Visser v S (SH77/2003, A1071/2009) [2011] ZAGPPHC 140 (27 July 2011)

80 Reportability
Criminal Law

Brief Summary

Criminal Law — Armed Robbery — Appeal against conviction — Appellant convicted of armed robbery and sentenced to 15 years imprisonment — Delay in finalizing appeal due to discrepancies in trial record — Trial court's excessive interference during witness testimony leading to perceived bias — Appellant granted condonation for late filing of appeal — Conviction set aside due to procedural irregularities and lack of impartiality in trial proceedings.

Comprehensive Summary

Summary of Judgment


1. Introduction


The matter was a criminal appeal in the North Gauteng High Court, Pretoria, against a conviction and sentence imposed in the regional court at Wolmaransstad. The appellant was Frederik Johannes Visser, and the respondent was the State.


The appellant had been tried in the regional court on a charge of armed robbery with aggravating circumstances, arising from an incident alleged to have occurred on 27 November 2002. The trial commenced on 19 May 2004 after the appellant pleaded not guilty and furnished a plea explanation in terms of section 115(1) of the Criminal Procedure Act 51 of 1977. He was convicted on 25 May 2007 and sentenced on 19 November 2007 to 15 years’ imprisonment.


Leave to appeal was granted by the trial court on 24 November 2007, and the appeal proceeded against the conviction (with the sentence also ultimately implicated in the relief sought). The appeal was subject to an unusual delay, which the High Court attributed to difficulties relating to the transcription and completeness of the record and uncertainty concerning exhibits. The parties ultimately agreed that the appeal would be determined on the record as settled, with reference to an exhibits bundle compiled by the appellant’s representatives. The High Court granted condonation for the late filing of heads of argument, which was unopposed.


The general subject-matter of the dispute was whether the State had proved, beyond reasonable doubt, that the appellant had committed an armed robbery of approximately R1 million, together with two Nokia cellphones, and whether the trial court properly evaluated mutually destructive versions presented by the State witnesses and the appellant.


2. Material Facts


The State’s case was that the complainant, Alan Gerschlowitz, the sole shareholder and director of Samui Diamonds (Pty) Ltd, knew the appellant from prior business dealings. The complainant testified that, following prior attempts by the appellant to arrange a meeting, the parties met at Mega Burger in Potchefstroom and later at the complainant’s house in Wolmaransstad. According to the complainant, they then arranged to meet again on 27 November 2002 at the complainant’s home at 15 Delarey Street, Wolmaransstad.


On the State version, the appellant arrived at the complainant’s home on 27 November 2002, and in the presence of the complainant and the complainant’s employee, Hilton Swartz, produced a firearm and demanded to know where the money was kept. The appellant allegedly took a bag containing money said to total approximately R1 million, took the complainant’s car keys, and took the complainant’s and Swartz’s cellphones, thereafter leaving the premises. The complainant testified that the appellant said he would leave the cellphones and keys at a local Wimpy, but the money was not recovered.


A material, largely common-cause feature was that the complainant did not immediately report the robbery to the police, despite knowing the appellant. The incident was reported only after approximately eight days. The High Court treated this delay as an objectively important feature in assessing the probabilities and the reliability of the State’s narrative, particularly given the alleged amount and the claimed trauma associated with an armed robbery.


Swartz substantially supported the complainant on the core allegation that the appellant arrived, produced a firearm, demanded the money, and took money and cellphones. The State also called Marsura, a lodger/caretaker at the complainant’s property, who confirmed that on the day of the incident he was asked to leave the premises because the complainant and Swartz had an appointment with the appellant. Marsura later received communication from Swartz indicating that it was not yet convenient to return, and subsequently received a call that they had been robbed. The High Court regarded the evidence concerning communications during the alleged robbery as materially relevant because, on the complainant’s version, the appellant did not permit calls, whereas Swartz’s version suggested he was allowed to answer a call.


The State further led evidence from Barend Bernard Niemand, the sales manager at Speedy Car Sales in Klerksdorp, who testified that on 27 November 2002 the appellant purchased a second-hand BMW for R120 000 cash. This fact was not disputed, but its significance depended on which version of events was accepted.


The appellant’s defence was a direct denial of robbery. He testified that he had diamonds (approximately 400 carats) that he wished to sell and that, because he had previously done business with the complainant, he arranged to meet the complainant. On his version the meeting was changed and ultimately took place on 26 November 2002 at Ottosdal, where the complainant examined and weighed the diamonds and agreed to buy them for R830 000. The appellant stated that he received R230 000 in cash at Ottosdal, and that the balance of R600 000 would be paid the next day at Wolmaransstad.


On the appellant’s version, when he attended at the complainant’s home on 27 November 2002, the complainant said the outstanding funds had not yet arrived. The appellant insisted on written confirmation of the transaction and alleged that the complainant and Swartz signed documents confirming the outstanding balance and the transaction, whereafter the appellant left. He stated that the BMW purchase later that day was funded from the monies received on 26 November 2002. The appellant’s version was put forward consistently with the stance set out in his section 115(1) plea explanation.


3. Legal Issues


The central legal questions were whether, on the totality of the evidence, the State had proved the appellant’s guilt beyond reasonable doubt, and whether the trial court committed misdirections in its evaluation of the evidence when confronted with two mutually destructive versions.


The dispute primarily concerned the application of legal standards to contested facts, specifically the assessment of credibility, reliability, contradictions, and probabilities, together with the question of whether the appellant’s version was reasonably possibly true. The appeal also raised issues of legal principle regarding the correct approach to contradictions and the circumstances in which an accused’s version may be rejected as false.


In addition, the High Court addressed procedural and fairness concerns apparent from the record, including the propriety of the presiding magistrate’s conduct and other irregularities affecting the integrity of the proceedings, although the ultimate decision rested on the insufficiency and unreliability of the State’s proof and misdirections in the evaluation of evidence.


4. Court’s Reasoning


The High Court restated the approach that evidence must be evaluated holistically, not piecemeal, with due regard to defects, contradictions, and the probabilities and improbabilities, and then weighed against the accused’s version to determine whether guilt has been proved beyond reasonable doubt. The court emphasised that where a court is faced with directly contradictory versions, the accused’s version may only be rejected if it is found to be false, not merely because the State’s version appears more plausible.


A significant portion of the court’s reasoning focused on the trial court’s misdirection in its treatment of contradictions and its failure to provide a properly reasoned evaluation. The High Court noted that the trial court concluded that contradictions in the State case were not material and were attributable to differences in observation, but did so without properly grounding that conclusion and without engaging with the probabilities and improbabilities that emerged from the evidence. This omission, coupled with the lack of an articulated analysis explaining why the appellant’s version was rejected, left the appellate court unable to identify a sound basis for the conviction.


On the merits, the High Court held that the evidence of the complainant and Swartz contained material contradictions, both between them and within the complainant’s own testimony. A central aspect concerned the complainant’s attempts to explain the existence and provenance of the alleged R1 million in cash, which the High Court regarded as shifting, unconvincing, and damaging to credibility. The court viewed the complainant’s explanations about withdrawals and the assembly of the cash sum, including references to withdrawals over an extended period and the alleged borrowing of additional funds, as inconsistent and unsupported in a way that undermined reliability. The complainant’s reluctance to disclose aspects of the company’s financial position was considered to support an inference adverse to the State’s claim that such cash was available.


The court further found that the complainant and Swartz materially differed on what occurred during the robbery, particularly regarding whether calls were permitted and whether Swartz took a call in circumstances that should have reflected distress. The evidence of Marsura was treated as relevant to this evaluation because he did not observe any signs of distress or abnormality in Swartz’s voice during the communications said to have occurred while the robbery was ongoing.


The High Court also highlighted objective improbabilities in the State’s version, including the complainant’s failure to report the robbery promptly despite knowing the appellant, and the broader pattern of conduct after the alleged robbery (including leaving the scene, continuing with business, and only later reporting through a statement prepared by an attorney). The court regarded these features as inconsistent with the State’s narrative and as undermining the reliability of the complainant and Swartz.


A further basis for rejecting the conviction was the High Court’s view that, in material respects, the complainant functioned as a single witness on aspects not corroborated by independent evidence, requiring a proper application of the cautionary rule. The trial court did not apply that cautionary approach, and the High Court held that the complainant’s evidence in any event did not meet the standard of being satisfactory in all material respects.


In addition, the High Court treated as significant the fact that the State, in cross-examining the appellant, did not meaningfully challenge his version. The court regarded this as an objective consideration supporting the conclusion that the appellant’s version could not properly be rejected as false. The High Court also noted that neither the State nor the trial court made adverse findings about the appellant’s demeanour or credibility as a witness, and that his evidence aligned with the defence outlined in his section 115(1) explanation.


Although the High Court expressed serious concern about the magistrate’s excessive interference in the conduct of the trial and behaviour that risked undermining the appearance of impartiality, the court indicated it was not necessary, given its ultimate conclusions, to determine the appeal on that basis. Nonetheless, the court recorded the impropriety and reiterated the established requirement that judicial officers maintain objectivity and impartiality to ensure that justice is not only done but is seen to be done.


Ultimately, the High Court concluded that the trial court wrongly accepted the State’s version without a proper basis for finding that the appellant’s version was false, and that the appellant’s version was at least reasonably possibly true. Applying the principle that the State bears the burden of proof beyond reasonable doubt, the court held the conviction could not stand.


5. Outcome and Relief


The High Court upheld the appeal and set aside the conviction and sentence. It substituted an order acquitting the appellant and discharging him on the charge of armed robbery with aggravating circumstances.


The court further set aside the appellant’s declaration of unfitness to possess a firearm made under the Firearms Control Act 60 of 2000.


No separate costs order appears from the judgment, consistent with the criminal appeal context. The court granted condonation for the late filing of heads of argument, enabling the appeal to proceed.


Cases Cited


S v Rail 1982(1) SA 828 (A)


S v Mathabathe 2003(2) SACR 28 (T)


S v Msithing 2006(1) SACR 266 (N)


S v Kubeka 1982(1) SA 534 (W)


S v Munyai 1986(4) SA 712 (V)


S v Jaffer 1988(2) SA 84 (K)


S v Jochems 1991(1) SACR 208 (A)


S v Saban en ’n Ander 1992(1) SACR 199 (A)


National Employers Mutual General Insurance Association v Gany 1931 AD 187


African Eagle Life Assurance Co Ltd v Cainer 1980(2) SA 234 (W)


R v M 1946 AD 1023


S v Molautse 1980(3) SA 1041 (BH)


S v Makobe 1991(2) SACR 456 (W)


S v Shackell 2001(4) SA 1 (SCA)


R v Blom 1939 AD 188


S v Mtsweni 1985(1) SA 590 (A)


S v Reddy and Others 1996(2) SACR 1 (A)


S v Nara Sammy 1956(4) SA 629 (T)


S v Avon Bottlestore (Pty) Ltd 1963(2) SA 389 (A)


S v Artman 1968(3) SA 339 (A)


S v Mtetwa 1972(3) SA 766 (A)


S v Sauls and Others 1981(3) SA 172 (A)


S v Karolus 2008(2) SACR 207 (SCA)


R v Ndlovu 1945 AD 369


R v Britz 1949(3) SA 293 (A)


R v Difford 1937 AD 370


S v Luther en ’n Ander 1962(3) SA 506 (A)


Legislation Cited


Criminal Procedure Act 51 of 1977, section 115(1)


Firearms Control Act 60 of 2000


Rules of Court Cited


No rules of court were cited in the judgment.


Held


The High Court held that the trial court materially misdirected itself in evaluating the evidence and in accepting the State’s version without a properly reasoned basis for finding that the appellant’s version was false. The contradictions and improbabilities in the State’s case were material, the complainant’s evidence was unsatisfactory (including on the crucial issue of the existence and origin of the alleged cash), and the appellant’s version was not properly discredited and remained reasonably possibly true.


Accordingly, the State failed to prove the appellant’s guilt beyond reasonable doubt. The conviction and sentence were set aside, the appellant was acquitted and discharged, and the firearm-related unfitness declaration was also set aside.


LEGAL PRINCIPLES


A presiding officer must conduct proceedings with objectivity and impartiality, avoiding excessive intervention that could create the appearance that the judicial officer has entered the arena or aligned with one party. Even where actual justice may have been done, conduct undermining the visible fairness of proceedings can constitute a serious irregularity.


In criminal adjudication, a court must evaluate evidence as a whole, weighing contradictions, deficiencies, and the probabilities and improbabilities against the accused’s version to determine whether the State has discharged the burden of proof beyond reasonable doubt.


Where a court is confronted with mutually destructive versions, the accused’s version may only be rejected if it is shown to be false; a conviction cannot follow merely because the State’s version appears stronger. The accused is entitled to an acquittal if the defence version is reasonably possibly true, even if the court does not positively believe the accused.


The cautionary approach applicable to reliance on a single witness requires careful scrutiny; while a conviction may rest on single-witness evidence, it must be satisfactory in all material respects, and the court must demonstrate that it has approached such evidence with appropriate caution.


The State’s failure to challenge material aspects of an accused’s version in cross-examination is a significant consideration in evaluating whether the accused’s account can properly be rejected, particularly where the accused’s version is consistently advanced from the plea stage and no adverse credibility findings are made against the accused.

About SAFLII
Databases
Search
Terms of Use
RSS Feeds
South Africa: North Gauteng High Court, Pretoria
SAFLII
>>
Databases
>>
South Africa: North Gauteng High Court, Pretoria
>>
2011
>>
[2011] ZAGPPHC 140
|

|

Visser v S (SH77/2003, A1071/2009) [2011] ZAGPPHC 140 (27 July 2011)

NOT
REPORTABLE
IN
DIE HOOGGEREGSHOF VAN SUID-AFRIKA
(NOORD
GAUTENG HOe HOF, PRETORIA)
Saak
nr: SH77/2003
Appel
nr:A1071/2009
DATUM:27/07/2011
In
die appel tussen:
FREDERIK
JOHANNES
VISSER
...........................................................................
APPELLANT
en
DIE
STAAT
.................................................................................................................
RESPONDENT
UITSPRAAK
PIENAAR
W R:
[l]Appellant
het in die Streekhof te Wolmaransstad tereg gestaan op 'n aanklag van
gewapende roof met verswarende omstandighede
deurdat Appellant na
bewering op 27 November 2002 Alan Gerschlowitz en Hilton Swartz
beroof het van 'n miljoen rand en twee Nokia
selfone.
[2]Die
verhoor het op 19 Mei 2004 'n aanvang geneem nadat Appellant op die
ten laste gelegde aanklagte onskuldig gepleit het en
ooreenkomstig
die bepalings van artikel 115(1) van die Strafproseswet, 51 van 1977,
'n pleit verduideliking gegee het waarin Appellant
die grondslag van
sy verdediging uiteengesit het.
[3]Appellant
is op 25 Mei 2007 skuldig bevind op die ten laste gelegde aanklagte
en op 19 November 2007 gevonnis tot vyftien (15)
jaar
gevangenisstraf.
[4]Met
verlof van die Hof a quo, wat op 24 November 2007 aan Appellant
verleen was, kom Appellant nou in hoer beroep teen die
skuldigbevinding.
[5]Hangende
die afhandeling van die appel was Appellant op borgtog ten bedrae van
R10 000.00 vrygelaat. Alhoewel Appellant direk
na sy vonnisoplegging
op 19 November 2007 *n kennisgewing van appel geliasseer het, het
hierdie appel eers op 15 Junie 2010 voor
die Hof gedien.
[6]Hierdie
buitengewone vertraging in die finalisering van die appel was te wyte
aan die feit dat die aanvanklike transkripsie van
die oorkonde nie
met die huidige transkripsie ooreengestem het nie, en dat daar
onduidelikheid was ten opsigte van die bewysstukke
wat voor die Hof a
quo gedien het. Hierdie toedrag van sake het tot gevolg gehad dat die
appel wat aanvanklik op 23 Februarie 2010
voor die Hof sou gedien
het, uitgestel was na 15 Junie 2010 om aangehoor en afgehandel te
word.
[7]Die
Staat en Appellant se regsverteenwoordigers het ooreengekom dat die
appel aangehoor en afgehandel word op die huidige oorkonde
en met
verwysing na die bundel van bewysstukke soos saamgestel deur
Appellant se regsverteenwoordigers.
[8]Volledigheidshalwe
het Appellant voort gegaan met 'n formele kondonasie-aansoek vir sy
versuim om sy betoogshoofde tydig te beteken
en te liasseer, welke
kondonasie-aansoek nie deur die Staat teen gestaan was nie.
Inaggenome die omstandighede daarin uiteengesit,
is die Hof tevrede
dat die Staat se toegewing korrek was, en word daar aan Appellant
kondonasie verleen om met die appel voort
te gaan.
[9]Mnr
G. F. Ackermann en Mnr GJ.C. Maritz het Appellant en die Staat,
onderskeidelik, verteenwoordig, en is die Hof aan hulle dank

verskuldig vir hul deurdagte beredenering van die saak.
[10]Alvorens
daar met die meriete van die appel gehandel word, ag ek dit gerade om
te verwys na 'n aangeleentheid wat kommer wek,
en alhoewel nie
voorgehou as 'n spesifieke grond van appel nie, is ek nietemin van
oordeel dat die erns daarvan aangespreek moet
word ten einde te
voorkom dat die neiging wat hier gemanifesteer word, geag word
aanvaarde praktyk te wees.
[11]
Tydens bestudering van die oorkonde was dit opmerklik dat die
landdros horn skuldig gemaak het aan oormatige inmenging tydens
die
aanbieding van getuienis deur die Staat, tot so 'n mate dat dit
aanduidend daarvan was dat hy sy onpartydigheid ingeboet het
en horn
onomwonde met die Staat se saak vereenselwig het. In die verband was
dit opmerklik dat die landdros tydens aanbieding van
die Staat se
saak, buiten vir die laaste staatsgetuie, die staatsaanklaer se
funksie bykans geheel en al oorgeneem het en die staatsgetuies
se
getuienis-in-hoof op rekord geplaas het dikwels by wyse van leidende
stellings.
[12]Verdere
onderskraging vir voormelde slotsom is te vinde in die feit dat die
landdros Appellant, na die Staat se kruisondervraging,
wat
niksseggend was, probeer ontsenu het deur Appellant langdurig en
indringend te ondervra met betrekking tot 'n enkele aspek,
tot so 'n
mate dat dit kruisverhoor daarstel. Sodanige optrede is grof
onreelmatig en van so 'n aard dat, selfs al sou daar bevind
word dat
geregtigheid geskied het, dit tot gevolg het dat dit nie sigbaar en
kennelik was dat geregtigheid geskied het nie, veral
nie in die oe
van Appellant nie, met die gevolg dat die verrigtinge tersyde gestel
moet word.
[13]Van
belang in die verband is om te bepaal wat die aard en omvang van die
vrae was wat deur die landdros gestel was. Bloot die
feit dat 'n
landdros xn veeltal vrae gestel het, het nie sonder meer tot gevolg
dat so 'n landdros sy of haar redelikheid en onpartydigheid
ingeboet
het, en by wyse van spreke, neer gedaal het in die arena en verblind
is deur die stof van die arena nie tot nadeel van
'n beskuldigde.
[14]Dit
is ge-ykte reg dat 'n voorsittende beampte horn- of haarself te alle
relevante tye in die Hof op so wyse moet gedra dat
sy of haar
onpartydigheid nie in gedrang kom nie. Sien S v Rail 1982(1) SA 828
(A); S v Mathabathe 2003(2) SASR 28 (T); S v Msithing
2006(1) SASR
266 (N).
[15]Inaggenome
die beslissing waartoe ek geraak het, ag ek dit nie nodig om verder
met hierdie aspek te handel nie, buiten daarop
te wys dat daar van xn
landdros verwag word om te alle tye met objektiwiteit en
onpartydigheid sake se beregting te hanteer ten
einde te verseker dat
geregtigheid geskied, sigbaar en kennelik, veral in die oe van 'n
beskuldigde.
[16]Bygevolg
is dit doenlik om met die meriete van die appel te handel en in die
verband word daar verwys na die getuienis aangebied
deur die Staat en
Appellant.
[17]Namens
die Staat het vier getuies getuig, naamlik die klaer, 'n werknemer
van die klaer, 'n loseerder wat klaer se huis in Wolmaransstad,

Noordwes bewoon het en die verkoopsbestuurder van 'n tweede handse
motor handelaar. Sonder om na die getuienis in detail te verwys,
ag
ek dit gerade om kortliks elke getuie se getuienis uiteen te sit.
[18]Die
klaer, Alan Gerschlowitz, het getuig dat hy die enigste aan-deelhouer
en direkteur van Samui Diamonds (Edms) Bpk was wat
gelisensieer was
om in ru en ongeslypte diamante handel te dryf. Appellant was bekend
aan horn. Hulle het in die verlede met mekaar
besigheid gedoen.
Volgens die klaer het Appellant horn, voorafgaande die dag van die
voorval, by verskeie geleenthede genader vir
vn ontmoeting, waarvan
xn aantal nie gerealiseer het nie. Na 'n ontmoeting by die Mega
Burger in Potchefstroom en 'n latere ontmoeting
by die klaer se huis
te Wolmaransstad dieselfde middag, het Appellant beweer dat hy
diamante gehad het wat hy wou verkoop. Die
klaer en Appellant het
daarna afgespreek om mekaar op 27 November 2002 by klaer se huis in
Wolmaransstad te ontmoet.
[19]Op
27 November 2002 het Appellant by klaer se huis, gelee in
Delareystraat 15, Wolmaransstad, Noordwes, opgedaag. In die
teenwoordigheid
van klaer en sy werknemer, ene Hilton Swartz, het
Appellant 'n vuurwapen te voorskyn gebring en verneem waar die geld
was. Toe
het Appellant die sak met geld, klaer se motor sleutels en
die klaer en vermelde Swartz se selfone geneem en die perseel
verlaat.
Aldus die klaer het Appellant onderneem om hul selfone en sy
motor se sleutels by die Wimpy op Wolmaransstad te laat. Die twee
selfone, die motor sleutels en die geld betrokke, wat ongeveer een
miljoen rand beloop het, was nooit terug gevind nie.
[20]Nieteenstaande
die feit dat Appellant wel bekend was aan die klaer, het die klaer
geen daadwerklike stappe geneem om die voorval
onmiddellik aan die
polisie te rapporteer sodat daar onverwyld voort gegaan kon word om
Appellant op te spoor en te arresteer.
Eers agt dae na die voorval is
die beweerde roof aan die polisie gerapporteer waarna Appellant op 10
Oktober 2002 in hegtenis geneem
was.
[21]Die
tweede getuie geroep deur die Staat was ene Hilton Swartz, 'n
werknemer van die klaer. Die getuie, alhoewel nie persoonlik
betrokke
by enige onderhandelinge met Appellant nie, het bevestig dat daar xn
ontmoeting met Appellant by die Mega Burger te Potchefstroom,

Noordwes was asook later die middag by klaer se huis in
Wolmaransstad.
[22]Die
getuie bevestig voorts dat Appellant op 27 November 2002 by klaer se
huis te Wolmaransstad opgedaag en binne die perseel
parkeer het.
Nadat Appellant die huis binne gekom het, het Appellant 'n vuurwapen
te voorskyn gehaal en verneem waar die geld was.
Nadat die sak met
geld aan Appellant uitgewys was, het Appellant die sak met geld, hul
selfone en klaer se motor sleutels geneem
en die perseel verlaat.
[23]Na
afloop van die voorval het die getuie vir die loseerder, ene Marsura,
geskakel vanaf 'n spaar selfoon wat hulle in die huis
gehad het en
horn in kennis gestel dat hulle beroof was. Vermelde Marsura het
hulle die volgende dag 'n geleentheid gebied na Potchefstroom
waar
iemand vanaf Johannesburg hulle kom haal het.
[24]Vermelde
Marsura was geroep as 'n getuie deur die Staat en het bevestig dat hy
klaer se huis te Wolmaransstad bewoon en op pas.
Op 27 November 2002
het die klaer horn versoek om die perseel te verlaat aangesien hy en
Swartz 'n afspraak gehad het met Appellant,
'n persoon wat nie aan
Marsura bekend was nie. Die getuie het die perseel verlaat en van die
delwers met wie hy besigheid doen
besoek, en later terug gekeer na
Wolmaransstad. Met sy aankoms in Wolmaransstad het hy vir Swartz
geskakel om te verneem of dit
gelee sou wees om terug te keer na die
huis. Na verskeie pogings het Swartz geantwoord en horn meegedeel dat
dit nie gelee was
nie, waarna die getuie ander besoeke in die dorp
nagekom het. Na 'n tyd het hy 'n verdere oproep vanaf Swartz ontvang
wat horn
meegedeel het dat hulle beroof was. Die volgende dag het die
getuie vir die klaer en Swartz xn geleentheid na Potchefstroom gebied

waar iemand van Johannesburg hulle kom haal het.
[25]Die
laaste getuie wat namens die Staat getuig het was ene Barend Bernard
Niemand, 'n verkoopsbestuurder, werksaam by Speedy
Car Sales in
Klerksdorp. Die getuie het bevestig dat Appellant gedurende die loop
van 27 November 2002 xn tweede handse BMW voertuig
gekoop het vir
R120 000.00 kontant.
[26]Dit
het die getuienis vir die Staat afgesluit.
[27]Appellant
het daarna in sy eie verdediging getuig. Blykens Appellant se
getuienis het hy 400 karaat se diamante gehad wat hy
begerig was om
te verkoop. Aangesien hy reeds in die verlede met die klaer besigheid
gedoen het, het hy klaer geskakel en was daar
'n afspraak gereel om
mekaar by die Mega Burger in Potchefstroom te ontmoet. Klaer het horn
egter geskakel en meegedeel dat die
afspraak gekanselleer moes word,
en is daar ooreengekom dat klaer horn sou skakel ten einde xn nuwe
afspraak te reel. Die klaer
het horn op xn later stadium geskakel en
verneem of dit gepas sou wees om mekaar op Ottosdal te ontmoet
aangesien klaer 'n afspraak
in Delareyville gehad het. Appellant het
die reeling aarw/aar.
[28]Op
26 November 2002 het Appellant vanaf sy woning te Lichtenburg na
Ottosdal gereis en het hulle mekaar regoor die skou gronde
te
Ottosdal ontmoet. Appellant het die pakkie met diamante aan die klaer
getoon, wat dit ondersoek en geweeg het. Nadat klaer die
diamante
ondersoek en geweeg het, het hy besluit om die diamante te koop en is
daar ooreengekom op xn koop prys van R830 000.00.
Op die toneel het
die klaer aan Appellant R230 000.00 in kontant oorhandig en onderneem
om die balans van R600 000.00 die volgende
dag, 27 November 2002, te
Wolmaransstad aan Appellant te oorhandig. Appellant het geen rede
gehad om nie die klaer te vertrou nie.
Appellant het vermelde reeling
aanvaar en die pakkie met diamante aan die klaer oorhandig wat dit
geneem het. Daar is ooreengekom
dat Appellant op 27 November 2002 by
klaer se huis in Wolmaransstad die uitstaande balans van R600 000.00
sou ontvang.
[29]Op
27 November 2002 het Appellant, soos gereel, aangemeld by klaer se
woning te Wolmaransstad en binne die perseel parkeer.
Na sy aankoms
het klaer horn meegedeel dat hy nog nie die balans van die gelde
verskuldig aan Appellant vanaf Johannesburg ontvang
het nie, maar dat
hy verwag om dit binne die volgende paar dae beskikbaar te he, waarna
hy met sy volgende besoek aan Wolmaransstad,
die geld aan Appellant
sou oorhandig. Ter sekurering van voormelde reeling het Appellant
daarop aangedring dat die klaer aan Appellant
'n skrywe oorhandig
waarin dit bevestig word dat die klaer diamante gekoop het langs die
pad te Ottosdal vir 'n bedrag van R600
000.00, synde die uitstaande
balans, wat deur beide die klaer en Swartz onderteken was, asook xn
makelaarsnota ter bevestiging
van voormelde. Die oorspronklike kopiee
van vermelde dokumente was aan Appellant oorhandig, waarna Appellant
die perseel verlaat
het. Daarna het Appellant na Klerksdorp gegaan en
met die geld wat hy reeds op 26 November 2002 ontvang het, 'n BMW
voertuig gekoop
by Speedy Car Sales te Klerksdorp ten bedrae van R120
000.00 kontant. Appellant het ontken dat hy enigsins vir die klaer en
Swartz
beroof het van 'n Rl 000 000.00 en twee Nokia selfone.
[30]Dit
het die getuienis vir Appellant afgesluit.
[31]Tydens
evaluering van die getuienis voor vn Hof geplaas is 'n Hof geroepe om
nie die getuienis stuksgewys te beoordeel nie,
maar in die geheel
daarna te kyk tesame met die gebreke waaraan sodanige getuienis mank
gaan, waarby ingeslote die waarskynlikhede
en onwaarskynlikhede en
dit op te weeg teen Appellant se weergawe ten einde te bepaal of die
Staat hul saak bo redelike twyfel
bewys het. Sien S v Kubeka 1982(1)
SA 534 (W) op 537 E-H; S v Munyai 1986(4) SA 712 (V) op 714 J-715
A-G; S v Jaffer 1988(2) SA
84 (K) op 89 A-D; S v Jochems 1991(1) SASV
208 (A); S v Saban en n Ander 1992(1) SASV 199 (A).
[32]Namens
Appellant het Mnr Ackermann voorgehou dat die Staat se saak mank gaan
aan weersprekings, welke weersprekings wesenlik
van aard was, en wat
tot gevolg gehad het dat die klaer en Swartz se getuienis van
geloofwaardigheid ontdaan word. Benewens vermelde
weersprekings het
Mnr Ackermann daarop gewys dat die klaer en Swartz se getuienis mank
gaan aan onwaarskynlikhede, welke onwaarskynlikhede
van so aard was
dat hul getuienis as vals verwerp behoort te word.
[33]Daarteenoor
het Mnr Ackermann submitteer dat Appellant se getuienis geensins mank
gaan aan weersprekings, nog minder was Appellant
se weergawe inherent
so onwaarskynlik dat dit as vals aan-gestip kon word.
[34]Mnr
Ackermann het voorts voorgehou dat selfs indien daar bevind word dat
die weersprekings in die Staat se saak nie van so aard
was dat dit
die geloofwaardigheid van die getuies se getuienis in gedrang bring
nie, het dit tot gevolg gehad dat die Hof a quo
met twee direk
teenstrydige weergawes gekonfronteer was wat Appellant geregtig
gemaak het op die voordeel van die twyfel, en bygevotg
moes Appellant
onskuldig bevind en ontslaan gewees het.
[35]Daarenteen
het Mnr Maritz namens die Staat aangevoer dat alhoewel die klaer en
Swartz mekaar weerspreek, was vermelde weersprekings
nie wesentlik
van aard nie, en het dit nie afbreuk gedoen aan die geloofwaardigheid
van die klaer en Swartz as getuies ten einde
bewys bo redelike twyfel
daar te ste! nie. Voorts het Mnr Maritz betoog dat die
waarskynlikhede in die direk teenstrydige weergawes
van die Staat en
Appellant die skaal ten gunste van die Staat gelaat het, wat
noodwendig tot gevolg gehad het dat Appellant se
weergawe inherent so
onwaarskynlik was dat dit as vals verwerp moes word.
[36]Dientengevolge
het Mnr Maritz voorgehou dat die Staat daarin geslaag het om hul saak
bo redelike twyfel te bewys en dat daar
nie fout te vind was met die
Hof a quo se bevinding dat Appellant se weergawe nie redelik moontlik
waar was nie, en met die daarop-volgende
skuldigbevinding en vonnis
Appellant opgele nie.
[37]Nieteenstaande
Mnr Ackermann se betoog dat die Staat se saak mank gaan aan
oortuiging, dat klaer en Swartz mekaar wesentlik
weerspreek het en
dat die waarskynlikhede nie in die Staat se guns geweeg het nie, en
dus nie die slotsom geregverdig het dat die
Staat Appellant se skuld
bo redelike twyfel bewys het nie, het die Hof a quo tot die slotsom
geraak dat Appellant skuldig is aan
gewapende roof met verswarende
omstandighede en Appellant dienooreenkomstig skuldig bevind en
gevonnis.
[38]Namens
Appellant het Mnr Ackermann voorgehou dat die Hof a quo die getuienis
nie behoorlik oorweeg het nie. Voorts het die Hof
a quo 'n mistasting
begaan deur te bevind dat die Staat hul saak bo redelike twyfel bewys
het.
[39]Laastens,
maar nie die minste nie, het Mnr Ackermann klem gele op die feit dat
Appellant se weergawe slegs redelik moontlik
waar hoef te wees, selfs
al glo die Hof nie Appellant se weergawe nie. Voorts is daar betoog
dat Appellant geregtig was op die
voordeel van die twyfel en dat
Appellant se skuldigbevinding en vonnis tersyde gestel moes word,
asook sy onbevoegdheidsverklaring
om 'n vuurwapen te besit.
[40]Namens
die Staat het Mnr Maritz betoog dat die getuienis van die klaer en
Swartz, nieteenstaande die weersprekings en onwaarskynlik-hede
wat
teenwoordig was, nogtans van so aard was dat dit bewys bo redelike
twyfel daar gestel het dat Appellant skuldig was aan gewapende
roof
met verswarende omstandighede. Mnr Maritz het tot die slotsom geraak,
nieteenstaande die kritiek wat teen die klaer en Swartz
se getuienis
aangestip staan te word, en die onbenydens-waardige situasie waarin
hy gelaat was weens die Hof a quo se versuim om
'n behoorlik
gefundeerde uitspraak te lewer, dat die skuldigbevinding in orde was
en dat Appellant se appel teen die skuldigbevinding
en vonnis van die
hand gewys behoort te word.
[41]Met
inagneming van voormelde uiteensetting het die Staat deur middel van
die klaer en Swartz direkte getuienis aangebied wat
Appellant met die
ten laste gelegde misdryf verbind het. Daarteenoor het Appellant alle
aandadigheid aan die ten laste gelegde
misdryf ten sterkste ontken.
[42]In
die verband het die Hof a quo bevind dat die Hof met twee direk
teenstrydige weergawes gekonfronteer was. Nieteenstaande
die feit dat
die Staat se weergawe mank gegaan het aan weersprekings, het die Hof
a quo tot die slotsom geraak dat vermelde weersprekings
nie wesentlik
was nie, en dat die weersprekings nie nadelig inbreuk gemaak het op
die geloofwaardigheid van die klaer en Swartz
as getuies nie. Trouens
die Hof a quo het tot die slotsom geraak dat die weersprekings van so
aard was, dat dit toegedig staan
te word aan elke getuie se
individuele waarneming van die gebeure sonder dat dit nadelig
reflekteer op so vn getuie se geloofwaardigheid.
Dit is insiggewend
dat die Hof a quo nie hierdie slotsom fundeer nie en geensins handel
met die waarskynlikhede en onwaarskynlikhede
wat in die Staat se saak
te berde gekom het en waaraan die Staat se saak mank gegaan het.
[43]Wanneer
'n Hof met twee direkte teenstrydige weergawes gekonfronteer word,
kan 'n beskuldige se weergawe alleenlik verwerp word
indien die Hof
tevrede was dat dit onjuis en vals was en nie bloot omdat die Staat
se getuienis tot die teendeel so swaar weeg
dat die Hof geen ander
keuse het as om die beskuldige se weergawe te verwerp nie. Sien
National Employers Mutual General Insurance
Ass. V Gany
1931 AD 187
op 199; African Eagle Life Assurance Co Ltd v Cainer 1980(2) SA 234
(W) op 237 B-H; R v M
1946 AD 1023
op 1026; S v Molautse 1980(3) SA
1041 (BH) op 1042 H-1043A.
[44]In
die lig van voormelde is die Hof van oordeel dat die Hof a quo tydens
die opsomming en beoordeling van die getuienis vn mistasting
begaan
het tot nadeel van Appellant deur die getuienis verkeerd te evalueer
en bygevolg het die Hof a quo fouteer deur die weergawe
van die Staat
te aanvaar sonder dat gese kan word dat Appellant se weergawe onjuis
en vals was.
[45]Voorts
het die Hof a quo bloot bevind dat by beoordeling van die getuienis
in geheel, Appellant se weergawe nie redelik moontlik
waar was nie,
en het die Hof a quo Appellant dientengevolge skuldig bevind soos
aangekla. Geen evaluering van die getuienis ter
onderskraging van die
slotsom waartoe die Hof a quo geraak het, word in die uitspraak
uiteengesit nie, met die gevolg dat hierdie
Hof in die duister gelaat
word ten einde te bepaal of die Hof a quo se gevolgtrekking
gefundeerd en bewese was. Bygevolg het die
Hof a quo *n wesentlike
mistasting begaan deur die feit buite rekening te laat dat indien *n
Appellant se getuienis nie as leuenagtig
verwerp kan word nie, dit
eweneens nie so onwaarskynlik kan wees om as vals aangestip te word
en behoort daar bygevolg twyfel te
wees, die voordeel waarvan
Appellant toekom, welke benadering, as synde die korrekte, eweneens
nie deur die Hof a quo toegepas
en nagevolg was ten opsigte van die
Appellant nie. Sien S v Jochems, supra; S v Makobe 1991(2) SASV 456
(W); S v Saban en 'n Ander,
supra. S v Shackell 2001(4) SA 1 (HHA).
[46]By
beoordeling van die getuienis, is die Hof van oordeel dat die klaer
en Swartz mekaar weerspreek het, welke weersprekings
wesentlik van
aard was. In die verband het die Hof a quo die feit buite rekening
gelaat dat die klaer en Swartz mekaar nie net
weerspreek het nie,
maar dat die klaer homself ook tydens kruisondervraging weerspreek
het, welke weersprekings eweneens wesentlik
van aard was. Van
wesentlike belang in die verband was die klaer se ondeurdagte poging
om te probeer verduidelik hoe die bedrag
van Rl 000 000.000 saam
gestel was en wanneer dit bekom was. Toe die klaer besef dat sy
geloofwaardigheid op die spits gedryf word,
het hy probeer aantoon
dat die Rl 000 000.00 voorafgaande die transaksie vanuit Samui
Diamonds (Edms) Bpk se rekening onttrek was,
wat daarna bevestig was,
ongefundeerd te wees. Toe die klaer se leuenagtigheid in die verband
aan die kaak gestel word, het die
klaer dit probeer verduidelik deur
aan te voer dat die geld by wyse van drie onttrekkings ten bedrae van
R300 000.00 elk, sover
terug as agtien maande voorafgaande die datum
van die voorval, onttrek en in die kluis geberg was. Aangesien
hierdie onttrekkings
nie *n Rl 000 000.00 beloop nie, het die klaer
gepoog om dit te verduidelik deur aan te voer dat die maatskappy R275
000.00 vanaf
xn ander instansie geleen het, en dat hierdie bedrag
gebruik was om die Rl 000 000.00 saam te stel. Hierdie verduideliking
van
die klaer moet opgeweeg word teen sy aanvanklike getuienis dat
daar geen geld in die kluis geberg was nie, asook die feit dat die

klaer nie bereid was om die finansiele stand van die maatskappy kort
voor die beweerde voorval te openbaar nie, wat die afleiding

regverdig as enigste redelike afleiding wat gemaak staan te word, dat
Samui Diamonds (Edms) Bpk nie oor sodanige fondse beskik
het nie.
Sien R v Blom
1939 AD 188
; S v Mtsweni 1985(1) SA 590 (A); S v Reddy
and Others 1996(2) SASV 1 (A). Daarbenewens het die klaer homself
weerspreek met betrekking
tot die aantal bankrekeninge waaroor die
maatskappy beskik het, en kom die klaer se verduideliking vir
sodanige weersprekings mank,
onoortuigend en ongeloofwaardig voor.
[47]Benewens
voormelde, weerspreek die klaer en Swartz mekaar wesentlik met
betrekking tot die tafereel wat afgespeel het tydens
die beweerde
rooftog. Blykens die klaer het Appellant hulle verbied om enigsins te
reageer op 'n selfoon oproep of om enige oproepe
te maak. Daarteenoor
beweer Swartz dat Appellant horn toegelaat het om sy selfoon te
beantwoord en die getuie Marsura mee te deel
dat dit nog nie vir horn
gelee was om huis toe te kom nie. Dit was insiggewend dat vermelde
Marsura tydens voormelde gesprek geensins
enige benoudheid of stem
verandering aanduidend van trauma en/of skok waar geneem het nie.
[48]Benewens
voormelde het die Hof a quo 'n verdere mistasting begaan wat per se
van so aard was dat dit tersydestelling van die
verrigtinge
regverdig.
[49]Vir
sover die klaer se getuienis nie deur ander getuienis gestaaf word
nie, was hy 'n enkei getuie gewees wie se getuienis onderhewig
was
aan 'n versigtigheidsreel. Die Hof a quo het nooit hierdie
versigtigheidsreel nagekom en toegepas nie.
[50]Alhoewel
daar op die getuienis van xn enkel getuie gesteun kan word indien
sodanige getuie se getuienis in alle opsigte bevredigend
en
geloofwaardig is, na toepassing van die tersaaklike
versigtigheids-reel, beantwoord die klaer se getuienis nie aan
hierdie
maatstaf nie. Sien S v Avon Bottlestore (PTY) Ltd 1963(2) SA
389 (A); S v Artman 1968(3) SA 339 (A); S v Mtetwa 1972(3) SA 766
(A); S v Sauls and Others 1981(3) SA 172 (A); S v Karolus 2008(2)
SASV 207 (HHA).
[51]Om
redes net aan die Staat bekend is die rekenpligte beampte van Samui
Diamonds (Edms) Bpk nooit geroep as 'n getuie om die
klaer se
getuienis te staaf nie. Dus moet daar ondersoek word of daar
objektiewe getuienis was wat kon dien as 'n waarborg van

geloofwaardigheid ter onderskraging van die klaer se getuienis, welke
getuienis in hul afwesigheid ten hemele skreeu. Die klaer
was 'n
uiters onbevredigende getuie gewees. Nie net het hy homself tydens
kruisverhoor weerspreek nie, maar was hy tydens kruisondervraging

dikwels ontwykend en was sy getuienis in vele opsigte inherent so
onwaarskynlik dat dit as vais aangestip kan word. Gedagtig daaraan

dat die versigtigheidsreel nie toegepas was nie, kom dit my steeds
voor dat die klaer vreemd gestaan het teenoor die waarheid,
en het
die Hof geen twyfel dat sy getuienis verwerp behoort te word nie.
Dieselfde kritiek geld Swartz se getuienis.
[52]'n
Verdere objektiewe feit wat die Staat se saak finaal kelder is die
feit dat die Staat tydens kruisverhoor van Appellant geensins

Appellant se weergawe betwis het nie. Bygevolg moet dit aanvaar word
dat die Staat nie Appellant se weergawe in twyfel getrek het
nie.
[53]'n
Verdere aspek wat baie nou met voormelde saam hang is die feit dat,
nog die Staat, nog die Hof a quo enige nadelige kritiek
teen
Appellant as getuie aangemerk het nie. Die grondslag van Appellant se
verdediging, soos uiteengesit in sy pleit verduideliking
ingevolge
artikel 115(1) van die Strafproseswet, 51 van 1977, was aan die
staatsgetuies gestel en deur Appellant tydens sy getuienis-in-hoof

bevestig. Op geen stadium tydens kruisverhoor en ondervraging deur
die Hof a quo, het Appellant sy weergawe, soos uiteengesit in
sy
pleit verduideliking en gestel aan die staatsgetuies, weerspreek nie.
Daar is eweneens geen nadelige bevinding gemaak wat reflekteer
op
Appellant se gedrag as getuie in die getuiebank nie.
Desnieteen-staande het die Hof a quo, sonder om te bevind dat
Appellant
se weergawe inherent so onwaarskynlik was dat dit as vals
aangestip staan te word, tot die slotsom geraak dat die weergawe van
Appellant ten opsigte van die gebeure op 27 November 2002 nie redelik
moontlik waar was nie en Appellant dienooreenkomstig skuidig
bevind.
[54]'n
Laaste punt wat vermelding verdien, is die feit dat die klaer,
nieteenstaande die feit dat Appellant aan horn bekend was,
geen
stappe geneem het om die voorval onverwyld by die polisie aan te meld
nie. Na xn verloop van agt dae, en nadat die klaer eers
xn prokureur
te Kimberley gespreek het, het die 'n verklaring vir die klaer
opgestel wat daarna aan die polisie oorhandig was met
die aan melding
van die kiagte. Geen aanvaarbare verklaring en/of verduideliking is
deur die Staat aangebied om hierdie uiters
vreemde toedrag van sake
te verduidelik nie. Met die aanvang van die verhoor het die betrokke
prokureur wat klaer se verklaring
opgestel het, die Hof verrigtinge
bygewoon saam met 'n Johannesburgse prokureur wat na bewering Samui
Diamonds (Edms) Bpk verteenwoordig
het. Nadat die klaer se
getuienis-in-hoof en kruisondervraging afgehandel was, was Swartz as
die volgende getuie deur die Staat
geroep. Voorafgaande Swartz se
verskyning in die Hof a quo het Swartz egter Samui Diamonds (Edms)
Bpk se prokureur in Johannesburg
besoek, wie 'n verklaring vir horn
opgestel het wat hy nie onderteken het nie. Alhoewel Swartz die
verklaring nie onderteken het
nie, het hy erken dat die verklaring
deur die betrokke prokureur opgestel en aan horn oorhandig was, en is
vermelde verklaring
dienooreenkomstig deur die Staat aan Appellant se
regsverteenwoordigers beskikbaar gestel. Hierdie verklaring van
Swartz was meer
omvattend as die verklaring wat hy aan die polisie
gemaak het, en het die Staat gepoog om op die verklaring te steun ten
einde
stawing te bied vir die aangeleenthede waarop die klaer klei
getrap het. Daarbenewens was dit insiggewend dat hierdie verklaring

in vele opsigte woordeliks ooreengestem het met die verklaring
opgestel deur die prokureur te Kimberley wat aanduidend was daarvan

dat die getuies gepoog het om saam te span en *n weergawe beskikbaar
te stel waardeur Swartz die klaer se getuienis korroboreer
en
ondersteun.
[55]Hierdie
optrede is uiters onreelmatig en laat ernstige vrae ontstaan oor die
waarde wat aan die getuienis van die klaer en Swartz
geheg kan word.
Eweneens is dit onverklaarbaar dat die Hof a quo dit gelate aanvaar
het en die Hof a quo se imprimatur daarop geplaas
het. Ek is tevrede
dat voormelde optrede 'n wesentlike onreelmatigheid daarstel, welke
onreelmatigheid so ernstig van aard was
dat dit per se verwerping van
die klaer en Swartz se getuienis tot gevolg het, wat eweneens
tersydestelling van die verrigtinge
regverdig. Sien S v Nara Sammy
1956(4) SA 629 (T) op 631 D.
[56]Volledigheidshalwe
ag ek dit gerade om te verwys na die inherente onwaarskynlikhede
waaronder die Staat se saak gebuk gegaan
het. Dit is merkwaardig dat
die klaer geensins in staat was om te bevestig dat hy inderdaad *n
miijoen rand in kontant beskikbaar
gehad het toe die voorval na
bewering plaas gevind het. Die klaer se onvermoe en ongeneentheid om
hierdie versuim en onvermoe te
verduidelik, kom, buiten dat dit lomp
en ongeloofwaardig was, uiters onwaarskynlik voor. Tydens die
telefoon gesprek tussen Swartz
en Marsura vermoed Marsura geen
onraad, nog minder bespeur hy enige benoudheid en of vreemdheid by
Swartz nie, veral gedagtig daaraan
dat die gesprek plaas vind terwyl
die rooftog aan die gang was. Daarna vergesel beide die klaer en
Swartz Appellant na sy voertuig,
sonder dat hulle gedwing word om dit
te doen, neem kennis waar hy die sak met geld in sy voertuig plaas,
maak die hek vir horn
oop en neem sy selfoon nommer by horn af,
waarna hy die perseel verlaat. Geen poging word deur die klaer of
Swartz aangewend om
die polisie te skakel ten einde Appellant in sy
optrede te fnuik nie. Nieteenstaande die feit dat die klaer na
bewering beroof
was van 'n miijoen rand deur Appellant word geen
poging aangewend om onverwyld die voorval aan die polisie te
rapporteer. Die klaer
en Swartz keer eers terug na Johannesburg en
gaan voort met besigheid, en eers daarna word *n verklaring afgele by
xn prokureur
in Kimberley en daarna word die aangeleentheid aan die
polisie gerapporteer. Voormelde optrede getuig geensins van 'n
verwardheid
waaronder die klaer en Swartz gebuk gegaan het weens die
beweerde trauma waaraan hulle bloot gestel was. Geen getuienis was
aan
die Hof a quo voorgele ter onderskraging van hierdie feit nie.
Laastens dien dit vermeld te word dat die klaer se onvermoe om aan
te
toon of daar enigsins *n eis ingedien was by sy versekeraars ter
verhaling
van die skade wat hy gely net, gedagtig daaraan dat die klaer *n
ervare besigheidsman en diamant handelaar was, kom, buiten
dat dit
hoogs onwaarskynlik is, uiters verdag en onbevredigend voor.
[57]Daarteenoor
was die Hof a quo gelaat met die getuienis van Appellant wat
onkreukbaar gestaan het en teen wie se getuienis en
gedrag as getuie
geen kritiek aan te spreek was nie.
[58]Inaggenome
voormelde uiteensetting is ek van oordeel dat die Staat se saak mank
gaan aan geloofwaardigheid, benewens die feit
dat die
onwaarskynlikhede waaronder die Staat se saak gebuk gaan van so aard
is dat die Staat se weergawe nie as bewys bo redelike
twyfel aanvaar
kan word nie.
[59]Laastens,
maar nie die minste nie, is die feit dat 'n beskuldige se weergawe
slegs redelik moontlik waar hoef te wees ten einde
sy vryspraak op te
eis. Die Staat dra die las om Appellant se skuld bo redelike twyfel
te bewys en nie andersom nie. Sien R v Ndlovu
1945 AD 369
op 386; R v
Britz 1949(3) SA 293 (A) op 302.
[60]Met
inagneming van voormelde uiteensetting, is ek van oordeel dat die Hof
a quo homself wanvoorgelig het en dat die Hof a quo
se bevinding dat
Appellant se weergawe nie redelik moontlik waar is nie, lukraak en
ongefundeerd is. Sien R v Difford
1937 AD 370
; S v Luther en 'n Ander
1962(3) SA 506 (A); S v Jaffer 1988(2) SA 84 (K); S v Makobe 1991(2)
SASR 456 (W).
[61]In
hierdie vooropstelling is die Hof oortuig en bevind die Hof dat die
Staat nie daarin geslaag het om die Staat se saak teen
Appellant bo
redelike twyfel te bewys nie, en ongeag of ek Appellant se weergawe
glo of nie, selfs al wek Appellant se handelswyse
agterdog, is
Appellant se weergawe redelik moontlik waar en moet Appellant die
voordeel van die twyfel kry. Appellant was dus geregtig
op die
voordeel van die twyfel en moes die Hof a quo Appellant vry gespreek
het op die aanklagte horn ten laste gele.
[62]Bygevolg
word die volgende bevel gemaak:
1.
Die appel teen die skuldigbevinding en vonnis word gehandhaaf.
2.
Die skuldigbevinding en vonnis Appellant opgeie word tersyde gestel.
3.
Appellant word onskuldig bevind en ontslaan op die aanklagte van
gewapende roof met verswarende om-standighede.
4.
Appellant se onbevoegdheidsverklaring om "n vuurwapen te besit
kragtens die bepalings van die Wet op die Beheer van Vuurwapens,
60
van 2000, word tersyde gestel.
W.
F. PIENAAR
WAARNEMENDE
REGTER VAN DIE HOOGGEREGSHOF
Ek
stem saam. Dit word so gelas.
S.
S. OMAR
WAARNEMENDE
REGTER VAN DIE HOOGGEREGSHOF
Verskvninqs:
Namens
Appellant: Adv G. F. Ackermann
Taljaard
Nieuwoudt en van Tonder Prokureurs Krugerstraat 33 Wolmaransstad
Namens
Respondent: Adv G. J. C. Maritz
Direkteur
van Openbare
Vervolgings
Pretoria