik oor ‘n Grondwet
waarop ons roem dat
dit een van die bestes ter wêreld is, en wat sekere basiese
menseregte ten volle probeer beskerm. Daardie
basiese regte, wat
veral ten opsigte van kinders geld, is in die geval misken deurdat
Beskuldigdes hulle eie wellus laat seëvier
het bo die belange
van ander. Dit word in duidelike en eenvoudige terme in die Grondwet
gestipuleer dat optrede soos dit waaraan
Beskuldigdes hulself skuldig
gemaak het nie geduld kan word nie. Die Grondwet bepaal uitdruklik
dat elke individu sekere regte,
maar ook sekere verpligtinge het en
onder alle omstandighede moet probeer om binne daardie norme te leef.
Nieteenstaande hierdie
uitdruklike bepalings het die Wetgewer dit
steeds nodig geag om die Wet op Minimum Vonnisse uit te vaardig. Die
Wet op Minimum
Vonnisse bepaal dat ‘n eerste oortreder op ‘n
klagte van verkragting ‘n minimum tydperk van 15 jaar
tronkstraf
opgelê moet word. As sodanige oortreder aan twee
verkragtings skuldig bevind word is die voorgeskrewe minimum
tronkstraf
lewenslange gevangenisstraf. Die Staat voer aan dat die
Hof se diskresie in die opsig beperk is, en dit slegs kan oorweeg om
‘n
mindere vonnis as lewenslange gevangenisstraf op te lê
indien die Hof kan bevind dat daar werklike dwingende en substansiële

feite hier aanwesig is. Die Staat voer ook aan dat daar geen feite
voor die Hof geplaas is wat so oortuigend is dat dit gesien
kan word
as wesenlik en substansieel genoeg om ‘n afwyking van die
voorgeskrewe wetlike bepalings te regverdig nie. Die Hof
het die
faktore wat deur die Staat voorgelê is, asook dit wat deur die
getuies na verwys is, deeglik oorweeg. Daarteenoor
moet in ag geneem
word of die Hof bloot ‘n voorgeskrewe minimum vonnis moet oplê
wanneer so ‘n vonnis enige moontlikheid
van rehabilitasie sal
vernietig. Met inagneming van Beskuldigdes se persoonlike
omstandighede asook die feit dat hulle skoon rekords
gehad het tot en
met nou, wil dit voorkom asof beide Beskuldigdes rehabiliteerbaar is.
‘n Lewenslange gevangenisstraf trek
‘n streep deur die
konsep van rehabilitasie. Dit is een van die voorvereistes wat die
Hof moet oorweeg wanneer ‘n vonnis
opgelê word. Die woede
van die gemeenskap en die vergeldingselement soos voorgeskryf in die
betrokke wetgewing mag nie daartoe
lei dat die Hof vergeet dat
Beskuldigdes weer op ‘n dag in die samelewing vrygelaat moet
word nie. Volgens ‘n letterlike
interpretasie van die begrip

lewenslank’
beteken dit dat ‘n persoon vir
die res van sy/haar lewe in die gevangenis sal deurbring. Dit is
egter algemene kennis dat
dit in die praktyk nie werklike

lewenslange’
gevangenisstraf is nie. Diè
feit kan egter, nie geld as die toets wat gebruik word by
vonnisoplegging nie, hoe dit ookal
in die praktyk bedryf word. Die
kernvraag is of Beskuldigdes weer in die samelewing opgeneem kan word
en sal kan leef soos wetsgehoorsame
burgers. Tersame daarmee moet
daar ook gevra word in hoe ‘n mate die ander faktore wat aan
die Hof voorgehou is, naamlik
dat Beskuldigdes sê hulle het
berou oor wat hulle gedoen het en dat hulle nie meer
verdowingsmiddels gebruik nie, ‘n
rol speel. Namens Beskuldigde
2 is daar aangevoer dat daar nie verdowingsmiddels in die tronk is
nie en hy dus nie meer daarvan
gebruik maak nie. Ons weet egter dat
dit nie altyd die geval is nie. Vir doeleindes van die saak sal die
Hof aanvaar dat Beskuldigde
2 nie weer dwelmmiddels gebruik het na sy
arrestasie nie. Tersame daarmee moet die Hof aanvaar dat beide
Beskuldigdes ‘n
redelike ouderdom bereik het voordat hulle met
die gereg gebots het. Hierde feite bevestig die Hof se sienswyse dat
Beskuldigdes
rehabiliteerbaar is. Beskuldigde 1 is tans […] en
Beskuldigde 2 is […] jaar oud. Dit kom voor asof die dade
gepleeg
is terwyl beide van hulle onder die invloed van dwelms was
wat hulle weerstand teen versoeking verkrummel het. Die Hof aanvaar
dus dat hulle nie soos normale mense opgetreë het nie vanweë
die inname van die dwelmmiddels. Daarmee word daar nie te
kenne gegee
dat hulle nie presies geweet het wat hulle doen nie, maar word daar
in Beskuldigdes se guns aanvaar dat daar ‘n
verminderde
oordeelsvermoë plaasgevind het ten tye van die pleging van die
misdade. Daarteenoor neem die Hof die Staat se
argument soos
voorgehou ook in ag. Desnieteenstaande die Staat se argument is die
Hof van oordeel dat in hierdie betrokke saak
wel wesenlike en
substansiële faktore aanwesig is wat die Hof geregtig maak om ‘n
mindere vonnis as die voorgeskrewe
minimum op te lê. Hierdie
bevinding is nie maklik nie aangesien die Hof dit as nodig ag om ‘n
sterk weersin uit te
spreek teenoor Beskuldigdes se optrede.
Daarbenewens moet die Hof ook genade as ‘n element van
straftoemeting oorweeg.
[17]
Die volgende vonnisse word dus opgele:
a)
Klagte 1: Beskuldigde 1 en 2 word beide gevonnis tot agtien (18) jaar
gevangenisstraf.
b)
Klagte 3: Beskuldigde 1 en 2 word beide gevonnis tot agtien (18) jaar
gevangenisstraf.
c)
Klagte 11: Beskuldigde 1 en 2 word beide gevonnis tot vyf (5) jaar
gevangenisstraf wat in die geheel opgeskort word op voorwaarde
dat
die bepalings van Artikel 24 B(1)(6) van Wet 65 van 1996 (Film- en
Publikasiewet) nie oortree word gedurende die tydperk van
opskorting
nie.
d)
Twaalf (12) jaar van die vonnis opgelê op Klagte 3 word gelas
om samelopend uitgedien te word met die vonnis opgelê
op Klagte
1.
e)
Effektief word vier-en-twintig (24) jaar gevangenisstraf opgelê.
f)
Beide Beskuldigdes se name moet gevoeg word tot die Register vir
Seksuele Oortreders.
_________________________
DE
VOS R
REGTER
VAN DIE GAUTENG
AFDELING
VAN DIE HOë HOF
Datum
van Uitspraak:
07 Augustus 2014
Verskyning
namens die Staat:
Adv A Wilsenach
In
opdrag van: Direkteur van Openbare Vervolging
Pretoria
Verskyning
namens Beskuldigde 1:
Adv E Sibuyi
In
opdrag van: Baloyi Prokureurs
Brakpan
Verskyning
namens Beskuldigde 2:
Adv C Kruger
In
opdrag van: Riaan Louw Prokureurs
Kempton
Park